II OZ 1159/10

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Paweł Tarno, po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 2010 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D. i M. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 24 września 2010 roku, sygn. akt II SO/Op 9/10 o oddaleniu wniosku D. i M. W. o wyłączenie od rozpoznania sprawy sędziów orzekających w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu w osobach: Jolanty Sikorskiej, Zygmunta Wiśniewskiego, Małgorzaty Masternak–Kubiak, Andrzeja Wawrzyniaka, Lidii Serwiniowskiej, Jerzego Strzebińczyka, Anny Moskały, Macieja Guzińskiego, Katarzyny Radom, Tomasza Świetlikowskiego, Ewy Kamienieckiej, Alojzego Wyszkowskiego, Anetty Chołuj, Małgorzaty Malinowskiej–Grakowicz, Haliny Betty, Lidii Błystak, Ireneusza Dukiel, Katarzyny Borońskiej, Ludmiły Jajkiewicz, Magdaleny Jankowskiej-Szostak, Alicji Palus, Wandy Wiatkowskiej-Ilków, Haliny Kremis, Bogumiły Kalinowskiej, Julii Szczygielskiej, Anny Siedleckiej, Marcina Miemiec, Marii Tkacz–Rutkowskiej, Marka Olejnika, Ryszarda Pęka, Mieczysława Górkiewicza, Henryka Ożoga, Dagmary Dominik, Jadwigi Danuty Mróz, Tadeusza Kuczyńskiego, Józefa Kremisa, Henryki Łysikowskiej, Marty Semiczek, Mirosławy Rozbickiej-Ostrowskiej, Zbigniewa Łobody, Olgi Białek w sprawie ze skargi D., M., M. i J. W. na bezczynność Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we Wrocławiu w przedmiocie budowy budynku mieszkalnego, budynku gospodarczego oraz bezodpływowego zbiornika na ścieki postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Postanowieniem z 24 września 2010 roku, sygn. akt II SO/Op 9/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oddalił wniosek D. i M. W. o wyłączenie od rozpoznania sprawy sędziów orzekających w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu. W uzasadnieniu, Sąd pierwszej instancji wskazał, że najpierw 14 grudnia 2009 r., D. i M. W. wnieśli o wyłączenie od rozpoznania niniejszej sprawy następujących sędziów, orzekających w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu: Zygmunta Wiśniewskiego, Andrzeja Ciska, Anny Siedleckiej, Olgi Białek, Julii Szczygielskiej, Alicji Palus, Jerzego Strzebińczyka, Anny Moskały, Mieczysława Górkiewicza oraz Haliny Kremis. Postanowieniem z 13 stycznia 2010 r., sygn. akt II SAB/Wr 6/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił wniosek skarżących o wyłączenie sędziów, a postanowieniem z 31 maja 2010 r., sygn. akt II OZ 482/10, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie skarżących wniesione na powyższe postanowienie. Następnie, 6 lutego 2010 r., D. i M. W., wnieśli o wyłączenie od orzekania wszystkich sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu i złożenie przez nich oświadczeń "jakie nieruchomości, gdzie, za ile, o jakiej powierzchni i w jakim trybie kupowali sędziowie, ich małżonkowie i dzieci od Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa, Agencji Nieruchomości Rolnych we Wrocławiu i jej Spółki [...]". Uzasadniając wniosek skarżący podnieśli, że mają interes prawny w jego złożeniu ponieważ "sędziowie sięgają po ich własność na łapówki mafii i budują gangi pod swoim nadzorem bez pozwoleń na budowę, bez aktów własności (...)". Ponadto wskazani sędziowie powinny zostać wyłączeni z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości i ochronę praworządności. W związku z powyższym wnioskiem, orzekający w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu sędziowie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego oraz sędziowie Naczelnego Sądu Administracyjnego złożyli pisemne oświadczenia, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzą okoliczności wymienione w art. 18 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.; dalej jako p.p.s.a.), ani inne tego rodzaju, które mogłyby wywołać wątpliwości co do ich bezstronności (art. 19 p.p.s.a.). Uzasadniając oddalenie wniosku o wyłączenie sędziów podkreślono, że stosownie do treści art. 20 p.p.s.a., strona składająca wniosek obowiązana jest wskazać i jednocześnie uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia. Na stronie spoczywa zatem obowiązek wskazania przyczyny wyłączenia oraz powołania okoliczności lub dowodów uprawdopodobniających istnienie tej przyczyny. Obowiązek uprawdopodobnienia przyczyn wyłączenia sędziego nie jest tożsamy z obowiązkiem udowodnienia tych przyczyn. To, czy uprawdopodobnione przez stronę okoliczności faktycznie stanowią przyczyny wyłączenia pozostawione zostało ocenie sądu orzekającego co do wniosku o wyłączenie. Nie wszystkie okoliczności, w tym także stosunki osobiste ze stroną, mogą uzasadniać wyłączenie sędziego od rozpoznania sprawy, lecz tylko takie, które oparte na obiektywnych okolicznościach mogą wywołać wątpliwości co do jego bezstronności. Sąd pierwszej instancji uznał, że w stosunku do żadnego z sędziów orzekających w WSA we Wrocławiu nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 18 p.p.s.a. Należy wskazać również, że okoliczności powołane przez skarżących we wniosku oraz zawarte w aktach pisma i dokumenty nie wskazują w żaden sposób na prawdopodobieństwo zaistnienia takich okoliczności. Ponadto, skarżący nie uprawdopodobnili zaistnienia okoliczności uzasadniających wyłączenie na podstawie art. 19 p.p.s.a. Podnoszone we wniosku ogólne twierdzenia o popieraniu przez sędziów nieformalnych struktur i układów, nazywanych mafijnymi, jak również rzekome powiązania sędziów "układami" z Agencją Własności Skarbu Państwa, Agencją Nieruchomości Rolnych we Wrocławiu i jej Spółką [...] w W., nie mogą stanowić podstawy do uwzględnienia wniosku o wyłączenie. W tym zakresie skarżący nie wskazali na żadne okoliczności, czy też dowody, mogące uprawdopodobnić formułowane zarzuty, a tym samym uzasadnić wątpliwości co do bezstronności sędziów. Podkreślono, że samo subiektywne przeświadczenie skarżących o braku bezstronności sędziów, bez wskazania w tym zakresie jakichkolwiek okoliczności skutecznie uzasadniających ten zarzut, nie stanowi wystarczającej przesłanki do wyłączenia sędziów na podstawie art. 19 p.p.s.a. W zażaleniu na powyżej opisane postanowienie wniesiono o jego uchylenie i zmianę. Powołując się na art. 193, 191 p.p.s.a. w zw. z art. 188 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, skarżący złożyli wniosek o złożenie pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego "na jakiej podstawie prawnej i dlaczego sędziowie i Sąd nie pozwala na złożenie sędziom stosownych oświadczeń o jakie wnosi strona skarżąca (...)". Podniesiono, że "obywatele w sądzie nie mają żadnych praw, są tylko intruzami, przygłupami i pieniaczami w dochodzeniu swoich praw", nie mają prawa do dokumentów, rozpraw administracyjnych w organie, prawa do obrony i rzetelnego procesu sądowego. "Nie można żądać w Sądzie wniosków dowodowych, nie można z tego powodu wyłączyć sędziów". Skarżący wskazując, że za składane "wnioski dowodowe strona skarżąca była karana", przytoczyli między innymi postanowienia z 8 października 2009 r., II SA/Wr 298/05 o oddaleniu wniosku D. W. o wyłączenie dwóch sędziów i wymierzeniu grzywny w wysokości 500 zł za zgłoszenie w złej wierze wniosku o wyłączenie sędziów, z 2 października 2009 r., II SA/Wr 299/05 o analogicznej treści, z 10 września 2010 r., II SA/Wr 15/09 o wymierzeniu D. W. kary porządkowej w wysokości 500 zł za ubliżenie Sądowi oraz adwokatowi działającemu z urzędu, czy postanowienie z 20 września 2009 r., II SA/Wr 237/09 o odrzuceniu zażalenia (złożonego przedwcześnie). We wszystkich tych sprawach (i innych sprawach skarżących), sędziowie "budowali gangi bez pozwoleń na budowę, bez aktów własności, za darmo z rażącym naruszeniem prawa w tak zwanych priorytetach krajowych". Mimo "korzystnych sentencji" w niektórych sprawach, nie były one następnie wykonywane przez organy administracji, a uzasadnienia były sprzeczne z prawem. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W postępowaniu sądowoadministracyjnym kwestię wyłączenia sędziego normują przepisy art. 18 - 24 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wyczerpujący katalog przyczyn wyłączenia sędziego z mocy ustawy wymieniony został w art. 18 p.p.s.a. Natomiast art. 19 p.p.s.a. zakreśla tzw. względne przesłanki wyłączenia wskazując, że niezależnie od wymienionych w art. 18 p.p.s.a. przyczyn wyłączenia, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego sprowadza się "do eliminowania wszelkich przyczyn, mogących skutkować w otoczeniu jakimikolwiek wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznawaniu określonej sprawy" (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 20 lipca 2004 r., sygn. akt SK 19/02, OTK-A z 2004 r., nr 7, poz. 67). Skarżący ani we wniosku o wyłączenie sędziów, ani w zażaleniu na postanowienie o odmowie wyłączenia sędziów, nie wskazali żadnych ustawowych przesłanek uzasadniających wyłączenie sędziów. Nie wykazali ponadto, że istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co bezstronności w danej sprawie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. Ogólnikowe twierdzenia o budowaniu przez sędziów "gangów", rozstrzyganie spraw niezgodnie z oczekiwaniami i subiektywne przekonanie o niezasadnym nakładaniu grzywien w innych sprawach, nie mogą wskazywać na brak bezstronności sędziów przy rozpoznawaniu sprawy. Skarżący powinni w szczególności uprawdopodobnić posiadanie przez sędziów nieruchomości "od Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa, Agencji Nieruchomości Rolnych we Wrocławiu i jej Spółki [...]" oraz przede wszystkim istnienie związku pomiędzy tą okolicznością a brakiem bezstronności, przynależnością "do mafii", skoro te okoliczności są podstawą wystąpienia z wnioskiem o wyłączenie. Samo pomawianie o istnienie przestępczych powiązań nie może być uznane za wystarczające w tym zakresie. Odnosząc się do podnoszonych w pismach przypadków niekorzystnych rozstrzygnięć wydawanych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu podkreślić należy, że trafnie uznał WSA w Opolu, że subiektywne przekonanie strony o tym, że sędzia nienależycie rozpoznał jej inne skargi nie może skutecznie uzasadniać wniosku o jego wyłączenie, chyba że możliwym byłoby wykazanie istnienia uprzedzeń sędziego względem strony (por. postanowienie NSA z 22 lutego 2008 r., sygn. akt II FZ 60/08 – publ. w ONSAiWSA 2008, nr 6, poz. 97 oraz glosa A. Gomułowicza aprobująca stanowisko NSA sformułowane w tym postanowieniu, opubl. w OSP 2008, z. 11, s. 916 i n., a także postanowienia NSA: z 30 kwietnia 2009 r. sygn. II OZ 378/09, Lex nr 575305, z 18 września 2008 r. sygn. akt II OZ 979/08, Lex nr 527666 oraz z 28 sierpnia 2008 r. sygn. akt I OZ 612/08, Lex nr 527814; por. też J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010 r., komentarz do art. 19, teza 2, s. 82). Biorąc pod uwagę stan faktyczny sprawy oraz złożone przez sędziów oświadczenia, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny Opolu słusznie orzekł, że brak było podstaw do wyłączenia sędziów objętych wnioskiem od orzekania w tej sprawie o sygnaturze II SAB/Wr 6/09, a w zażaleniu nie wykazano, iż rozstrzygnięcie w tej sprawie jest wadliwe. Stwierdzić również należy, iż wniosek strony skarżącej o skierowanie pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego nie jest zasadny. Na marginesie można zauważyć, że skarga, złożona za pośrednictwem organu 8 stycznia 2009 r., została podpisana przez D., M., M. i J. W., ale po wezwaniu do uiszczenia solidarnie wpisu sądowego, wniosek o przyznanie prawa pomocy wnieśli tylko D. i M. W. (k. 14 i 16) i to im zostało przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym (k. 47). Jednocześnie, w aktach nie znajduje się pełnomocnictwo dla D. W. do działania w imieniu M. i J. W., ani dowód opłacenia przez nich skargi. W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił jak w sentencji.