VIII SA/Wa 110/14

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Artur Kot po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2015 r. w Radomiu na posiedzeniu niejawnym wniosku K. R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...]października 2013 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług postanowił: odmówić przyznania prawa pomocy. UZASADNIENIE Wnioskiem złożonym na urzędowym formularzu (PPF), K. R. (dalej: "skarżący") wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej także jako "Sąd") o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych (wpis od skargi kasacyjnej) w sprawie ze skargi na powołaną wyżej decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z [...] października 2013 roku. Uzasadniając wniosek wskazał, że wraz z małoletnią córką zamieszkuje wspólnie z rodzicami w ich domu, jednak prowadzi odrębne gospodarstwo domowe. Utrzymuje się z prac dorywczych, z których osiąga niewielkie dochody (ok. [...] – [...] zł miesięcznie). Oświadczył, że nie posiada żadnego majątku i oszczędności. Matka dziecka nie partycypuje w kosztach utrzymania, gdyż ponosi straty z działalności gospodarczej ([...] zł w 2013 r.). Skarżący ponosi wydatki na bieżące utrzymanie siebie oraz córki, tj. żywność, ubrania, środki czystości (ok. [...] zł miesięcznie). Nadto częściowo ponosi koszty z tytułu rachunków za prąd, gaz, opał oraz internet ([...] zł miesięcznie). W odpowiedzi na pismo z [...] października 2015 r. wzywające skarżącego do nadesłania dodatkowych informacji, w trybie art. 255 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270; dalej: "u.p.p.s.a."), nadesłał on kopię swojego zeznania podatkowego za 2014 r. (PIT – 36L), w którym zadeklarował przychód w kwocie [...] zł i stratę w kwocie [...] zł. Skarżący nadesłał także kopie dokumentów, z których wynika, że [...] listopada 2014 r. zakończył działalność gospodarczą. Postanowieniem z 12 listopada 2015 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Pismem z [...] grudnia 2015 r. skarżący wniósł sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego. W uzasadnieniu powtórzył okoliczności wskazane uprzednio we wniosku, z których wynika, że nie posiada on środków finansowych celem uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej ([...] zł). Zgodnie z art. 260 u.p.p.s.a., wniesienie w terminie sprzeciwu od wyżej wymienionego postanowienia spowodowało, że utraciło ono moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z przepisami art. 243 § 1 i art. 245 § 1 u.p.p.s.a., właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym stosownie do art. 245 § 3 u.p.p.s.a. obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Sąd może zwolnić osobę z części kosztów postępowania, jeżeli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.). Ciężar dowodu w tym przypadku spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy i która ma wykazać, że znajduje się w tej szczególnej sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Zgodnie z treścią art. 255 u.p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W pierwszej kolejności wskazać należy, że skarżący w sprawie niniejszej występował już z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wówczas Sąd, w podobnych okolicznościach faktycznych, postanowieniem z 4 czerwca 2014 r. odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 16 września 2014 r., sygn. akt I FZ 343/14 oddalił zaś zażalenie skarżącego. NSA za prawidłową uznał ocenę, że brak jest podstaw do przyznania skarżącemu prawa pomocy skoro uchyla się on od obowiązku przedstawienia dokładnego i wiarygodnego stanu swojej sytuacji majątkowej. Dokonując analizy drugiego wniosku skarżącego dotyczącego częściowego zwolnienia od kosztów sądowych (wpis od skargi kasacyjnej w kwocie [...] zł, stanowiącej połowę uiszczonego wpisu od skargi), Sąd zauważył, że podstawa faktyczna obu wniosków jest podobna. Nową okolicznością faktyczną jest zakończenie przez skarżącego działalności gospodarczej i osiąganie dochodów z prac dorywczych w kwocie ok. [...] zł – [...] zł miesięcznie, gdy poprzednio skarżący deklarował osiąganie dochodów z działalności gospodarczej w kwocie ok. [...] zł miesięcznie. Zdaniem Sądu, nie uległa zmianie ocena danych wskazywanych przez skarżącego. Poprzednio Sąd wskazał na wątpliwości dotyczące jego rzeczywistej sytuacji finansowej, gdyż skarżący uchylał się od jej opisania i udokumentowania. Zdaniem Sądu, także obecnie skarżący nie wykazał w sposób wiarygodny swojej rzeczywistej sytuacji finansowej. Z jego argumentacji wynika, że ponosi wyższe wydatki (ok. [...] zł miesięcznie) od deklarowanych dochodów (ok. [...] zł – [...] zł miesięcznie; zob. k. 176 – 177, 182 – 183 oraz 199 – 201 akt sądowych). Jednocześnie skarżący twierdzi, że nie posiada żadnego majątku, w tym oszczędności, a także nie korzysta z pomocy finansowej ze strony żony i rodziców (matki). Nie wyjaśnił jednak, skąd w takim razie czerpie środki finansowe na pokrycie nadwyżki wydatków nad dochodami. Skarżący powołuje się na stratę żony z działalności gospodarczej w 2013 r. Jednak nie przedstawia aktualnej sytuacji majątkowej swojej żony i jej zdolności płatniczych. Nie wskazuje z jakich przyczyn rezygnuje z możliwości domagania się pomocy finansowej ze strony żony choćby tylko z tytułu jej obowiązku partycypowania w kosztach utrzymywania dziecka. Na konieczność wiarygodnego przedstawienia sytuacji finansowej skarżącego występującego o przyznanie prawa pomocy wskazywał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 16 września 2014 r. (I FZ 343/14) oddalającym jego zażalenie (zob. k. 77 – 79 akt sądowych) na postanowienie Sądu poprzednio odmawiające skarżącemu przyznania prawa pomocy w niniejszej sprawie. W realiach niniejszej sprawy Sąd uznał zatem, że nie zasługują na wiarę twierdzenia skarżącego jakoby nie posiadał on możliwości finansowych pozwalających na wygospodarowanie kwoty [...] zł celem uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej. Dodać należy, że poprzednio ubiegając się o przyznanie prawa pomocy skarżący także twierdził, że nie posiada możliwości partycypowania w kosztach postępowania sądowego, jednak zdołał zgromadzić kwotę dwukrotnie większą od tej, która jest wymagalna na obecnym etapie postępowania sądowego. Okoliczność ta potwierdza tylko zasadność stanowiska Sądu co do większych możliwości płatniczych od tych, które ujawnia skarżący. Tym samym Sąd nie dopatrzył się podstaw do przyznania skarżącemu prawa pomocy poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, bez konieczności kontynuowania postępowania celem ustalenia rzeczywistych możliwości finansowych skarżącego. Aktualna ocena wiarygodności twierdzeń skarżącego odnośnie jego sytuacji finansowej i możliwości płatniczych nie uległa bowiem zmianie w stosunku do postępowania z jego poprzedniego wniosku, zakończonego odmową przyznania skarżącemu prawa pomocy. Mając na uwadze powyższe, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji postanowienia.