II SA/Wr 272/22

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Halina Filipowicz-Kremis Sędziowie: Sędzia WSA Władysław Kulon (spr.) Asesor WSA Marta Pawłowska Protokolant: Emilia Witkowska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 27 października 2022 r. sprawy ze skargi V. M. na Wojewodę Dolnośląskiego w przedmiocie niewykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 26 maja 2020 r. o sygn. akt III SAB/Wr 546/20 I. stwierdza bezczynność Wojewody Dolnośląskiego w wykonaniu wyroku, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; II. wymierza Wojewodzie Dolnośląskiemu grzywnę w wysokości 900 (słownie: dziewięćset) złotych; III. przyznaje od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz strony skarżącej sumę pieniężną w kwocie 500 (słownie: pięćset) złotych; IV. zasądza od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz strony skarżącej kwotę 697 (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. UZASADNIENIE V.M., (dalej - strona, strona skarżącą), działając przez profesjonalnego pełnomocnika, pismem z dnia 11 marca 2022 r., (data wpływu do organu 18 marca 2022 r.), złożyła skargę na niewykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu (sygn. akt. III SAB/Wr 546/20) z dnia 26 maja 2020 r. W skardze wniesiono o: 1) stwierdzenie, że organ nie wykonał prawomocnego wyroku sądu, 2) stwierdzenie, że niewykonanie wyroku przez organ miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 3) wymierzenie organowi grzywny w wysokości określonej w art. 156 § 6 p.p.s.a. 4) przyznanie skarżącej na podstawie art. 154 § 7 p.p.s.a. od organu sumy pieniężnej w wysokości 3 000 zł, 6) zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Wyrokiem z dnia 26 maja 2020 r. (sygn. III SAB/Wr 546/20) tutejszy Sąd, w wyniku rozpoznania skargi na bezczynność Wojewody Dolnośląskiego w przedmiocie udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, zobowiązał Wojewodę m.in. do załatwienia sprawy w terminie 30 dni od daty otrzymania prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Prawomocny wyrok wraz z aktami sprawy doręczono Wojewodzie dnia 25 września 2020 r. Pismem z dnia 31 stycznia 2022 r. wezwano Wojewodę do wykonania wyroku Sądu. W aktach sprawy znajduje się datowana na dzień 28 marca 2022 r. decyzja załatwiająca sprawę skarżącej. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. Organ wskazał, że załatwił sprawę skarżącej, przywołał uwarunkowania organizacyjne związane ze sprawami cudzoziemców, i przedstawił argumentację o szczególnym charakterze grzywny i sumy pieniężnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Podstawy prawne i zakres kognicji sądu administracyjnego wyznacza Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r., która w art. 175 sytuuje sądy administracyjne w systemie wymiaru sprawiedliwości, a poprzez art. 184 nakazuje sądom administracyjnym, w zakresie określonym w ustawie, sprawować kontrolę działalności administracji publicznej. Ustawą, o której mowa w Konstytucji jest przede wszystkim ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 137), oraz ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej także jako p.p.s.a.). Jak stanowi art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 3 § 1 i 2 pkt 8 ustawy p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, a kontrola ta polega na orzekaniu w sprawach skarg na, między innymi, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 – 4. Podstawę prawną do oceny wniesionej skargi stanowi art. 154 § 1 ustawy p.p.s.a. w następującym brzmieniu: w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Zgodnie z normą wypływającą z art. 154 § 2 Sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W § 3 powołanego wyżej przepisu stanowi się, że wykonanie wyroku lub załatwienie sprawy po wniesieniu skargi, o której mowa w § 1, nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania lub oddalenia skargi. Z kolei art. 154 § 7 p.p.s.a. daje Sądowi możliwość, w razie uwzględnienia skargi, przyznania od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej, w wysokości do połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Skarga została uwzględniona, ponieważ zaistniały przesłanki wskazane w przepisie art. 154 p.p.s.a. Mianowicie, skoro prawomocny wyrok wraz z aktami sprawy wpłynął do Wojewody Dolnośląskiego w dniu 25 września 2020 r., to zgodnie z jego treścią, 30 –dniowy termin wykonania orzeczenia Sądu upłynął dnia 25 października 2020 r. Decyzja załatwiająca sprawę załączona do akt administracyjnych datowana jest na dzień 28 marca ale 2022 r. Tym samym w dniu wniesienia skargi na niewykonanie wyroku, czyli dnia 18 marca 2022 r., wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu uwzględniający skargę na bezczynność, (sygn. akt III SAB/Wr 546/20), nie był jeszcze wykonany. Nadto zaznaczyć w tym miejscu należy, że mimo stwierdzenia przez Sąd prawomocnym wyrokiem z dnia 26 maja 2020 r. bezczynności nacechowanej rażącym charakterem, Wojewoda Dolnośląski zignorował zobowiązanie do załatwienia sprawy w wyznaczonym mu w tym celu 30 dniowym terminie. Podkreślenia wymaga, że uchybienie w wykonaniu wyroku sięgnęło aż 17 miesięcy. Tego rodzaju działanie organu nie może być akceptowane w Państwie Prawa. Co istotne, bez właściwej reakcji organu pozostały pisma strony z dnia 2 października 2020 r., 28 kwietnia 2021 r. czy z dnia 31 stycznia 2022 r. wzywające do wykonania wyroku. W ramach wyczerpania trybu złożenia skargi na niewykonanie wyroku ziściła się przesłanka uprzedniego wezwania organu do wykonania wyroku. Uprzednie, pisemne wezwanie organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, którego wymaga przepis, zmaterializowało się poprzez wskazane wyżej pisma. Zgodnie ze regułami znaczeniowym języka polskiego, uprzednie - to takie, które miało miejsce wcześniej, przed czymś. W ocenie Sądu, jeżeli ustawodawca stanowi o uprzednim wezwaniu, to chodzi o uprzedniość względem wniesienia skargi. Innymi słowy, wezwanie organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy musi poprzedzać skargę sądową. Temu warunkowi strona skarżąca zadośćuczyniła. W takim stanie rzeczy Sąd oceniając skargę dostrzegł, że zarzut niewykonania wyroku jest zasadny, co potwierdza wskazana wyżej chronologia zdarzeń w sprawie, i czego zresztą nie kwestionuje Wojewoda w odpowiedzi na skargę. W konsekwencji Sąd uwzględnił skargę oraz żądanie skarżącej, i wymierzył organowi grzywnę w wysokości 900 zł. Sąd wziął przy tym pod uwagę, że organ po otrzymaniu akt sprawy przez znaczny okres czasu nie podjął działań zmierzających do jej załatwienia. Co prawda finalnie Wojewoda Dolnośląski zrealizował wyrok, czego dowodem jest znajdująca się w aktach decyzja, ale jak już sygnalizowano miało to miejsce po upływie 17 miesięcy od wyznaczonego przez Sąd terminu. W tych okolicznościach Sąd potraktował bezczynność organu w wykonaniu wyroku jako jaskrawą, bardzo znaczną, co sprawiło, że orzeczono o rażącym naruszeniu prawa. Sąd zdecydował się skorzystać z fakultatywnej kompetencji do przyznania skarżącej od organu sumy pieniężnej w kwocie 500 zł. Sąd ocenił, że wobec kilkunastomiesięcznej zwłoki w wykonaniu wyroku doszło do gnuśności organu, która musiała zostać potraktowana jako rażące naruszenie prawa. Dlatego w tym zakresie orzeczono w pkt III sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na zasadzie art. 200 p. p. s. a. w związku z art. 205 § 1 p.p.s.a. zasądzając kwotę 697 zł, na którą składa się wpis od skargi (200 zł), wynagrodzenie należne profesjonalnemu pełnomocnikowi (480 zł) i opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17 zł).