II SAB/Lu 106/22

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc - Malec Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Asesor sądowy Brygida Myszyńska-Guziur (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 15 listopada 2022 r. sprawy ze skargi Fundacji [...] w K. na bezczynność Wójta Gminy Rokitno w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. stwierdza, że Wójt Gminy Rokitno dopuścił się bezczynności w sprawie rozpatrzenia wniosku Fundacji [...] w K. z dnia 16 lutego 2022 r. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej; II. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Wójta Gminy Rokitno do załatwienia wniosku wskazanego w pkt I; IV. zasądza od Wójta Gminy Rokitno na rzecz Fundacji [...] w K. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. UZASADNIENIE Fundacja [...] w K. (dalej jako "strona", "Fundacja") w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie zarzuciła bezczynność Wójta Gminy Rokitno w rozpatrzeniu wniosku z dnia 16 lutego 2022 r. o udostępnienie informacji publicznej. Powyższe w ocenie strony stanowi naruszenie art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP oraz art. 1 ust. 1, art. 3 ust. 1 pkt 1 oraz art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 902, dalej jako "u.d.i.p."). Wobec powyższego Fundacja wniosła o zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej z dnia 16 lutego 2022 r. oraz o zasądzenie na rzecz strony od organu kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Do skargi dołączono wydruk wysłania wniosku drogą elektroniczną, wydruki ze strony internetowej organu i ze strony BIP organu. W uzasadnieniu skargi wskazano, że jednym z głównych celów statutowych Fundacji jest pomoc przedsiębiorcom oraz osobom ubiegającym się o taki status. W tym celu m.in. buduje bazę danych mającą służyć analizie dotychczasowych problemów i rozwiązań związanych z pomocą tymże podmiotom. Jeden z projektów obejmuje m.in. badanie wpływu epidemii Covid-19 na trudności związane z zakładaniem i prowadzeniem działalności gospodarczej. Biorąc to pod uwagę, strona wniosła do organu wniosek o udzielenie następujących informacji: 1. Czy organ oferował szczególne formy udzielania pomocy przedsiębiorcom prowadzącym działalność na podległym organowi terenie? Jeśli tak to jakie formy pomocy były oferowane? 2. Ile wniosków o udzielenie takiej pomocy wpłynęło w roku 2020 oraz 2021? 3. W jakiej wysokości organ zabezpieczył budżet na podobne działania w 2022 roku? Wniosek został złożony drogą elektroniczną na adres dostępny zarówno na stronie internetowej, jak i w Biuletynie Informacji Publicznej organu. Strona nie została powiadomiona w ustawowo określonym terminie zarówno o powodach opóźnienia, terminie w jakim organ udostępni informacje, jak również o ewentualnych kosztach związanych ze wskazanym we wniosku sposobem udostępnienia lub koniecznością przekształcenia informacji w formę wskazaną we wniosku. W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy wniósł o odrzucenie skargi, a w razie nieuwzględnienia wniosku o oddalenie skargi. Podniósł, że skarżąca nie poprzedziła czynności wniesienia skargi wezwaniem organu do usunięcia stanu niezgodnego z prawem do czego była zobowiązana zgodnie z art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U.z 2022 r. poz. 329 ze zm., zwanej dalej: "p.p.s.a."). Zdaniem organu podanie wniesione nie spełniało wymagań określonych w art. 63 § 3a k.p.a., bowiem nie było podpisane podpisem kwalifikowanym lub za pomocą profilu zaufanego ePUAP. Organ nie mógł zweryfikować tożsamości wnoszącego wniosek. Dopiero wniesienie skargi w dniu 17 sierpnia 2022 r. umożliwiło potwierdzenie tożsamości i przekazanie odpowiedzi w dniu 18 sierpnia 2022 r. W piśmie z dnia 20 września 2022 r. Fundacja wniosła o umorzenie postępowania w zakresie zobowiązania organu do rozpoznania wniosku z dnia 16 lutego 2022 r., stwierdzenie, że organ dopuści się bezczynności oraz zasądzenie od organu na jej rzecz kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Strona wskazała, ze dopiero wniesienie skargi na bezczynność spowodowało udzielenie odpowiedzi na wniosek o udostępnienie informacji publicznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. W tym zakresie przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę praw strony przez doprowadzenie do wydania w sprawie rozstrzygnięcia lub podjęcia innej czynności dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Powyższe determinuje zakres kontroli sądu, sprowadzającej się w tym wypadku do oceny, czy sprawa podlega załatwieniu przez organ w drodze określonego przez ustawodawcę aktu administracyjnego lub czynności i czy organ pozostaje w zwłoce w rozpatrzeniu wniosku. Uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania Sąd orzeka na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a., który określa, że w tym przypadku sąd: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. W myśl art. 149 § 1a p.p.s.a., jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Ponadto, na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a., sąd może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Wyjaśnić należy, że przedmiotowa skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 4 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Jednocześnie należy podkreślić, że zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądów administracyjnych dla dopuszczalności skargi na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienie informacji publicznej nie jest wymagane poprzedzenie jej jakimkolwiek środkiem zaskarżenia na drodze administracyjnej ani wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa, o jakim mowa w art. 52 § 3 p.p.s.a. (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 10 stycznia 2018 r., sygn. akt II SAB/Po 155/17, LEX nr 2434793). Stwierdzić zatem należy, że w niniejszej sprawie nie zaistniały przesłanki uzasadniające odrzucenie przedmiotowej skargi. Tym samym, podlega ona merytorycznemu rozpoznaniu. W przedmiotowej sprawie skarżąca domagała się informacji w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej. Ustawa ta, stanowiąc generalną zasadę udostępniania informacji publicznej, reguluje zarówno zakres podmiotowy i przedmiotowy jej stosowania oraz procedurę i tryb udostępniania informacji publicznej. Stosownie do art. 1 ust. 1 u.d.i.p., informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych. Natomiast podmiotami zobowiązanymi do udostępnienia informacji są m.in. władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, o których mowa w art. 4 ust. 1 u.d.i.p. Należy w tym miejscu wskazać, że ustawa o dostępie do informacji publicznej przewiduje różne sposoby udostępniania informacji publicznych, a jednym z nich jest udostępnianie informacji publicznej, zgodnie z art. 10 u.d.i.p., na wniosek. W myśl art. 13 ust. 1 u.d.i.p., udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki i nie później niż w terminie 14 dni, za wyjątkiem sytuacji przewidzianych w art. 13 ust. 2 i art. 15 ust. 2 u.d.i.p. Zgodnie zaś z art. 13 ust. 2 u.d.i.p., jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. Udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnym z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot zobowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku (art. 14 ust. 1 u.d.i.p.). Dopiero stwierdzenie, że dana informacja nie może zostać udostępniona, bądź też postępowanie podlega umorzeniu, nakłada na organ obowiązek wydania decyzji administracyjnej (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.). Natomiast w formie zwykłego pisma informuje się wnioskodawcę o tym, że podmiot nie jest zobowiązany do udostępnienia informacji publicznych, dana informacja nie jest informacją publiczną, organ lub podmiot zobowiązany informacją taką nie dysponuje, ze wskazaniem przyczyn takiego stanu rzeczy, czy też zachodzi sytuacja wskazana w art. 1 ust. 2 u.d.i.p., a więc że informacja publiczna podlega udostępnieniu na podstawie innych ustaw, które ten tryb odmiennie regulują. Mając na uwadze przytoczone regulacje prawne, przyjąć trzeba, że o bezczynności w udostępnieniu informacji publicznej można mówić wówczas, gdy zobowiązany do udzielenia tej informacji podmiot nie podejmuje w przewidzianym w ustawie terminie odpowiednich czynności, tj. nie udostępnia informacji w formie czynności materialno-technicznej lub nie wydaje decyzji o odmowie jej udzielenia, bądź też w przypadku, gdy informacja publiczna nie może być udostępniona w sposób lub w formie określonych we wniosku, a organ nie wydaje decyzji o umorzeniu postępowania zgodnie z art. 14 ust. 2 u.d.i.p. Przy czym dla oceny zasadności skargi na bezczynność nie mają znaczenia okoliczności, z jakich powodów określone działanie nie zostało podjęte, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu. Wniesienie skargi jest zatem uzasadnione nie tylko w przypadku niedotrzymania terminu załatwienia sprawy, ale także w razie odmowy podjęcia określonego działania, mimo istnienia w tym względzie ustawowego obowiązku. W niniejszej sprawie nie jest sporne, że Wójt Gminy jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej. Wskazać ponadto należy, że stosownie do art. 1 ust. 1 u.d.i.p. każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu u.d.i.p. i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonym w tej ustawie. Jest nią każda wiadomość wytworzona przez szeroko rozumiane władze publiczne a także inne podmioty, które tę władzę realizują, bądź gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa, w zakresie ich kompetencji. W art. 6 ust. 1 u.d.i.p. ustawodawca wymienił rodzaje spraw, jakich mogą dotyczyć informacje publiczne. Z treści art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. c u.d.i.p. wynika, że informacją publiczną podlegającą udostępnieniu jest informacja o podmiotach, o których mowa w art. 4 ust, 1 ustawy, w tym o przedmiocie ich działalności i kompetencjach. W myśl art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a u.d.i.p. informacją publiczną jest informacja o danych publicznych, w tym treść i postać dokumentów urzędowych, w szczególności treść aktów administracyjnych i innych rozstrzygnięć. Wyjaśnić należy także, że ustawa o dostępie do informacji publicznej nie wymaga, aby wnioskodawca wniosku o udostępnienie informacji publicznej wskazywał "legitymacje podmiotu wnoszącego", gdyż podmiotem legitymowanym do dostępu do informacji publicznej zgodnie z art. 2 ust.1 u.d.i.p. jest "każdy". wobec szeroko zdefiniowanego kręgu osób uprawnionych do uzyskania informacji, w przypadku jej udzielenia nie ma potrzeby ani podstaw do weryfikacji podmiotu, który wystąpił z odpowiednim żądaniem, nie ma zatem potrzeby wzywania go o podpisanie wniosku. Udzielenie informacji następuje w takim wypadku w drodze czynności materialno-technicznej na wskazany adres, we wnioskowanej formie. Jedynie, gdy organ zmierza do wydania decyzji, powinien w sposób prawidłowy dokonywać czynności procesowych koniecznych do wydania decyzji (np. prawidłowe ustalenie strony, do której należy adresować decyzję). W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju ustalenia nie były jednak konieczne, gdyż we wniosku o udostępnienie informacji oznaczono stronę, podano jej adres e-mail, a także adres strony internetowej oraz nr KRS. W świetle powyższego Wójt Gminy, do którego skierowano wniosek Fundacji z 16 lutego 2022 r., winien go rozpoznać w terminie wynikającym z przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej. Wskazać także należy, że wniosek Fundacji został skierowany na oficjalny adres e-mail, podany na stronie BIP organu. W takiej sytuacji ryzyko nieodebrania czy też nieodczytania przez organ wysłanego do niego przy użyciu poczty elektronicznej wniosku, obciąża ten organ, a nie skarżącego. Jeżeli wiadomość została prawidłowo nadana na oficjalny adres poczty elektronicznej organu, oznacza to, że dotarła ona do adresata. Organ nie podjął, w reakcji na wniosek strony o udostępnienie informacji publicznej, przepisanego regulacjami u.d.i.p. działania, pozostawał zatem wobec tego wniosku w bezczynności i bezczynność trwała również w momencie wniesienia skargi do sądu. Jednak po wniesieniu skargi na bezczynność, organ udostępnił wnioskowaną informację, bowiem pismem z 18 sierpnia 2022 r. udzieli odpowiedzi na przedmiotowy wniosek przesyłając wiadomość na e-mail strony. Skoro zatem organ przed rozpoznaniem skargi załatwił wniosek strony w przewidzianej przepisami u.d.i.p. formie (udostępnił wnioskowaną informację), postępowanie sądowe dotyczące nakazania organowi rozpatrzenie wniosku podlegało umorzeniu jako bezprzedmiotowe. Stosownie do uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 listopada 2008 r., sygn. akt I OPS 6/08, przepis art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. ma zastosowanie także w przypadku, gdy po wniesieniu skargi na bezczynność organu - w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4a p.p.s.a. - organ wyda akt lub dokona czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, co do których pozostawał w bezczynności. Zatem mimo tego, że w dniu wniesienia skargi organ pozostawał w bezczynności, wobec udostępnienia informacji przed rozpoznaniem skargi, przestała istnieć przesłanka wydania orzeczenia na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., tj. nakazania organowi załatwienia wniosku. Wobec powyższego należało - na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. - orzec o umorzeniu postępowania w zakresie zobowiązania organu do rozpoznania wniosku Fundacji z 16 lutego 2022 r. (pkt III wyroku). Udostępnienie informacji publicznej po wniesieniu skargi na bezczynność organu w tym przedmiocie, a przed jej rozpoznaniem, nie zwalnia jednak sądu od podjęcia pozostałych rozstrzygnięć właściwych dla tego rodzaju skargi. W związku z powyższym sąd, działając na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a., orzekł w punkcie I wyroku, że organ dopuścił się bezczynności, gdyż jego pismo z 18 sierpnia 2022 r., stanowiące odpowiedź na wniosek o udostępnienie informacji, a zarazem go załatwiające, podjęte zostało niewątpliwie z uchybieniem ustawowego terminu jej udostępnienia. Jednocześnie sąd na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. stwierdził, że zaistniała w sprawie bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt II wyroku). Zwłoka organu w prawidłowym załatwieniu sprawy nie wynikała bowiem z lekceważenia obowiązków nałożonych na organ przepisami u.d.i.p. i dążenia do ograniczenia prawa strony do dostępu do informacji. Świadczy o tym udzielenie odpowiedzi zaraz po wpłynięciu skargi na bezczynność organu i wykryciu stanu bezczynności. O kosztach postępowania (pkt IV sentencji wyroku) sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 w zw. z art. 206 p.p.s.a. Sąd zasądził od organu na rzecz skarżącej łączną kwotę 357 tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, na którą składają się: wpis - 100 zł, opłata skarbowa od pełnomocnictwa - 17 zł oraz połowa wynagrodzenia pełnomocnika strony będącego adwokatem w wysokości 240 zł (§ 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800). Przyznanie połowy wynagrodzenia adwokackiego, zdaniem sądu, znajduje oparcie w okolicznościach niniejszej sprawy oraz tym, że nakład pracy pełnomocnika w niniejszej sprawie nie był jednorazowy, gdyż ten sam pełnomocnik występował w podobnych sprawach ze skargami na bezczynność organów samorządu terytorialnego stosując ten sam wzór skargi (np. wyroki: WSA w Lublinie z 11 października 2022 r., II SAB/Lu 123/22, z 27 października 2022 r., II SAB/Lu 105/22, a także WSA w Białymstoku z 12, 23 i 28 września 2022 r., sygn. akt II SAB/Bk 68/22, sygn. akt II SAB/Bk 70/22, sygn. akt II SAB/Bk 80/22 i sygn. akt II SAB/Bk 82/22,). W sytuacji sporządzenia skargi o charakterze szablonowym, wykorzystywanym w przedmiotowo tożsamych sprawach, uzasadnione natomiast jest zastosowanie art. 206 p.p.s.a. w zakresie miarkowania wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika.