III OZ 697/22

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Korzeniowski po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Z. Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 15 września 2022 r., sygn. akt IV SPP/Wr 33/22 o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania w sprawie o sygn. akt IV SPP/Wr 33/22 zakończonego postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 3 sierpnia 2022 r. o utrzymaniu w mocy postanowienia referendarza sądowego z dnia 19 maja 2022 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Z. Z. na bezczynność Prezesa Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej na wniosek z 21 czerwca 2021 r. postanawia: odrzucić zażalenie. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 15 września 2022 r., sygn. akt IV SPP/Wr 33/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odrzucił skargę o wznowienie postępowania w sprawie o sygn. akt IV SPP/Wr 33/22 zakończonego postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 3 sierpnia 2022 r. o utrzymaniu w mocy postanowienia referendarza sądowego z dnia 19 maja 2022 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Z. Z. na bezczynność Prezesa Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej na wniosek z 21 czerwca 2021 r. Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie Sąd wskazał, że skarga o wznowienie postępowania w sprawie o sygn. akt IV SPP/Wr 33/22 dotyczy wznowienia postępowania wpadkowego jakim jest postępowanie z zakresu prawa pomocy. Jednakże zakres przepisu art. 270 p.p.s.a nie obejmuje wznowienia postępowania incydentalnego - wpadkowego, to jest zakończonego prawomocnym postanowieniem niekończącym postępowania w sprawie sądowoadministracyjnej. Zdaniem Sądu I instancji, nie jest zatem możliwe wznowienie postępowania w stosunku do orzeczenia rozstrzygającego kwestię wpadkową, a rozstrzygnięciem takim jest postanowienie rozstrzygające żądanie przyznania prawa pomocy, które nie kończy postępowania sądowego i z tego względu, w ocenie Sądu I instancji, nie może być przedmiotem skargi o wznowienie postępowania. Doręczając skarżącemu odpis powyższego postanowienia o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania Sąd I instancji zarządził o pouczeniu skarżącego o przysługującym prawie złożenia zażalenia (k. 64) na powyższe postanowienie i o takim środku odwoławczym skarżący został pouczony pismem Sądu z 20 września 2022 r. (k. 65) Na powyższe postanowienie Z. Z. wniósł zażalenie, zgodnie z pouczeniem Sądu I Instancji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie podlega odrzuceniu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, na postanowienie o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania, wydane na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w związku z art. 270 i art. 276 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm.), dalej "ppsa", niewymienione w art. 173 tej ustawy, jako jeden z wyjątków od zasady ogólnej, przysługuje skarga kasacyjna. Przypomnieć należy, że skarga o wznowienie postępowania jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, mającym na celu wzruszenie prawomocnego orzeczenia sądu i doprowadzenie do ponownego rozpoznania sprawy. Postępowanie wywołane skargą o wznowienie postępowania składa się z dwóch etapów: badania dopuszczalności tej skargi przez sąd i ewentualnie następnie badania jej zasadności. Etapy te poprzedzone są oceną skargi przez przewodniczącego wydziału pod względem spełnienia warunków formalnych pisma procesowego i warunków fiskalnych. W przypadku nieuzupełnienia braków formalnych skargi jako pisma procesowego (art. 46-47 ppsa) podstawą odrzucenia skargi o wznowienie jest art. 58 § 1 pkt 3 ppsa w zw. z art. 276 ppsa, natomiast nieopłacona skarga podlega odrzuceniu na podstawie art. 220 § 3 ppsa. W przypadku zaś, gdy skarga o wznowienie postępowania spełnia warunki formalne pisma procesowego kierowana jest na posiedzenie niejawne celem dokonania oceny jej dopuszczalności (stwierdzenia czy zachowany został termin do jej wniesienia, czy skarga opiera się na ustawowej podstawie wznowienia - art. 280 § 1 ppsa - i czy nie występują przesłanki z art. 285 ppsa). Zgodnie z treścią art. 276 ppsa do skargi o wznowienie postępowania stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, jeżeli przepisy niniejszego działu nie stanowią inaczej, przy czym, gdy do wznowienia postępowania właściwy jest Naczelny Sąd Administracyjny, stosuje się odpowiednio przepisy art. 175 ppsa. W myśl natomiast art. 193 ppsa, jeżeli nie ma szczególnych przepisów postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, do postępowania tego stosuje się odpowiednio przepisy postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Stosownie do art. 173 § 1 ppsa od wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie, z wyłączeniem przypadków, o których mowa w art. 58 § 1 pkt 2-4, art. 161 § 1 oraz art. 220 § 3, przysługuje skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego. We wskazanych powyższej przypadkach, gdy skarga kasacyjna nie przysługuje zastosowanie ma zatem art. 194 § 1 pkt 1a ppsa, który stanowi, że na postanowienie o odrzuceniu skargi w przypadkach, o których mowa w art. 58 § 1 pkt 2-4 oraz art. 220 § 3 przysługuje zażalenie. Zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje na postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego w przypadkach przewidzianych w ustawie, a ponadto na postanowienia, których przedmiotem są rozstrzygnięcia ściśle określone w przepisie art. 194 § 1 ppsa. Katalog przypadków, w których strona może złożyć zażalenie jest zatem katalogiem zamkniętym. Żaden z powyższych przepisów nie przewiduje możliwości złożenia zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania z powodu jej niedopuszczalności. Możliwość taka nie wynika też z przepisów Działu VII ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w którym uregulowano instytucję wznowienia postępowania. Nie ulega również wątpliwości, że postanowienie o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania kończy postępowanie w sprawie i w związku z tym przysługuje od niego skarga kasacyjna, stosownie do treści art. 173 § 1 ppsa. Z treści powołanych przepisów wynika zatem, że zasadą jest, że od postanowień kończących postępowanie w sprawie przysługuje skarga kasacyjna, zaś wyjątki od tej zasady określone w art. 173 § 1 ppsa nie mogą być wykładane rozszerzająco. Wskazać należy, że postanowienie o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania wydane na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 270 i art. 276 ppsa, nie zostało wymienione w art. 173 ppsa, tym samym od takiego postanowienia przysługuje skarga kasacyjna. W rozpoznawanej sprawie zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania sporządził skarżący, nie ulega zaś wątpliwości, że sporządzenie i wywiedzenie przez samego skarżącego zażalenia na postanowienie, od którego przysługuje skarga kasacyjna powoduje, że zażalenie takie jest niedopuszczalne i podlega odrzuceniu. Ubocznie również stwierdzić trzeba, że zażalenie nie mogło zostać potraktowane jako skarga kasacyjna, z uwagi na niespełnienie warunku formalnego wynikającego z art. 175 ppsa. Zgodnie z § 1 tego przepisu skarga kasacyjna winna być sporządzona przez adwokata lub radcę prawnego. Sąd I instancji doręczając skarżącemu postanowienie z dnia 15 września 2022 r., błędnie pouczył skarżącego o przysługującym mu prawie wniesienia zażalenia. Błędne pouczenie strony o przysługujących środkach odwoławczych nie może jednak powodować, że przysługuje jej inny środek odwoławczy niż wynika to z przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Nieprawidłowe pouczenie w tym zakresie nie powoduje jednak, że wniesiony środek jest skuteczny. Okoliczność ta może jedynie stanowić podstawę do przywrócenia stronie terminu do wniesienia właściwego środka odwoławczego. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 180 w zw. z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.