II OZ 1200/15

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Zofia Flasińska po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Stowarzyszenia zwykłego [...] w B. i Stowarzyszenia zwykłego [...] w B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z 16 września 2015 r., sygn. akt II SA/Bk 1105/13 o odrzuceniu skargi Stowarzyszenia zwykłego [...] w B., Stowarzyszenia zwykłego [...] w B. na postanowienie Wojewody Podlaskiego z dnia [...] września 2013 r., Nr [...] w przedmiocie odmowy dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu w sprawie wydania pozwolenia na budowę postanawia: 1. odrzucić zażalenie Stowarzyszenia zwykłego [...] w B., 2. oddalić zażalenie Stowarzyszenia zwykłego [...] w B. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 16 września 2015 r., sygn. akt II SA/Bk 1105/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku odrzucił skargę Stowarzyszenia zwykłego [...] w B. i Stowarzyszenia zwykłego [...] w B. na postanowienie Wojewody Podlaskiego z dnia [...] września 2013 r. w przedmiocie odmowy dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu w sprawie wydania pozwolenia na budowę. W uzasadnieniu tego postanowienia Sąd wskazał, iż Stowarzyszenie [...] w B. w likwidacji, Stowarzyszenie [...] w B., Fundacja [...] w B. oraz Stowarzyszenie [...] w B. wniosły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku skargę na postanowienie Wojewody Podlaskiego z dnia [...] września 2013 r. Skarga została podpisana przez R. K. Postanowieniem z dnia 6 lutego 2015 r. Sąd odrzucił skargę Fundacji [...] w B., a postanowieniem z dnia 6 lutego 2015 r. odrzucona została też skarga Stowarzyszenia [...] w B. w likwidacji. Zarządzeniem z dnia 29 lipca 2015 r. Przewodniczący Wydziału wezwał R. K. do usunięcia braku formalnego skargi Stowarzyszenia zwykłego [...] w B. i Stowarzyszenia zwykłego [...] w B. przez nadesłanie dokumentu, z którego będzie wynikać, czy skarga tych Stowarzyszeń została skutecznie wniesiona przez wszystkich ich członków, tj. przez przedstawienie stosownych uchwał wszystkich członków obu Stowarzyszeń o wniesieniu skargi oraz przez przedstawienie dokumentów, z których będzie wynikał skład osobowy tych obu Stowarzyszeń. Ponadto sąd wezwał do nadesłania uchwał podpisanych przez wszystkich członków odpowiednio Stowarzyszenia zwykłego [...] w B. oraz Stowarzyszenia zwykłego [...] w B. upoważniających R. K. do reprezentowania tych Stowarzyszeń w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skarg tych podmiotów. Wezwanie powyższe, wraz ze stosownym pouczeniem o konsekwencjach jego niewykonania, zostało skutecznie doręczone R. K. w dniu 10 sierpnia 2015 r. W wyznaczonym terminie opisane wyżej braki formalne skargi nie zostały uzupełnione. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wskazał, że zgodnie z art. 57 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej cytowanej: p.p.s.a., skarga powinna czynić zadość wymaganiom stawianym pismom w postępowaniu sądowym. Warunkiem formalnym wynikającym z art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a. jest podpisanie pisma przez osobę kierującą go do sądu albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika. Stosownie do regulacji zawartej w art. 49 § 1 powołanej ustawy, jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę do jego uzupełnienia lub poprawienia w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Natomiast w przypadku skargi obarczonej brakami formalnymi, zgodnie z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., sąd zobowiązany jest do odrzucenia skargi w przypadku nieuzupełnienia jej braków formalnych w wyznaczonym terminie. W świetle zaś art. 28 § 1 p.p.s.a. osoby prawne oraz jednostki organizacyjne mające zdolność sądową dokonują w postępowaniu czynności przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu. Oznacza to, że osoby te mają obowiązek wykazać na mocy art. 29 p.p.s.a. swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu. W niniejszej sprawie skargę do sądu wniosły dwa stowarzyszenia zwykłe: [...] w B. oraz [...] w B. Skarga tych podmiotów została podpisana przez R. K. Analizując złożoną skargę, Sąd i instancji w pierwszej kolejności przedmiotem oceny uczynił legitymację procesową stowarzyszeń zwykłych. Sąd wskazał, że zgodnie z art. 40 ust. 2 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 855 z późn. zm.) osoby fizyczne w liczbie co najmniej trzech, pragnące założyć stowarzyszenie zwykłe, uchwalają regulamin działalności stowarzyszenia, określając w szczególności jego nazwę, cel, teren i środki działania, siedzibę oraz przedstawiciela reprezentującego stowarzyszenie. Stowarzyszenie zwykłe jest uproszczoną formą stowarzyszenia, czyli nie ma osobowości prawnej. W związku z tym stowarzyszenie zwykłe tworzą wszyscy członkowie, a więc grupa osób fizycznych zorganizowana pod kątem prowadzenia określonej działalności niezarobkowej, zaś regulamin takiego stowarzyszenia reguluje tylko sposób działania tych osób fizycznych, gdyż nie mają tu zastosowania przepisy art. 10 i art. 11 Prawa o stowarzyszeniach, jak w odniesieniu do stowarzyszeń zarejestrowanych w KRS. Dlatego też, w świetle dyspozycji art. 2 ust. 2 Prawa o stowarzyszeniach, taka grupa osób może działać w ramach wewnętrznej struktury organizacyjnej, lecz nie ma żadnych organów, gdyż nawet przedstawiciel reprezentujący stowarzyszenie zwykłe nie jest jego organem, o czym jednoznacznie stanowi art. 40 ust. 2 Prawa o stowarzyszeniach (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 listopada 2012 r., sygn. akt II OSK 1308/11 oraz postanowienie WSA w Warszawie z dnia 18 marca 2015r. IV Sa/Wa 1148/13, oba dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Z kolei skutkiem prawnym braku osobowości prawnej stowarzyszenia zwykłego jest brak zdolności do czynności prawnej, jak i brak własnego majątku. Jak wskazał zaś Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 14 grudnia 2012 r. sygn. akt I CSK 234/12 (Lex nr 1307997), ze względu na nieprzysługiwanie stowarzyszeniom zwykłym osobowości prawnej i niestosowanie do nich przepisów o osobach prawnych, podmiotem praw i obowiązków w stosunkach cywilnoprawnych związanych z działalnością stowarzyszeń zwykłych, nie są same stowarzyszenia zwykłe, lecz ich członkowie. W konsekwencji właściwym dokumentem, z którego wynikałoby upoważnienie do udzielenia pełnomocnictwa przez stowarzyszenie zwykłe, może być tylko dokument podpisany przez wszystkich członków stowarzyszenia. Oznacza to, że za źródło takiego upoważnienia nie można uznać uchwały z zebrania stowarzyszenia zwykłego podpisanej przez jednego z członków stowarzyszenia, jako przewodniczącego zebrania, czy regulaminu, jako dokumentu statuującego tylko powstanie stowarzyszenia zwykłego. W niniejszej sprawie skargę w imieniu Stowarzyszenia [...] w B. oraz Stowarzyszenia [...] podpisał R. K. Autor skargi, pomimo stosownego wezwania go do uzupełnienia braków formalnych skargi nie usunął ich w wyznaczonym terminie. Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 powołanej ustawy, odrzucił skargę Stowarzyszenia [...] w B. oraz Stowarzyszenia [....] w B. W piśmie z dnia 6 października 2015 r. zażalenie na to postanowienie wniosły: Stowarzyszenie zwykłe [...] w B. i Stowarzyszenie zwykłe [...] w B. Zażalenie to zostało podpisane przez R. K. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II z dnia 7 października 2015 r. R. K. został wezwany (pismo z dnia 9 października 2015 r.) do usunięcia braku formalnego zażalenia stowarzyszeń zwykłych: [...] i [...] poprzez nadesłanie dokumentu, z którego będzie wynikać, czy zażalenie tych Stowarzyszeń zostało skutecznie wniesione przez wszystkich członków tych Stowarzyszeń, tj. przez przedstawienie stosownych uchwał wszystkich członków o wniesieniu zażalenia oraz dokumentów, z których będzie wynikał skład osobowy tych Stowarzyszeń, ewentualnie poprzez nadesłanie uchwał podpisanych przez wszystkich członków Stowarzyszeń upoważniających R. K. do reprezentowania tych Stowarzyszeń w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia zażalenia. W odpowiedzi na to wezwanie (pismo z dnia 4 listopada 2015 r.) R. K. przedstawił uchwałę wszystkich członków Stowarzyszenia zwykłego [...] w B. upoważniającą go do reprezentowania tego Stowarzyszenia zgodnie z jego celami statutowymi wraz z listą członków tego Stowarzyszenia. R. K. nie wykonał wezwania Sądu w pozostałym zakresie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie Stowarzyszenia zwykłego [...] w B. podlega odrzuceniu, albowiem R. K. nie wykonał wezwania Sądu, skierowanego do niego w piśmie z dnia 9 października 2015 r., o przedstawienie stosownej uchwały wszystkich członków Stowarzyszenia zwykłego [...] w B. o wniesieniu zażalenia oraz dokumentów, z których będzie wynikał skład osobowy tego Stowarzyszenia, ewentualnie o przedstawienie uchwały podpisanej przez wszystkich członków Stowarzyszenia upoważniającej R. K. do reprezentowania tego Stowarzyszenia w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia zażalenia. W odpowiedzi na to wezwanie R. K. przedstawił Regulamin Stowarzyszenia zwykłego [...] z dnia 13 listopada 2012 r. oraz zaświadczenie o wpisie tego Stowarzyszenia do ewidencji stowarzyszeń zwykłych z dnia 21 stycznia 2013 r. Sąd I instancji prawidłowo wywiódł, że skoro stowarzyszenie zwykłe nie ma osobowości prawnej (art. 40 ust. 1 ustawy z 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach – Dz. U. z 2001 r., Nr 79, poz. 855 ze zm.) to, w postępowaniu sądowoadministracyjnym, legitymację procesową posiadają wszyscy członkowie tego stowarzyszenia, jako podmioty praw i obowiązków. W takiej sytuacji albo wszyscy członkowie powinni podpisać skargę wnoszoną do sądu, albo wszyscy członkowie powinni udzielić pełnomocnictwa swojemu przedstawicielowi. Dokumenty przedstawione przez R. K. wraz z pismem z dnia 4 listopada 2015 r. nie potwierdzają, że jest on upoważniony przez aktualnych członków Stowarzyszenia zwykłego [...] do reprezentowania tego Stowarzyszenia przed sądami administracyjnymi, w tym do wniesienia zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 16 września 2015 r. W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 180 w zw. z art. 178 i art. 197 § 2 p.p.s.a. odrzucił zażalenie Stowarzyszenia zwykłego [...] w B., gdyż nie uzupełniono braków tego zażalenia w wyznaczonym terminie. W odniesieniu do zażalenia Stowarzyszenia zwykłego [...] w B. z dnia 6 października 2015 r. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że podlega ono oddaleniu, gdyż zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 16 września 2015 r. o odrzuceniu skargi odpowiada prawu. Przedstawiciel tego Stowarzyszenia R. K. nie wykonał bowiem zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 29 lipca 2015 r., na podstawie którego wezwano go do nadesłania dokumentu, z którego będzie wynikać, czy skarga Stowarzyszenia [...] w B. została skutecznie wniesiona przez wszystkich członków tego Stowarzyszenia tj. uchwały wszystkich członków Stowarzyszenia o wniesieniu skargi oraz dokumentów, z których będzie wynikał skład osobowy Stowarzyszenia, ewentualnie uchwały podpisanej przez wszystkich członków Stowarzyszenia upoważniającej R. K. do reprezentowania tego Stowarzyszenia w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie to zostało doręczone R. K. w dniu 10 sierpnia 2015 r. W wyznaczonym terminie opisane wyżej braki formalne skargi nie zostały uzupełnione. Sąd I instancji, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., prawidłowo więc odrzucił skargę Stowarzyszenia [...] w B. Na marginesie podkreślić należy, iż organizacje społeczne korzystające z prawa do występowania w postępowaniu sądowoadministracyjnym w charakterze strony postępowania mają również obowiązek współdziałania z sądem i przestrzegania przepisów prawa regulujących procedurę sądową. Organizacje te powinny więc liczyć się z obowiązkiem uiszczenia kosztów sądowych, czy obowiązkiem formułowania pism procesowych w formie czytelnej i zgodnie z wymogami przepisów prawa procesowego oraz załączania do nich wymaganych przez przepisy prawa dokumentów. Nieustanne formułowanie pism procesowych przez skarżące organizacje w sposób nieczytelny (bardzo drobny druk, brak odstępów między wierszami, podawanie licznych sygnatur i dat orzeczeń) i nieprzedstawianie wymaganych dokumentów, skutkuje koniecznością kierowania do nich licznych wezwań o uzupełnienie braków formalnych tych pism, co utrudnia prowadzenie przez sąd postępowania i prowadzi do przedłużenia się czasu jego trwania, stanowiąc w istocie wypaczenie idei udziału organizacji społecznych w postępowaniu sądowoadministracyjnym w celu ochrony interesu społecznego. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. oddalił zażalenie Stowarzyszenia [...] w B.