III OZ 668/22

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosław Wincenciak po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J.K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 29 września 2022 r. sygn. akt III SAB/Gd 116/22 o odrzuceniu skargi J.K. na bezczynność Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej w [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia 1) odrzucić zażalenie; 2) zwrócić J.K. ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku kwotę 100 (słownie: sto) złotych uiszczoną tytułem wpisu od zażalenia. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej w skrócie "p.p.s.a."), postanowieniem z dnia 29 września 2022 r. sygn. akt III SAB/Gd 116/22, po rozpoznaniu sprawy ze skargi J.K. na bezczynność Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej w [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, odrzucił skargę (pkt 1); zwrócił J.K. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku kwotę 100 zł uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi (pkt 2). Odpis w/w postanowienia wraz z uzasadnieniem został doręczony skarżącemu drogą elektroniczną w dniu 3 października 2022 r. (karta nr 100 akt sądowych), z pouczeniem o możliwości wniesienia od niego zażalenia. W dniu 10 października 2022 r. J.K. wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego podpisane osobiście zażalenie na postanowienie z dnia 29 września 2022 r., w którym wyraził niezadowolenie z zajętego przez Sąd pierwszej instancji stanowiska i wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jest niedopuszczalne i podlega odrzuceniu. Zgodnie z art. 173 § 1 p.p.s.a., od wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie, z wyłączeniem przypadków o których mowa w art. 58 § 1 pkt 2-4, art. 161 § 1 oraz art. 220 § 3, przysługuje skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Stosownie natomiast do treści art. 194 § 1 p.p.s.a., zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje na postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego w przypadkach przewidzianych w ustawie, a ponadto na postanowienia wymienione w punktach od 1 do 10 tego przepisu. Z art. 194 § 1 pkt 1a p.p.s.a. wynika, że zażalenie przysługuje na postanowienia, których przedmiotem jest odrzucenie skargi w przypadkach, o których mowa w art. 58 § 1 pkt 2-4 oraz art. 220 § 3. Do postanowień wydawanych przez wojewódzkie sądy administracyjne i kończących postępowanie w sprawie należy zaliczyć postanowienia o odrzuceniu skargi, a zatem – co do zasady – środkiem odwoławczym wnoszonym od tego typu postanowień jest skarga kasacyjna. Jednakże z powołanego wyżej art. 194 § 1 pkt 1a p.p.s.a. wynika, że wyłączono możliwość wnoszenia skarg kasacyjnych od postanowień o odrzuceniu skargi z powodu: złożenia skargi po upływie terminu do jej wniesienia (art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a.), nieuzupełnienia w terminie braków formalnych skargi (art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.), jeżeli sprawa objęta skargą pomiędzy tymi samymi stronami jest w toku lub została już prawomocnie osądzona (art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a.), nieuiszczenia, mimo wezwania, należnego wpisu (art. 220 § 3 p.p.s.a.). Na tego rodzaju postanowienia w obowiązującym stanie prawnym przysługuje środek odwoławczy w postaci zażalenia. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaskarżone postanowienie z dnia 29 września 2022 r. nie należy do kategorii postanowień, o których mowa w art. 194 § 1 pkt 1a p.p.s.a., a zatem nie przysługuje na nie zażalenie, ale – stosownie do treści art. 173 § 1 p.p.s.a. i a contrario do treści art. 194 § 1 pkt 1a p.p.s.a. – skarga kasacyjna. Podstawę prawną tego orzeczenia stanowił bowiem art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., gdyż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał, iż wniesienie skargi było niedopuszczalne z powodu jej wniesienia przez skarżącego już po zakończeniu postępowania administracyjnego. Sąd powołał się przy tym na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie siedmiu sędziów z dnia 22 czerwca 2020 r. sygn. akt II OPS 5/19. W konsekwencji na postanowienie o odrzuceniu skargi z tego powodu przysługiwała skarżącemu skarga kasacyjna, a nie zażalenie. Naczelny Sąd Administracyjny nie mógł potraktować wniesionego zażalenia jako skargi kasacyjnej, bowiem pismo to, podpisane osobiście przez skarżącego, nie spełniało warunków niezbędnych do uznania go za ten środek zaskarżenia. Zgodnie z art. 175 § 1 p.p.s.a., skarga kasacyjna powinna być sporządzona przez adwokata lub radcę prawnego, z zastrzeżeniem § 2 i 3, które w niniejszej sprawie nie mają zastosowania. Podkreślić należy, że niesporządzenie skargi kasacyjnej przez jedną z osób wskazanych w art. 175 p.p.s.a. nie jest brakiem formalnym, który podlegałby uzupełnieniu w trybie określonym w art. 49 p.p.s.a. – jest to brak nieusuwalny. Ponieważ J.K. nie jest adwokatem ani radcą prawnym, to w konsekwencji nie został spełniony obowiązek ustawowy z art. 175 § 1 p.p.s.a. Nie miał on bowiem wymaganej ustawowo tzw. zdolności postulacyjnej do sporządzenia skargi kasacyjnej. Należy przy tym wyjaśnić, że wniesienie przez skarżącego zażalenia było spowodowane błędnym pouczeniem w tym zakresie przez Sąd pierwszej instancji, który wyraźnie poinformował stronę działającą bez profesjonalnego pełnomocnika o zażaleniu, jako przysługującym środku zaskarżenia od postanowienia z dnia 29 września 2022 r. (karta nr 94 akt sądowych). Okoliczność ta nie ma wprawdzie wpływu na treść niniejszego rozstrzygnięcia o odrzuceniu zażalenia, może natomiast stanowić podstawę złożenia ewentualnego wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 178 w zw. z art. 180 i art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł, jak w pkt 1 postanowienia. O zwrocie wpisu sądowego od zażalenia orzeczono w pkt 2 postanowienia w oparciu o art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.