II OSK 1588/20

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Stelmasiak (spr.) Sędziowie sędzia NSA Paweł Miładowski sędzia del. WSA Agnieszka Wilczewska-Rzepecka po rozpoznaniu w dniu 8 października 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej B.I. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 18 grudnia 2019 r. sygn. akt II SA/Łd 585/19 w sprawie ze skargi B.I. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] czerwca 2019 r. znak [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych oddala skargę kasacyjną. UZASADNIENIE Wyrokiem z 18 grudnia 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę B.I. (dalej: skarżący) na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z [...] czerwca 2019 r. w przedmiocie odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że decyzją z [...] października 2018 r. Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił skarżącemu potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej oraz osoby represjonowanej z powodów politycznych. Jako podstawę rozstrzygnięcia organ wskazał art. 5 ust 1 w związku z art. 2 i art. 3 ustawy z 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz. U. z 2018 r., poz. 690, dalej: ustawa o działaczach opozycji). Skarżący wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy. W toku postępowania organ wystąpił o zaopiniowanie wniosku do Łódzkiej Wojewódzkiej Rady Konsultacyjnej do Spraw Działaczy Opozycji Antykomunistycznej i Osób Represjonowanych z Powodów Politycznych, która uchwałą z [...] sierpnia 2018 r. wyraziła negatywne stanowisko. Rada wskazała, że działalność skarżącego w ramach legalnej NSZZ Rolników Indywidualnych "Solidarność" nie mieści się w kryteriach określonych przez ustawę, a jego wyjaśnienia co do zaangażowania opozycyjnego w okresie stanu wojennego są niewiarygodne. Ponadto w celu uzupełnienia materiału dowodowego organ zwrócił się do Instytutu Pamięci Narodowej, NSZZ "Solidarność" Region Ziemia Łódzka, Biura Terenowego Zarządu Regionu Śląsko-Dąbrowskiego NSZZ "Solidarność" w Zabrzu, Zarządu Regionu Śląsko-Dąbrowskiego NSZZ "Solidarność" oraz NSZZ "Solidarność" KWK "[...]". W odpowiedzi organ uzyskał informację, że podmioty te nie posiadają informacji o działalności opozycyjnej skarżącego (jedynie ostatnia przesyłka nie została odebrana przez adresata). Decyzją z [...] czerwca 2019 r. Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, utrzymał w mocy własną decyzję z [...] października 2018 r. W ocenie organu, postępowanie dowodowe nie wykazało, że skarżący prowadził działalność opozycyjną, o której stanowi art. 2 ustawy o działaczach opozycji. Na podstawie zebranych dowodów, w tym przede wszystkim oświadczeń świadków, organ ustalił, że w latach 1980-1981 skarżący był aktywnym działaczem NSZZ Rolników Indywidualnych "Solidarność". Działalność prowadzona w tym okresie w ramach niezależnych związków zawodowych nie może stanowić podstawy potwierdzenia statusu działacza opozycji. Wyjaśnienia świadków dotyczą działalności prowadzonej przez stronę w ramach legalnych struktur rolniczej "Solidarności". Organ nie dał także wiary wyjaśnieniom w zakresie działalności wnioskodawcy prowadzonej po podjęciu przez niego pracy w KWK "[...]". Twierdzenia świadka nie znalazły potwierdzenia w innych dowodach. Instytucje, do których zwracał się organ, nie odnalazły dokumentów stwierdzających podnoszone przez skarżącego okoliczności. Działalności skarżącego nie potwierdzili również działacze opozycji z KWK "[...]", a także ks. J.K., dawny proboszcz parafii św. Anny w [...]. Ponadto skarżący nie wskazał na żadne okoliczności, które mogłyby zostać uznane za represje w rozumieniu ustawy o działaczach opozycji. Tego rodzaju okolicznościami nie stanowią obawy zatrzymania przez milicję lub wezwania na przesłuchania. Skargę na powyższą decyzję wniósł skarżący. Oddalając skargę Sąd I instancji podzielił stanowisko organu, że przedstawione przez skarżącego okoliczności nie dawały podstaw do potwierdzenia statusu działacza opozycji lub osoby represjonowanej. Zdaniem Sądu I instancji, w świetle okoliczności wynikających z oświadczeń skarżącego i przedłożonych przez niego dokumentów, organ podjął wystarczające działania, zmierzające do zweryfikowania przesłanek koniecznych do wydania decyzji. Organ przeprowadził rzetelne i wyczerpujące postępowanie administracyjne. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł skarżący. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 3 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. – dalej: p.p.s.a.). Polegało to na niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej, pomimo naruszenia przez organy administracji obu instancji art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. W ocenie skarżącego, błędne ustalenia stanu faktycznego doprowadziło do uznania, że działania skarżącego oraz doznane represje nie dają podstaw do przyznania statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi, a także zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm prawem przepisanych. Ponadto ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżącego wniósł o przyznanie kosztów pomocy prawnej świadczonej stronie z urzędu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zarzuty skargi kasacyjnej nie zasługują na uwzględnienie. W świetle art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podkreślić przy tym trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak), to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej. Zarzuty skargi kasacyjnej w tej sprawie dotyczą tylko uchybień Sądu I instancji w zakresie kontroli legalności postępowania dowodowego przeprowadzonego przez organ administracji. W ocenie skarżącego, postępowanie to zostało przeprowadzone z naruszeniem art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. Uzasadnienie skargi w zakresie odnoszącym się do istoty zarzutów kasacyjnych jest lakoniczne, a pozostałej części sprowadza się do zacytowania orzecznictwa sądów administracyjnych dotyczącego zasad postępowania administracyjnego, jednak bez odniesienia do okoliczności tej konkretnej sprawy. Skarżący wskazał jedynie, że Sąd I instancji zauważył sprzeczność treści pisma złożonego przez świadka M.M. z dotychczas zgromadzonym materiałem dowodowym, jednak nie wpłynęło to na ocenę zeznań świadka i dowodów zgromadzonych przez organy w toku postępowania administracyjnego. Ponadto, w ocenie skarżącego, w uzasadnieniu wyroku nie wskazano jednak przyczyn, z powodu których Sąd oświadczeniu temu odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Stanowisko skarżącego jest w tym zakresie nieprawidłowe. Sąd I instancji stwierdził bowiem, że dopuszczony w toku postępowania sądowego dowód z pisemnego oświadczenia M.M. z 29 lipca 2019 r., którym osoba ta potwierdza, że skarżący w latach 1983-1997 był aktywnym członkiem NSZZ "Solidarność" w KWK "[...]" w [...], pozostaje w sprzeczności ze zgromadzonymi dowodami w postaci zaświadczeń z odpowiednich instytucji i zeznaniami świadków przywołanych wyżej. Ponadto oświadczenie to pochodzi już z daty po wydaniu zaskarżonej decyzji. Oznacza to, że Sąd I instancji dokonał kontroli legalności zaskarżonej decyzji uwzględniając to oświadczenie, w tym w ramach posiadanych kompetencji dokonał konfrontacji oświadczenia z prawidłowo zebranym przez organ materiałem dowodowym. Z tych przyczyn zarzuty skargi kasacyjnej nie zasługiwały na uwzględnienie. Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w granicach ustrojowych wyznaczonych przez art. 3 § 1 p.p.s.a., Sąd I instancji prawidłowo ocenił, że postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone przez organ z poszanowaniem zasad z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. (przy czym skarżący nie powołał właściwej jednostki redakcyjnej art. 77 k.p.a.). Oznacza to, że brak było podstaw do uwzględnienia skargi przez Sąd I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., a więc skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 cytowanej ustawy. W treści skargi kasacyjnej skarżący powołał ponadto art. 9 k.p.a., wywodząc, że skarżący w toku postępowania administracyjnego nie został pouczony o możliwości złożenia oświadczenia świadka. Z tego powodu skarżący złożył to oświadczenie dopiero w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Pomijając, że norma z art. 9 k.p.a. nie została powołała w ramach zarzutów kasacyjnych, co stanowi uchybienie konstrukcyjne rozpoznawanego środka odwoławczego, wyjaśnić należy, że obowiązek należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, nie ma charakteru absolutnego. Ponadto, z akt sprawy wynika, że skarżący w toku postępowania składał oświadczenia innych świadków, a więc miał świadomość, że może dokonywać tego rodzaju czynności procesowych. W tych okolicznościach prawnych i faktycznych Sąd I instancji prawidłowo podzielił stanowisko organu, że działania skarżącego, jak i wskazane przez skarżącego represje nie dawały podstaw do przyznania statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Z tych względów i na podstawie art. 184 w związku z art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekał o kosztach pomocy prawnej świadczonej skarżącemu z urzędu, ponieważ właściwy do rozpoznania wniosku w tym przedmiocie jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi.