II GZ 898/15

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marzenna Zielińska po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Dyrektora Izby Celnej w [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 października 2015 r. sygn. akt V SA/Wa 3074/15 w zakresie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi P. Spółki z o.o. z siedzibą [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie, 2. oddalić wniosek P. Spółki z o.o. z siedzibą [...] o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 6 października 2015 r. (sygn. akt V SA/Wa 3074/15) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. − Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej powoływanej jako "p.p.s.a."), uwzględnił wniosek P. Spółki z o.o. z siedzibą [...], wstrzymując wykonanie zaskarżonej przez tę spółkę decyzji Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] maja 2015 r. (nr [...]), która utrzymała w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w [...] z dnia [...] marca 2015 r. (nr [...]) o wymierzeniu skarżącej spółce kary pieniężnej w wysokości 36 000 zł za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry. W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji stwierdził, że w skardze spółka wniosła o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, oświadczając że jej sytuacja finansowa nie jest stabilna i nawet stosunkowo nieznaczna kara finansowa może prowadzić do zachwiania jej kondycji w stopniu utrudniającym lub nawet uniemożliwiającym dalsze prowadzenie gospodarczej aktywności. Zdaniem spółki, wymierzenie i wyegzekwowanie kary pieniężnej może przyczynić się do wyrządzenia jej znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, a zatem takiego uszczerbku o charakterze majątkowym, który nie będzie mógł być usunięty przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Spółka oświadczyła również, że prowadzonych jest kilka postępowań w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry, a łączna wysokość kar wynosi 5 124 000 zł. Sąd pierwszej instancji uznał, że wniosek spółki o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji zasługiwał na uwzględnienie, bowiem spółka uprawdopodobniła w wystarczający sposób, że wykonanie decyzji może spowodować niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, czyli przesłanek wstrzymania wykonania decyzji określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. W ocenie Sądu, skutków zapłaty należności pieniężnej (które co do zasady są odwracalne) nie można rozpatrywać w oderwaniu od wysokości tej należności, która w okolicznościach konkretnego przypadku - w połączeniu z ilością spraw tego rodzaju rozpatrywanych przed sądami administracyjnymi - może wpłynąć na uzasadnione przypuszczenie utraty płynności finansowej skarżącej spółki i nawet ogłoszenia jej upadłości. Mając na uwadze wysokość kary pieniężnej wymierzonej spółce w niniejszej sprawie (36 000 zł) oraz łączną wysokość kar pieniężnych w kwocie 5 124 000 zł, Sąd podzielił stanowisko strony, że wykonanie zaskarżonej decyzji grozi zakończeniem prowadzonej działalności gospodarczej, co z kolei stanowi spełnienie przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. Zażalenie na wskazane postanowienie Sądu pierwszej instancji złożył Dyrektor Izby Celnej. Wniósł o uchylenie tego orzeczenia oraz zwrot wpisu w wysokości 100 zł. Autor uzasadnienia stwierdził w szczególności, że Sąd pierwszej instancji naruszył art. 61 § 3 p.p.s.a. Do prawidłowej oceny zasadności wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji konieczna jest bowiem m.in. ocena bieżącej sytuacji finansowej spółki, a do tego niezbędne jest dysponowanie aktualnymi danymi o stanie majątkowym spółki. Tymczasem strona nie przedstawiła dokumentów obrazujących jej aktualną kondycję finansową, co zostało pominięte w skarżonym postanowieniu. W tym zakresie w uzasadnieniu wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji znalazł się jedynie krótki opis sytuacji finansowej spółki, jednakże dane te nie mogą być uznane za miarodajne, bowiem w żaden sposób nie zostały uprawdopodobnione. W ocenie Dyrektora Izby Celnej, skutki finansowe tej konkretnej decyzji o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 36 000 zł, nawet przy uwzględnieniu innych prowadzonych postępowań, nie mogą stanowić - w oderwaniu od ceny sytuacji majątkowej i finansowej strony - samoistnej przesłanki wstrzymania wykonania decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Oznacza to, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego bądź wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Wprowadzona w omawianym przepisie ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od zasady wynikającej z art. 61 § 1 p.p.s.a., w myśl której wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Skoro sąd orzeka o wstrzymaniu aktu lub czynności na wniosek skarżącego, to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek uzasadnienia wniosku, tak aby przekonać sąd do zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczające samo stwierdzenie strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. W niniejszej sprawie wniosek o wstrzymanie wykonania dotyczył decyzji w przedmiocie nałożenia na skarżącą spółkę kary pieniężnej w wysokości 36 000 zł. W zaskarżonym postanowieniu Sąd pierwszej instancji uznał, że skarżąca przedstawiła okoliczności uprawdopodabniające wystąpienie w jej przypadku niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w razie wykonania zaskarżonej decyzji. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że powodem takiej oceny były: 1) okoliczność, że na spółkę nałożono już kary pieniężne w wysokości 5 124 000 zł oraz 2) wysokość wymierzonej spółce w niniejszej sprawie kary pieniężnej (36 000 zł). Mając na uwadze obie te okoliczności, Sąd pierwszej instancji uwzględnił argumentację skarżącej spółki, że wykonanie zaskarżonej decyzji grozi zakończeniem prowadzonej przez spółkę działalności gospodarczej. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, dokonana przez Sąd pierwszej instancji ocena nie jest prawidłowa. Przede wszystkim podkreślić należy, że wykonanie decyzji nakładającej na stronę obowiązek uiszczenia należności pieniężnej tylko w wyjątkowych przypadkach jest źródłem niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub powstania trudnych do odwrócenia skutków. Zapłata oznaczonej w decyzji należności ma charakter odwracalny. W przypadku uchylenia zaskarżonej do sądu administracyjnego decyzji uiszczona należność podlega zwrotowi. Z tej też przyczyny strona domagająca się wstrzymania wykonania decyzji nakładającej obowiązek zapłaty należności pieniężnej obowiązana jest wykazać, że występują szczególne okoliczności uzasadniające uwzględnienie jej wniosku. Do akt niniejszej sprawy spółka nadesłała dwa dokumenty wprost odnoszące się do jej sytuacji finansowej i majątkowej (RZS porównawczy - sprawozdanie za okres 29.08.2013 r. - 31.12.2014 r. -- k. 56 akt sądowych, Bilans - sprawozdanie na dzień 31.12.2014 r. - k. 57-59 akt sądowych), do których Sąd pierwszej instancji w ogóle się nie odniósł, rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, dokumenty te i tak nie miałyby jednak znaczenia przy ocenie spełnienia przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, bowiem nie obrazują sytuacji majątkowej i finansowej spółki aktualnej w momencie składania wniosku o zastosowanie ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym (koniec czerwca 2015 r.), lecz w 2014 r. Skala prowadzonej dotychczas przez spółkę działalności gospodarczej (którą w pewnym stopniu obrazuje przychód za 2014 r. na poziomie prawie 44 mln zł) wskazuje, że w ciągu pół roku sytuacja majątkowa i finansowa skarżącej mogła się znacząco zmienić. Wbrew stanowisku Sądu pierwszej instancji, za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji nie mogła także przemawiać okoliczność, że na spółkę nałożono kary pieniężne w łącznej wysokości 5 124 000 zł, bowiem taka informacja sama w sobie nie oznacza, iż zapłata (przed rozpoznaniem skargi przez sąd administracyjny) kary pieniężnej nałożonej w niniejszej sprawie (36 000 zł) może wyrządzić spółce znaczną szkodę lub spowodować trudne do odwrócenia skutki. Tego rodzaju przesłanki należy bowiem konkretyzować w danej sprawie poprzez odniesienie ich do możliwie najbardziej aktualnej sytuacji majątkowej strony. Skoro spółka - co już zostało zaznaczone - nie zobrazowała swojej aktualnej kondycji finansowej, to nie można było rzetelnie ocenić, czy wykonanie zaskarżonej decyzji - nawet w kontekście wysokości już wymierzonych lub potencjalnie grożących spółce innych kar pieniężnych - może prowadzić do wyrządzenia jej znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z tych względów za trafne należało uznać wyrażone w zażaleniu Dyrektora Izby Celnej stanowisko, iż "do prawidłowej oceny zasadności wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji konieczna jest także ocena bieżącej sytuacji finansowej Spółki a do tego niezbędne jest dysponowanie aktualnymi danymi o stanie majątkowym Spółki" (...) "tymczasem Spółka nie załączyła żadnych dokumentów obrazujących jej aktualną kondycję finansową, co zostało pominięte w skarżonym postanowieniu". Wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji przez Sąd pierwszej instancji nastąpiło zatem z naruszeniem art. 61 § 3 p.p.s.a. i dlatego zaskarżone postanowienie podlegało uchyleniu. Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny - ze względów ekonomiki procesowej - rozpoznał wniosek spółki o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, uznając - z powodów wyżej wskazanych - że jest on niezasadny. Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 188 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie, a następnie - na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. - oddalił wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. PG