III FSK 1585/21

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Paweł Borszowski, Sędzia NSA Jacek Pruszyński, Sędzia WSA (del.) Paweł Dąbek (sprawozdawca), Protokolant Izabela Dalkowska-Jóźwiak, po rozpoznaniu w dniu 4 października 2022 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej A. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 5 czerwca 2019 r., sygn. akt I SA/Gd 587/18 w sprawie ze skargi A. M. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 10 kwietnia 2018 r., nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od A. M. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE Wyrokiem z 5 czerwca 2019 r., sygn. akt I SA/Gd 587/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, oddalił skargę A. M. (dalej: Skarżąca) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku (dalej: Dyrektor) z 10 kwietnia 2018 r. w przedmiocie zarzutów dotyczących prowadzonego postępowania egzekucyjnego (wyrok ten oraz pozostałe powoływane orzeczenia dostępne są na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl). Skarżąca w złożonej skardze kasacyjnej na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 302 ze zm. – dalej: p.p.s.a.) zarzuciła zaskarżonemu wyrokowi naruszenia przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest: 1/ art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 2 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm. – dalej: k.p.a.) w zw. z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2017 r. poz. 1201 ze zm. – dalej: u.p.e.a.) poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym oddaleniu skargi przez Sąd pierwszej instancji, w sytuacji gdy Skarżąca wykazała, że Dyrektor zaskarżonym postanowieniem bezzasadnie uchylił w całości postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. (dalej: Naczelnik US) z 26 stycznia 2018 r., które odmawia uznania za uzasadnione zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie dwunastu tytułów wykonawczych z 25 października 2017 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia Naczelnikowi US, gdyż w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki do uchylenia przedmiotowego postanowienia Naczelnika US w całości i w tym zakresie orzeczenia co do istoty sprawy poprzez uwzględnienie (uznanie za uzasadnione) wszystkich zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie dwunastu tytułów wykonawczych z 25 października 2017 r. i umorzenia postępowań egzekucyjnych prowadzonych na podstawie w.w. tytułów wykonawczych; 2/ art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 136 w zw. z art. 144 i art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym oddaleniu skargi przez Sąd pierwszej instancji, który nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, nie uwzględnił w zaskarżonym wyroku, że Dyrektor w toku postępowania zażaleniowego zakończonego wydaniem objętego skargą postanowienia nie wykorzystał istniejących w sprawie możliwości samodzielnego wyjaśnienia stanu faktycznego w zakresie wymaganym do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, gdyż nie przeprowadził uzupełniającego postępowania dowodowego we własnym zakresie, mimo że istniały braki w materiałach dowodowych niniejszej sprawy; 3/ art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 34 § 1, § 4, § 5 w zw. z art. 33 § 1 punkty 1, 3, 6, 8 i 10 u.p.e.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym oddaleniu skargi przez Sąd pierwszej instancji, w sytuacji gdy Skarżąca wykazała, że organy administracji obydwu instancji bezzasadnie nie uwzględniły wszystkich zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie ww. tytułów wykonawczych; 4/ art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 2 w zw. z art. 144 i art. 124 § 1 i § 2 w zw. z art. 126 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 18, art. 34 § 1, § 4, § 5 w art. 33 § 1 punkty 1, 2, 3, 6, 8 i 10 u.p.e.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym oddaleniu skargi przez Sąd pierwszej instancji, gdyż Skarżąca wykazała, że objęte skargą postanowienie zawiera błędne rozstrzygnięcie i jest wadliwie uzasadnione; 5/ art. 141 § 4 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 2 w zw. z art. 144 k.p.a. w zw. z art. 18, art. 34 § 1, § 4, § 5 w zw. z art. 33 § 1 punkty 1, 3, 6, 8 i 10 u.p.e.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na sporządzeniu przez Sąd pierwszej instancji błędnego uzasadnienia skarżonego wyroku, w którym Sąd pierwszej instancji wadliwie ocenił, że zaistniały przesłanki do wydania postanowienia kasacyjnego. W oparciu o tak postawione zarzuty, Skarżąca wniosła o uchylenie w całości wyroku WSA w Gdańsku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych, w tym zasądzenie zwrotu kosztów zastępstwa procesowego (wynagrodzenie doradcy podatkowego). Odpowiadając na skargę kasacyjną, Dyrektor wniósł o jej oddalenie w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego wg norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zawierała usprawiedliwionych podstaw i dlatego podlegała oddaleniu. Z uwagi na sposób sformułowania zarzutów oraz ich uzasadnienia w skardze kasacyjnej, koniecznym jest przypomnienie pewnych zasadniczych kwestii dotyczących zarówno wymogów, jakie powinna spełniać skarga kasacyjna oraz istoty i zakresu postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która w analizowanej sprawie nie występuje. Granice skargi kasacyjnej są wyznaczone przez jej podstawy i wnioski. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą kasacyjnie naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zatem to autor skargi kasacyjnej wyznacza zakres kontroli instancyjnej wskazując, które normy prawa zostały naruszone i dlaczego. Naczelny Sąd Administracyjny nie ma obowiązku ani prawa do domyślania się i uzupełniania argumentacji autora skargi kasacyjnej. Przytoczenie podstawy kasacyjnej musi więc być precyzyjne, gdyż z uwagi na związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej, może on uwzględnić tylko te przepisy, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej jako naruszone. Nie jest natomiast władny badać, czy sąd administracyjny pierwszej instancji nie naruszył innych przepisów. Ponadto zarzuty kasacyjne powinny zawierać precyzyjne uzasadnienie, w czym wnoszący autor skargi kasacyjnej upatruje naruszenia powołanych w niej przepisów. Skarga kasacyjna ma na celu podważenie argumentacji zaprezentowanej przez sąd pierwszej instancji i dlatego zarzuty, jak i ich uzasadnienie, powinny być ukierunkowanie na wykazanie błędu w przyjętym przez ten sąd rozumowaniu. Skarżący kasacyjnie powinien w związku z tym wykazać, że w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym, doszło do nieprawidłowej kontroli zaskarżonego aktu. Pominięcie określonych zagadnień w skardze kasacyjnej czy odniesienie się do nich w sposób wybiórczy i ogólnikowy skutkuje niemożnością zakwestionowania przez Naczelny Sąd Administracyjny stanowiska wyrażonego w ich zakresie przez wojewódzki sąd administracyjny czy działające w sprawie organy podatkowe. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega bowiem na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie. Zgodnie z art. 176 p.p.s.a. strona skarżąca kasacyjnie ma obowiązek przytoczyć podstawy skargi kasacyjnej wnoszonej od wyroku sądu pierwszej instancji i szczegółowo je uzasadnić wskazując, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało i jaki miało wpływ na wynik sprawy (por. wyrok NSA z 18 października 2017r., sygn. akt II OSK 2702/16). Sąd pierwszej instancji oddalił skargę Skarżącej na postanowienie Dyrektora, którym uchylono postanowienie organu egzekucyjnego i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego wyroku, zaakceptowane zostało stanowisko Dyrektora, że organ egzekucyjny nie uczynił przedmiotem swojego rozpoznania zarzutów wykonania, wygaśnięcia oraz przedawnienia obowiązku. Ponadto organ egzekucyjny, mimo wydania rozstrzygnięcia merytorycznego o uznaniu za niezasadne zarzutów nieistnienia obowiązku oraz braku jego wymagalności, w uzasadnieniu ocenił te zarzuty jako niedopuszczalne. Na okoliczność istnienia tych zarzutów nie zostało przeprowadzone jakiekolwiek postępowanie wyjaśniające. Jak ocenił WSA w Gdańsku stwierdzone przez Dyrektora uchybienia były na tyle istotne, że uzasadniały zastosowanie art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. Wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia prowadziłoby bowiem do naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej nie odniesiono się do takiego stanowiska Sądu pierwszej instancji, poprzestając jedynie na ogólnikowych stwierdzeniach, że postępowanie Dyrektora było niewłaściwe, gdyż powinien samodzielnie przeprowadzić postępowanie dowodowe na podstawie art. 136 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. Skarżąca nawet jednak nie próbowała merytorycznie zakwestionować stanowiska wyrażonego w zaskarżonym wyroku. Nie wiadomo zatem, dlaczego jej zdaniem Dyrektor powinien był wydać orzeczenie rozstrzygające zasadność wniesionych zarzutów i brak było podstaw do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. Naczelny Sąd Administracyjny, jak wyżej wykazano, nie może zastąpić Skarżącej w przytoczeniu podstaw uzasadniających zasadność podniesionych zarzutów. Dlatego też skarga kasacyjna podlegała oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono w oparciu o art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. Paweł Dąbek Paweł Borszowski Jacek Pruszyński