II SA/Rz 675/15

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Joanna Zdrzałka Sędziowie WSA Krystyna Józefczyk WSA Elżbieta Mazur - Selwa /spr./ Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi J. O. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej -skargę oddala- UZASADNIENIE Przedmiotem skargi J.O. jest decyzja Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego (dalej PWIS) z [...] kwietnia 2015 r. nr [...], o braku podstaw do stwierdzenia u J.O. choroby zawodowej. Decyzją z [...] stycznia 2015 r. nr [...], znak [...], Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny (dalej PPIS) nie stwierdził u J.O. choroby zawodowej w postaci obustronnego trwałego odbiorczego ubytku słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowanego hałasem, wyrażonym podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczony jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2 i 3 kHz, wymienionej w poz. 21 wykazu chorób zawodowych, określonym w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1367). W uzasadnieniu PWIS wskazał, że J.O. pracował w kliku zakładach jednakże jak sam oświadczył narażenie na ponadnormatywny hałas występowało wyłącznie w Hucie Szkła (obecnie [...] S.A.), gdzie pracował jako maszynista maszyn szklarskich w okresie od 15 listopada 1978 r. do 23 stycznia 1994 r. w narażeniu na ponadnormatywny hałas o wartościach od 101 do 110 dB. Od 24 stycznia 1994 r. przez 6 lat był przewodniczącym NSZZ Pracowników Huty Szkła. W tym okresie mógł być eksponowany na hałas poniżej 85 dB. Aktualnie ww. jest na emeryturze. W prowadzonych w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy (dalej WOMP) postępowaniu diagnostyczno-orzeczniczym w wykonywanych badaniach i konsultacjach specjalistycznych potwierdzono u badanego obustronny niedosłuch typu odbiorczego. W związku z brakiem dokumentacji przeprowadzonych badań profilaktycznych oraz audiometrycznych z okresu zatrudnienia, długiego okresu od ustania narażenia zawodowego na hałas oraz współistnienie innych potencjalnych czynników wpływających na ubytek słuchu – WOMP w orzeczeniu lekarskim z 19 września 2014 r. orzekł o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej u ww. Na skutek wniosku o ponowne przeprowadzenie badania - Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego, Klinika IMPiZŚ orzeczeniem lekarskim z 17 grudnia 2014 r. stwierdził brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Organ wskazał, że w orzeczeniu tym ustalono, że rozpoznanie obustronnego niedosłuchu obliczonego o cechach lokalizacji ślimakowej. Jednakże lekarz orzecznik stwierdził brak dowodów na istnienie niedosłuchu o wielkościach ubytków spełniających kryteria diagnostyczno-orzecznicze określone w wykazanie chorób zawodowych z okresu narażenia zawodowego J.O. na ponadnormatywny hałas (1978-1994) lub do dwóch lat od jego ustania. W związku z powyższym organ stwierdził, że IMPiZŚ w [...] nie mógł w chwili obecnej przyjąć bezspornie lub co najmniej z wysokim prawdopodobieństwem związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy stwierdzonym aktualnie u ww. niedosłuchem, a narażeniem zawodowym na hałas ponadnormatywny zakończony w 1994 r. W ww. orzeczeniu lekarskim zwrócono uwagę na aktualny stan narządu słuchu J.O., który może być wynikiem działania innych niż hałas, uznanych, pozazawodowych czynników mogących uszkodzić narząd słuchu stwierdzonych u ww. i wymienionych w tymże orzeczeniu. W odwołaniu od tej decyzji J.O. nie zgodził z jej treścią tj. nie uznania jego głuchoty za chorobę zawodową. PWIS decyzją z [...] kwietnia 2015 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu odnosząc się do zarzutów odwołania wskazał, że znaczna cześć z nich dotyczy medycznego rozpoznania poczynionego przez biegłych, z którym organ administracji nie ma prawa polemizować nawet w przypadku gdyby stosowną wiedzę posiadał. Brak jest dowodów na istnienie niedosłuchu o wielkości ubytków spełniających kryteria diagnostyczno-orzecznicze określone w wykazie chorób zawodowych z okresu narażenia zawodowego zainteresowanego na hałas ponadnormatywny (1978-1994) lub do dwóch lat od jego ustania. W przypadku zawodowego uszkodzenia słuchu dwa lata wynosi okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej, pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym. Wobec powyższego zgodnie z wykazem chorób zawodowych nie można w chwili obecnej przyjąć bezspornie lub co najmniej z wysokim prawdopodobieństwem związku przyczynowo-skutkowego między stwierdzonym aktualnie niedosłuchem, a narażeniem zawodowym na hałas ponadnormatywny zakończonym w 1994 r. J.O. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję PWIS z [...] kwietnia 2015 r., nie zgadzając się z jej treścią tj. nieuznanie jego dużego ubytku słuchu za chorobę zawodową. Skarżący podniósł, że nikt nie zadał sobie trudu by potwierdzić co było przyczyną zmiany jego stanowiska pracy. A faktem bezspornym jest, że spowodowane to było postępującym ubytkiem słuchu w obu uszach skutkującego osiągnieciem wartości niedosłuchu zakazujących pracę na stanowiskach o hałasie przekraczającym 85 dB dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2, 3 kHz poz. 21 wykazu chorób zawodowych. Wszystkie te fakty zostały potwierdzone przez lekarza zakładowego laryngologa w latach 1978-2002 w formie zaświadczenia o zakazie pracy w hałasie. Wysokie wartości stwierdzonego u skarżącego niedosłuchu były powodem przeniesienia go na inne stanowisko o hałasie nieprzekraczającym 85 dB. Skarżący podniósł, że PWIS zbyt marginalnie potraktował sprawę przyczyn braku dokumentacji medycznej z przeprowadzonych badań profilaktycznych oraz audiometrycznych w okresie zatrudnienia ww. w hałasie znacznie przekraczającym dopuszczalne normy. Skarżący podał, że niedosłuch czuciowo-nerwowy (praktycznie całkowity niedosłuch obo uszny) powstał w czasie wykonywania pracy zawodowej co skutkuje trwałym upośledzeniem funkcji narządu słuchu w stopniu upośledzającym prawidłowe funkcjonowanie w życiu społecznym. Nadto zarzucił, że zaskarżona decyzja narusza art. 24 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych. W odpowiedzi na skargę PWIS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko. Jednocześnie wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. W odpowiedzi na zawiadomienie Sądu o zgłoszonym przez organ wniosku o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym - skarżący pismem z 8 czerwca 2015 r. oświadczył, że żąda przeprowadzenia rozprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zaważył, co następuje; Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stan faktyczny w niniejszej sprawie jest bezsporny. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja PWIS z [...] kwietnia 2015 r. Zaskarżonym rozstrzygnięciem utrzymano w mocy decyzję PPIS z 21 stycznia 2015 r., o braku podstaw do stwierdzenia u J.O. choroby zawodowej w postaci – obustronnego trwałego odbiorczego ubytku słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowanego hałasem, wyrażonym podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczony jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2 i 3 kHz. Przechodząc do meritum sprawy wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 235¹ ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz. U. z 2014 r. poz. 1502 ze zm.) za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ono spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". W związku z tym, narażenie zawodowe nie jest wyłącznym warunkiem stwierdzenia choroby zawodowej. Jej objawy muszą bowiem odpowiadać opisowi schorzenia wymienionego w wykazie chorób zawodowych. Postępowanie administracyjne dotyczące choroby zawodowej uregulowane jest w rozporządzeniu Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych. Za chorobę zawodową uważa się chorobę określoną w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, jeżeli została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. Podkreślenia wymaga, że stwierdzenie choroby zawodowej przez organ inspekcji sanitarnej wymaga zaistnienia łącznie trzech przesłanek: pierwszą z nich jest - rozpoznanie u badanej osoby jednej z chorób wskazanych w wykazie chorób zawodowych; drugą przesłanką jest - wykonywanie pracy w "narażeniu zawodowym" (tj. z narażeniem na czynniki szkodliwe dla zdrowia występujące w środowisku pracy albo narażeniem pozostającym w związku ze sposobem wykonywania pracy); trzecią przesłankę stanowi - ustalenie, że wystąpienie zdiagnozowanej jednostki chorobowej, zamieszczonej w ww. wykazie, bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem zostało spowodowane "narażeniem zawodowym". Brak którejkolwiek z wymienionych przesłanek w stanie faktycznym sprawy wyklucza możliwość stwierdzenia choroby zawodowej. Właściwymi do orzekania o rozpoznaniu choroby, która figuruje w wykazie chorób zawodowych lub o braku podstaw do jej rozpoznania są jednostki orzecznicze wymienione w § 5 rozporządzenia. Zgodnie z § 6 ust. 1 rozporządzenia orzeczenie lekarskie wydaje się na podstawie przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika oraz oceny narażenia zawodowego. Orzeczenie o stwierdzeniu choroby zawodowej bądź o braku podstaw do jej stwierdzenia następuje w formie decyzji administracyjnej wydanej przez uprawniony organ państwowej inspekcji sanitarnej. Zwrócić należy uwagę, że sąd administracyjny nie może wypowiadać się w kwestii stwierdzenia choroby zawodowej, a jedynie winien ocenić zgodność z prawem decyzji podjętych przez organy administracji publicznej w tej sprawie. Orzeczenie lekarskie jednostki właściwej do rozpoznania chorób zawodowych ma charakter opinii biegłego, a organ prowadzący postępowanie jest nim związany. Organ nie ma prawa samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Związanie to wynika z tego, że orzeczenie lekarskie stanowi jedyny wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej, jeśli nie budzi wątpliwości w świetle pozostałych dowodów. Organy administracji są związane ustaleniami orzeczeń diagnostycznych i nie dysponując przeciwdowodami, które mogłyby orzeczenia te podważyć, nie mają w tym zakresie podstaw do przyjęcia, że rzeczywisty stan zdrowia skarżącego kształtuje się odmiennie od wyników badań stanowiących podstawę orzeczeń lekarskich (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 maja 2012 r., sygn. II OSK 654/12). Niniejsza sprawa dotyczy choroby zawodowej, która została wymieniona pod pozycją 21 wykazu chorób zawodowych zamieszczonego w rozporządzeniu i określona została jako obustronny trwały odbiorczy ubytku słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowany hałasem. W przedmiotowej sprawie skarżący został poddany badaniom lekarskim w dwóch jednostkach orzeczniczych: 1) Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy - orzeczenie lekarskie z 19 września 2014 r. nr [...]oraz 2) Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego - orzeczenie lekarskie z [...] grudnia 2014 r. nr [...]. W wyżej wymienionych orzeczeniach lekarskich stwierdzono brak podstaw do rozpoznania u J.O. choroby zawodowej – obustronny trwały odbiorczy ubytku słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowany hałasem. Organy obu instancji kierując się treścią ww. orzeczeń lekarskich nie znalazły podstaw do rozpoznania u J.O. ww. choroby zawodowej. W ocenie Sądu jednostki orzecznicze w sposób przekonywujący przedstawiły z jakich przyczyn rozpoznane u J.O. schorzenie nie można uznać za chorobę zawodową, zaś organy w sposób wystarczający wyjaśniły dlaczego nie stwierdziły u niego choroby zawodowej. W tej sytuacji nie sposób zgodzić się z zarzutami skarżącego, że organ odwoławczy w niniejszej sprawie nie dokonał wglądu w całościowe postępowanie w sprawie. To jednak znaczna część zarzutów stawianych w skardze, dotyczy medycznego rozpoznania przez biegłych choroby zawodowej u J.O.. Sąd stwierdza, że są one bezzasadne. Wyjaśnienia wymaga, że organy inspekcji sanitarnej są związane rozpoznaniem podanym w stosownym orzeczeniu lekarskim (uchwała składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 maja 2002 r., sygn. OPS 3/02, publ. ONSA 2003/1/4, która pozostaje nadal aktualna). Wbrew ocenie skarżącego organ administracji publicznej prowadzący postępowanie w przedmiocie choroby zawodowej nie może samodzielnie oceniać dokumentacji lekarskiej i rozstrzygać odmiennie jak w opinii biegłych w zakresie rozpoznanego schorzenia. Orzeczenie lekarskie jest w istocie jedynym wiarygodnym środkiem dowodowym służącym stwierdzeniu choroby zawodowej, jeśli nie budzi wątpliwości w świetle pozostałych dowodów. Bez pozytywnej opinii lekarskiej, bądź sprzecznie z taką opinią organ administracji nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych. Związanie organu sanitarnego orzeczeniem kompetentnej placówki medycznej nie jest jednak tożsame z bezkrytyczną akceptacją zawartych w nim informacji, jako że podlega ocenie dowodowej w zakresie zachowania kryteriów wyznaczonych treścią art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a. (por. wyrok WSA w Gliwicach z 16 kwietnia 2013 r., sygn. IV SA/Gl 514/12). W toku kontroli sądowej nie znalazły również potwierdzenia zarzuty wyrażone w skardze, a dotyczące marginalnego potraktowania sprawy przez organ odwoławczy w zakresie przyczyn braku dokumentacji medycznej z przeprowadzonych badań profilaktycznych oraz audiometrycznych w okresie jego zatrudnienia w hałasie znacznie przekraczającym dopuszczalne normy. Nadto nie zyskały akceptacji Sądu zarzuty skarżącego, że do rozpoznania przedmiotowej sprawy brakuje pełnej dokumentacji medycznej sporządzonej w trakcie jego zatrudnienia. W tym zakresie nie można postawić organom zarzutu, że nie zgromadziły kompletnych akt administracyjnych, gdyż orzekały one na podstawie dostępnej dokumentacji, obrazującej stan narządu słuchu u J.O.. Z uwagi na brak podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej organy obu instancji odmówiły stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej, a Sąd ocenił, wydanie decyzji organów obu instancji za zgodne z prawem i na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) - skargę oddalił.