II SA/Gl 242/20

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski (spr.), Sędziowie Asesor WSA Tomasz Dziuk, Sędzia WSA Andrzej Matan, Protokolant st. sekretarz sądowy Magdalena Strzałkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 września 2020 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku oddala skargę UZASADNIENIE Prezydent Miasta G. po rozpatrzeniu wniosku A. K. – dalej Skarżącej - decyzją z dnia [...] nr [...] odmówił przyznania jej świadczenia na okres zasiłkowy 2019/2020 w formie: • zasiłku rodzinnego; • dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego; • dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2020/2021; - wnioskowanych na rzecz syna Skarżącej – A. K. W uzasadnieniu decyzji wskazano m.in., że w 2018 roku, dochód Skarżącej wyniósł 20 598,65 zł, należny podatek wyniósł 0,00 zł, składki na ubezpieczenie społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu wyniosły 2 580,70 zł oraz składka zdrowotne wyniosły 1 582,53 zł. Ustalono również, że dochód G. K. za rok 2018 wyniósł 56 836,06 zł, należny podatek wyniósł 5 351,00 zł, składki na ubezpieczenie społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu wyniosły 431,88 zł oraz składki zdrowotne wyniosły 4 951,89 zł. Świadczenia z funduszu alimentacyjnego otrzymane w roku 2018 na M. K. wynosiły 3 600 złotych. Świadczenia z funduszu alimentacyjnego otrzymane za rok 2018 na A. K. również wynosiły 3 600 złotych. A. K. został zaliczony do osób niepełnosprawnych na okres do dnia 31 grudnia 2019 r. Organ I instancji ustalił, iż miesięczny dochód rodziny wyniósł 5 811,39 złotych, przekraczając w okresie od listopada 2019 roku do grudnia 2019 roku kwotę 764,00 zł pomnożoną przez liczbę członków danej rodziny (3 056,00 zł) o kwotę wyższą niż łączna kwota zasiłków rodzinnych wraz dodatkami przysługujących danej rodzinie w okresie zasiłkowym, na który jest ustalane prawo do tych świadczeń (tj. 242,33 zł w okresie od listopada 2019 roku do grudnia 2019 roku). Natomiast w/w dochód rodziny w okresie od stycznia 2020 roku do października 2020 rok przekracza kwotę 674,00 zł pomnożoną przez liczbę członków danej rodziny (2 696,00 zł) o kwotę wyższą niż łączna kwota zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami przysługujących danej rodzinie w okresie zasiłkowym, na który jest ustalane prawo do tych świadczeń (tj. 132,33 zł w okresie od stycznia 2020 roku do października 2020 roku). Mając na względzie powyższe okoliczności, organ odmówił przyznania Skarżącej świadczeń rodzinnych w okresie zasiłkowym 2019/2020 na A. K. Skarżąca złożyła odwołanie od wskazanej decyzji. Przedmiotowemu rozstrzygnięciu zarzuciła, iż jego podstawę stanowi jedynie kryterium dochodowe rodziny w świetle samych przepisów prawnych bez rozpoznania indywidualnej sytuacji bytowej osoby potrzebującej. Wskazała, iż od marca 2017 roku nie zamieszkuje z mężem. Z uwagi na przemoc fizyczną i psychiczną, wraz z synem A. K., wyprowadziła się do rodziców. W 2017 roku, Sąd Okręgowy w toku toczącej się sprawy o rozwód, powierzył jej pieczę nad dziećmi, ustalając, iż miejscem zamieszkania dzieci, jest miejsce zamieszkania skarżącej. Skarżąca nie utrzymuje kontaktów z mężem, który na rozprawach przed sądem twierdzi, iż jest osobą bezmajętną i niezarabiająca. Wartość osiąganych przez męża dochodów, ustalonych przez organ I instancji, okazała się zaskoczeniem dla skarżącej. Podniosła, że tworzy wraz z dziećmi osobną rodzinę, której dochody z jej pracy wynoszą około 20 tysięcy złotych w skali roku. Uwzględnienie przy ustaleniu dochodów rodziny dochodów jej męża nie jest, w ocenie Skarżącej, dopuszczalne, gdyż nie tworzą wspólnego gospodarstwa rodzinnego. Mąż skarżącej nie płaci alimentów, korzysta ona z środków z funduszu alimentacyjnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej SKO) decyzją z dnia [...] nr [...], utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ II instancji wskazał m.in., że zarzuty zawarte w odwołaniu nie zasługują na uwzględnienie. Wskazanie w tezach uzasadnienia decyzji organu pierwszej instancji źródła dochodu, oraz wyliczenia są prawidłowe. Podkreślić także należy, że decyzja w sprawie świadczeń rodzinnych nie jest wydawana w ramach uznania organu administracji, który mógłby ocenić, czy z uwagi na trudną sytuację strony świadczenia mogą być przyznane. Przepisy – wskazane przez organ II instancji w zakresie art. 3 i art. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych uzależniają przyznanie świadczeń rodzinnych od spełnienia określonych warunków, w tym kryterium dochodowego oraz definicji ustawowych rodziny. Skarżąca wniosła skargę na powyższą decyzję SKO. W wywiedzionym środku zaskarżenia domaga się przyznania jej przedmiotowych świadczeń rodzinnych, wskazując, iż podstawę rozstrzygnięcia organów administracyjnych stanowi jedynie kryterium dochodowe rodziny w świetle samych przepisów prawnych bez rozpoznania indywidualnej sytuacji bytowej osoby potrzebującej. Skarżąca podtrzymała dotychczasowe stanowisko, zaprezentowane w odwołaniu od decyzji. Ponadto wskazała, iż wyrokiem z dnia [...] roku uzyskała rozwód. Postępowanie przed Sądem Okręgowym w G. potwierdza, że od marca 2017 roku nie utrzymuje kontaktów z mężem, nie tworzą wspólnego gospodarstwa domowego, nie łączą ich żadne, wspólne więzi. SKO w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie. W uzasadnieniu organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. Ponadto wskazał, iż z załączonego do skargi wyroku z dnia [...] roku nie wynika aby był on prawomocny, a tym samym nie wpływa na prawidłowość wydanego rozstrzygnięcia przez organy obu instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2020 poz. 568) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2070), zwanej dalej p.p.s.a. wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności sad dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami powołaną podstawą prawną. Warunkiem uzyskania zasiłku rodzinnego, a tym samym także dodatków do tego świadczenia, jest przede wszystkim spełnienie ustalonego przez ustawodawcę kryterium dochodowego, określonego w art. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020 r. poz. 111) - dalej u.ś.r. - oraz przesłanek określonych w art. 6 tego aktu Zasiłek rodzinny zgodnie z art. 5 ust. 1 u.ś.r. przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2 u.ś.r., tj. rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka, opiekunowi faktycznemu dziecka, osobie uczącej się, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 674,00 zł. W przypadku gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 764,00 zł (art. 5 ust 2 u.ś.r.). Gdy dochód rodziny przekracza kwotę, o której mowa w ust. 1 lub 2, pomnożoną przez liczbę członków danej rodziny o kwotę nie wyższą niż łączna kwota zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami przysługujących danej rodzinie w okresie zasiłkowym, na który jest ustalane prawo do tych świadczeń, zasiłek rodzinny wraz z dodatkami przysługuje w kwocie ustalonej zgodnie z ust. 3a (art. 5 ust. 3 u.ś.r.). Natomiast przepis art. 5 ust. 3a stanowi, że w przypadku przekroczenia kwoty uprawniającej daną rodzinę do zasiłku rodzinnego, o której mowa w ust. 3, zasiłek rodzinny i dodatki do zasiłku rodzinnego przysługują w wysokości różnicy między łączną kwotą zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami, o której mowa w ust. 3, a kwotą, o którą został przekroczony dochód rodziny. Definicja "dochodu rodziny" określona została w art. 3 pkt 2 u.ś.r., zgodnie z którym dochód rodziny oznacza przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Natomiast definicję "rodziny" zawiera przepis art. 3 pkt 16 u.ś.r., stanowiąc że przez rodzinę rozumie się: małżonków, rodziców, dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz pozostające na utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25 roku życia, a także dziecko, które ukończyło 25 rok życia legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością rodzinie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne. Przytoczone definicje legalne determinują wykładnię i stosowanie przepisów warunkujących przyznawanie, zasady ustalania, przyznawania i wypłacania określonych w omawianej ustawie świadczeń rodzinnych. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela stanowisko organów orzekających w sprawie, iż przy stosowaniu przepisów regulujących przyznawanie zasiłku rodzinnego oraz dodatków do tego zasiłku, istotny jest status prawny osoby wnioskującej, a nie sytuacja faktyczna w jakiej się znajduje. Tożsame stanowisko wyrażone zostało w Wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 maja 2019 roku I OSK 2543/17, w którym to sąd stwierdził, iż nawet ewentualne pozostawanie z małżonkiem w "nieformalnej separacji" nie pozwala wyłączyć takiego małżonka z grona członków "rodziny" wnioskodawcy w rozumieniu art. 3 pkt 16 u.ś.r. W konsekwencji w świetle ww. przepisu nawet małżonkowie pozostający w faktycznej separacji są nadal traktowani jako członkowie rodziny, których dochody łącznie wlicza się do dochodu rodziny, przy ustalaniu prawa do świadczeń rodzinnych, których przyznanie uzależnione jest od spełnienia tzw. kryterium dochodowego. Takim świadczeniem jest w szczególności specjalny zasiłek opiekuńczy - co jasno wynika z art. 16a ust. 2 zdanie pierwsze u.ś.r., zgodnie z którym ów zasiłek przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2. Biorąc pod uwagę powyższe, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę.