Ppolska.starec← UrzadnikZaloguj

II Ca 798/19

Sądy powszechne2019-11-26
Sygnatura
II Ca 798/19
Data orzeczenia
2019-11-26
Rodzaj
SENTENCE

Sędziowie

Aleksandra ŻurawskaJerzy Dydo (PRESIDING_JUDGE)

Podstawa prawna

Treść orzeczenia

<p>Sygn. akt II Ca 798/19</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>Dnia 26 listopada 2019 r.</p> <p>Sąd Okręgowy w Świdnicy, II Wydział Cywilny Odwoławczy</p> <p>w składzie następującym:</p> <p>Przewodniczący: Sędzia Jerzy Dydo (spr.)</p> <p>Sędziowie: Aleksandra Żurawska</p> <p>Piotr Rajczakowski</p> <p>Protokolant: Filip Łytko</p> <p>po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2019 r. w Świdnicy</p> <p>na rozprawie</p> <p>sprawy z powództwa Prokuratora Rejonowego w Świdnicy</p> <p>przeciwko <span class="anon-block"> (...) Bank (...) S.A.</span> w <span class="anon-block">W.</span> i <span class="anon-block">R. B.</span> </p> <p>o ustalenie nieistnienia umów</p> <p>na skutek apelacji strony pozwanej</p> <p>od wyroku Sądu Rejonowego w Świdnicy</p> <p>z dnia 29 marca 2019 r., sygn. akt <span class="anon-block">(...)</span> </p> <p> <strong> <!-- -->oddala apelację.</strong> </p> <p> <strong> <!-- --> <span class="anon-block">(...)</span> </strong> </p> <p>Sygn. <span class="anon-block">(...)</span> </p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>W sprawie z powództwa <span class="anon-block">P.</span>w <span class="anon-block">Ś.</span>przeciwko <span class="anon-block"> (...) Bank (...) S.A.</span> z siedzibą w <span class="anon-block">W.</span> (poprzednio <span class="anon-block"> Bank (...) S.A.</span> z siedzibą we <span class="anon-block">W.</span>) i <span class="anon-block">R. B.</span> o ustalenie nieistnienia umów wyrokiem z dnia 29 marca 2019 r. <span class="anon-block">S. (...)</span> w <span class="anon-block">Ś.</span> ustalił, że stosunki prawne pomiędzy pozwaną <span class="anon-block"> (...) Bank (...) S.A.</span> z siedzibą w <span class="anon-block">W.</span> wynikające z umów kredytu:</p> <dl> <dt>-</dt> <dd> <p>nr <span class="anon-block"> (...)</span> z dnia 2 stycznia 2017,</p> </dd> <dt>-</dt> <dd> <p>nr <span class="anon-block"> (...)</span> z dnia 8 listopada 2015 roku,</p> </dd> <dt>-</dt> <dd> <p>nr <span class="anon-block"> (...)</span> z dnia 2 maja 2016 roku,</p> </dd> <dt>-</dt> <dd> <p>nr <span class="anon-block"> (...)</span> z dnia 13 lipca 2015 roku,</p> </dd> <dt>-</dt> <dd> <p>nr <span class="anon-block"> (...)</span> z dnia 23 marca 2015 roku,</p> </dd> <dt>-</dt> <dd> <p>nr <span class="anon-block"> (...)</span> z dnia 19 lutego 2015 roku,</p> </dd> <dt>-</dt> <dd> <p>nr <span class="anon-block"> (...)</span> z dnia 8 listopada 2014 roku,</p> </dd> <dt>-</dt> <dd> <p>nr <span class="anon-block"> (...)</span> z dnia 20 czerwca 2014 roku</p> </dd> </dl> <p>nie istnieją i nie obciążył pozwanych kosztami procesu.</p> <p>Powyższy wyrok Sąd Rejonowy oparł o stan faktyczny, zgodnie z którym <span class="anon-block">R. B.</span> od co najmniej 2007 roku była klientką <span class="anon-block"> Banku (...) S.A.</span> z siedzibą we <span class="anon-block">W.</span>, którego następcą prawnym jest <span class="anon-block"> (...) Bank (...) S.A.</span> z siedzibą w <span class="anon-block">W.</span>. Dla pozwanej prowadzono <span class="anon-block">rachunek o nr (...)</span>.</p> <p>Pozwana zdecydowała się na uruchomienie konta elektronicznego. Z uwagi na brak umiejętności praktycznych w obsłudze komputera, o pomoc w założeniu tego konta poprosiła swoją córkę <span class="anon-block">K. D.</span>. W tym celu udostępniła jej potrzebne dane.</p> <p> <span class="anon-block">K. D.</span> bez zgody pozwanej zmieniała hasło do konta matki, i nie poinformowała jej o tym. Następnie korzystając z tego konta zawarła umowy o kredyty gotówkowe, tj:</p> <dl> <dt>-</dt> <dd> <p>w dniu 20 czerwca 2014 roku umowę o nr <span class="anon-block"> (...)</span>, na mocy której Bank udzielił kredytu na 13 000 zł;</p> </dd> <dt>-</dt> <dd> <p>w dniu 8 listopada 2014 roku umowę o kredyt nr <span class="anon-block"> (...)</span> na kwotę 11 634,30 zł;</p> </dd> <dt>-</dt> <dd> <p>w dniu 19 lutego 2015 roku umowę o kredyt gotówkowy nr <span class="anon-block"> (...)</span>, na mocy której Bank udzielił kredytu na 8 342, 84 zł;</p> </dd> <dt>-</dt> <dd> <p>w dniu 23 marca 2015 roku umowę o udzielenie kredytu i wydanie płatniczej karty kredytowej nr <span class="anon-block"> (...)</span>, aneksowaną 3 sierpnia 2015 roku;</p> </dd> <dt>-</dt> <dd> <p>w dniu 2 maja 2016 roku umowę o kredyt gotówkowy nr <span class="anon-block"> (...)</span> na kwotę 4 561,24 zł;</p> </dd> <dt>-</dt> <dd> <p>w dniu 13 lipca 2015 roku umowę o kredyt gotówkowy na 3 895,90 zł, nr <span class="anon-block"> (...)</span>;</p> </dd> <dt>-</dt> <dd> <p>w dniu 8 listopada 2016 roku umowę o kredyt gotówkowy nr <span class="anon-block"> (...)</span>, na kwotę 2 405,11 zł;</p> </dd> <dt>-</dt> <dd> <p>w dniu 2 stycznia 2017 roku umowę o kredyt gotówkowy nr <span class="anon-block"> (...)</span>, na kwotę 5850,65 zł;</p> </dd> </dl> <p> <span class="anon-block">K. D.</span> nie powiedziała matce o żadnej z zawartych na jej konto umów, natomiast pozwana nie miała świadomości tego, gdyż nie korzystała na bieżąco z obsługi elektronicznej. Nie otrzymała też żadnej korespondencji z banku.</p> <p>Pozwana dowiedziała się o wszystkim w maju 2017 roku, kiedy po wypłaceniu pieniędzy z bankomatu zauważyła braki w środkach. Wówczas chciała sprawdzić konto elektroniczne, jednakże córka nie chciała jej udostępnić zmienionego hasła. Ostatecznie jednak <span class="anon-block">K. D.</span> przekazała za pośrednictwem swojego męża hasło pozwanej i przyznała się do spowodowania zadłużenia.</p> <p>Pozwana w dniu 22 maja 2017 roku zgłosiła sprawę na policję.</p> <p> <span class="anon-block">K. D.</span> zaciągnęła także pożyczki w innych instytucja finansowych wykorzystując dane swojej matki. Ponadto zaciągnęła zobowiązania w imieniu innych członków rodziny (siostry i ojca), męża <span class="anon-block">M. D.</span> i zięcia.</p> <p>Zachowanie <span class="anon-block">K. D.</span> polegające na zawarciu wymienionych umów stało się przedmiotem postępowania przygotowawczego i zakończyło postawieniem <span class="anon-block">K. D.</span> pięciu zarzutów o czyny z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 286;art. 286 § 1)">art. 286 § 1 k.k.</a> i z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 287;art. 287 § 1)">art. 287 § 1 k.k.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 11;art. 11 § 2)">art. 11 § 2 k.k.</a> <span class="anon-block">K. D.</span> postawiono ponadto dalszych 97 zarzutów o inne czyny z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 286;art. 286 § 1)">art. 286 § 1 k.k.</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 287;art. 287 § 1)">art. 287 § 1 k.k.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 11;art. 11 § 2)">art. 11 § 2 k.k.</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 13;art. 13 § 2)">art. 13 § 2 k.k.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 286;art. 286 § 1)">art. 286 § 1 k.k.</a> i z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 287;art. 287 § 1)">art. 287 § 1 k.k.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 11;art. 11 § 2)">art. 11 § 2 k.k.</a>, polegające na tym, że <span class="anon-block">K. D.</span> bez upoważnienia, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, wpływając na automatyczne przetwarzanie i przekazywanie danych informatycznych, podając dane osobowe innych osób – członków swojej rodziny – i wprowadzając w ten sposób w błąd co do tożsamości pożyczkobiorcy zawierała lub usiłowała zawierać umowy kredytowe z różnymi bankami i innymi pożyczkodawcami, doprowadzając lub usiłując doprowadzić ich do niekorzystnego rozporządzenia mieniem.</p> <p>Ustalając stan faktyczny w niniejszej sprawie, Sąd oparł się na dowodach w postaci aktu oskarżenia wniesionego przez <span class="anon-block">P. (...)</span> w <span class="anon-block">Ś.</span>przeciwko <span class="anon-block">K. D.</span>, umów zawartych w imieniu <span class="anon-block">R. B.</span> przez <span class="anon-block">K. D.</span> z pozwanym bankiem, jak również dowodach z zeznań świadków – <span class="anon-block">K. D.</span> i <span class="anon-block">A. B.</span> oraz dowodu z przesłuchania pozwanej <span class="anon-block">R. B.</span>. Z zeznań przesłuchanych osób wyłania się spójny obraz zaistniałej sytuacji, gdzie <span class="anon-block">R. B.</span> korzystając z pomocy córki, w celu uruchomienia konta bankowości elektronicznej, udostępniła swoje dane. Nie ulega jednak wątpliwości, że <span class="anon-block">K. D.</span> wykorzystała tą sytuację i zmieniła hasło do nowo utworzonego produktu. Następnie, już za pośrednictwem serwisu internetowego pozwanej <span class="anon-block">R. B.</span>, bez jej wiedzy i zgody, zawierała kolejne umowy z pozwanym Bankiem.</p> <p>Sąd Rejonowy na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 189;art. 7;art. 57)">art. 189, 7 i 57 k.p.c.</a> uznał, że wytaczając powództwo o ustalenie prokurator wykazał interes prawny osoby zastępowanej, będącej powodem w znaczeniu materialnym, jako substytut procesowy tej osoby.</p> <p>Przedmiotem postępowania było ustalenie nieistnienia 8 umów kredytowych zawartych pomiędzy <span class="anon-block">R. B.</span> a <span class="anon-block"> Bankiem (...) S.A.</span> z siedzibą we <span class="anon-block">W.</span>. Zgromadzony materiał dowodowy wskazuje, że w rzeczywistości nie zostały one zawarte przez <span class="anon-block">R. B.</span>, a przez jej córkę <span class="anon-block">K. D.</span>, która posłużyła się danymi matki bez jej wiedzy. Należy zatem stwierdzić, że <span class="anon-block">R. B.</span> nie złożyła oświadczeń woli o zawarcie umów kredytowych.</p> <p>Sąd Rejonowy wskazał, że do skutecznego i ważnego zawarcia każdej umowy niezbędne jest złożenie zgodnych oświadczeń woli przez jej strony – w przypadku umów kredytowych przez kredytobiorcę i kredytodawcę. Skoro <span class="anon-block">R. B.</span> nigdy nie złożyła oświadczeń woli w przedmiocie zawarcia umów objętych powództwem, należało uznać, że żądanie ustalenia, iż nie istnieją pomiędzy nią i Bankiem stosunki prawne wynikające z tychże umów było zasadne.</p> <p>Zdaniem Sądu Rejonowego nie można przyznać racji pozwanemu Bankowi w zakresie jego twierdzeń o tym, iż pozwana <span class="anon-block">R. B.</span> nie dochowała należytej staranności w zabezpieczeniu dostępu do konta przez nieuprawnione osoby trzecie, w związku z czym obciążają ją konsekwencje działania córki w postaci związania umowami kredytowymi. Powód powołuje się przy tym na przepisy obowiązujących w latach 2014-2016 regulaminów banku, wiążących pozwaną jako klientkę, oraz przepisy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20111991175" title="Ustawa z dnia 19 sierpnia 2011 r. o usługach płatniczych - Dz. U. z 2011 r. Nr 199, poz. 1175 ()">ustawy o usługach płatniczych</a>. Zwrócić należy jednak uwagę na to, że <span class="anon-block">S.</span> <span class="anon-block"> Bank (...)</span> powołuje się przy tym na regulacje dotyczące wykonywanych przez Internet transakcji. Zgodnie z § 2 pkt 78 „Zasad korzystania z usług bankowości elektronicznej <span class="anon-block"> (...)</span> dla ludności” z dnia 27 sierpnia 2016 roku, „transakcja” to zainicjowany przez Klienta w usługach <span class="anon-block"> (...)</span> transfer lub wypłata środków pieniężnych. Z kolei zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20111991175" title="Ustawa z dnia 19 sierpnia 2011 r. o usługach płatniczych - Dz. U. z 2011 r. Nr 199, poz. 1175 (art. 2;art. 2 pkt. 9)">art. 2 pkt 9 ustawy o usługach płatniczych</a> transakcja płatnicza to zainicjowana przez płatnika lub odbiorcę wpłata, transfer lub wypłata środków pieniężnych. Z przytoczonych definicji, wynikających zarówno z prawa powszechnie obowiązującego, jak i regulaminów obowiązujących w owym czasie w pozwanym Banku, jasno wynika, że przywoływane przez pozwanego postanowienia regulaminów nie mają zastosowania w niniejszej sprawie, gdyż dotyczą transferów pieniężnych, a nie zawierania dalszych umów z bankiem. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20111991175" title="Ustawa z dnia 19 sierpnia 2011 r. o usługach płatniczych - Dz. U. z 2011 r. Nr 199, poz. 1175 (art. 44;art. 45;art. 46)">Art. 44-46 ustawy o usługach płatniczych</a> oraz § 49 regulaminu z dnia 27 sierpnia 2016 roku dotyczą wyłącznie przypadków złożenia przez nieuprawnione osoby w imieniu klienta banku dyspozycji określonych transakcji. <span class="anon-block">K. D.</span> nie wykonywała transferów pieniężnych z konta swojej matki, a zawierała w jej imieniu umowy i to tych czynności dotyczy pozew. Brak jest podstaw do uznania, by w takich sytuacjach miały zastosowanie przywoływane przepisy. <span class="anon-block">K. D.</span> złożyła, nie będąc do tego w żaden sposób uprawniona, oświadczenia woli w imieniu swojej matki o zawarciu określonych umów. Działanie to nie stanowiło transakcji, do których można by rozważać zastosowanie przywoływanych przez pozwanego regulacji. Ocena zachowania <span class="anon-block">K. D.</span> w kontekście istnienia zawartej w ten sposób umowy musi być dokonana z perspektywy przepisów dotyczących oświadczeń woli i czynności prawnych. Jest przy tym oczywiste, że umowa jako dwustronna czynność prawna wymaga złożenia przez jej strony zgodnych oświadczeń woli; skoro jedna ze stron danej umowy w istocie żadnego oświadczenia woli nigdy nie złożyła, nie można mówić o tym, by do zawarcia umowy doszło, z czego wynika, iż umowa taka nie istnieje.</p> <p>Mając na względzie wszystkie powyższe okoliczności żądanie pozwu zostało uwzględnione, o czym orzeczono w pkt I wyroku.</p> <p>Orzeczenie o kosztach procesu oparto na <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 102)">art. 102 k.p.c.</a>, zgodnie z którym w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami. Sąd miał na uwadze fakt wytoczenia powództwa przez prokuratora, który jako organ stojący na straży praworządności podjął działanie w celu przywrócenia stanu zgodnego z prawem poprzez eliminację z obrotu prawnego umów, do zawarcia których mogło dojść w drodze przestępstwa. Rodzaj żądania i specyfika niniejszego procesu powodują, że obciążanie kosztami pozwanych stałoby w sprzeczności z zasadami słuszności (pkt II wyroku).</p> <p>Apelację od powyższego wyroku w całości złożył pozwany <span class="anon-block"> (...) Bank (...) S.A.</span>, zarzucając naruszenie:</p> <p>1.  <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 (art. 7)">art. 7 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe</a> poprzez jego niezastosowanie w sprawi i przyjęcie, że <span class="anon-block">R. B.</span> nigdy nie złożyła oświadczeń woli w przedmiocie umów objętych powództwem oraz pominięcie przepisów o możliwości zawarcia umowy w formie elektronicznej;</p> <p>2.  <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20111991175" title="Ustawa z dnia 19 sierpnia 2011 r. o usługach płatniczych - Dz. U. z 2011 r. Nr 199, poz. 1175 (art. 42)">art. 42 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 o usługach płatniczych</a> poprzez jego niezastosowanie w stanie faktycznym sprawy, a tym samym zbagatelizowanie obowiązków użytkownika bankowości elektronicznej w zakresie zapobieżenia naruszenia indywidualnych danych uwierzytelniających;</p> <p>3.  <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20111991175" title="Ustawa z dnia 19 sierpnia 2011 r. o usługach płatniczych - Dz. U. z 2011 r. Nr 199, poz. 1175 (art. 44)">art. 44 ustawy o usługach płatniczych</a> poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że pozwana nie miała obowiązku niezwłocznego zawiadomienia pozwanego banku o nieuprawnionym dostępie do jej konta internetowego;</p> <p>4.  <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20111991175" title="Ustawa z dnia 19 sierpnia 2011 r. o usługach płatniczych - Dz. U. z 2011 r. Nr 199, poz. 1175 (art. 46;art. 46 ust. 2)">art. 46 ust. 2 ustawy o usługach płatniczych</a> poprze jego niezastosowanie, a w następstwie tego uznanie nieistnienia zawartych na rzecz <span class="anon-block">R. B.</span> umów;</p> <p>5.  <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a> poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny materiału dowodowego i dokonanie błędnych ustaleń faktycznych, mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, polegające w szczególności na błędnej interpretacji zapisów <span class="anon-block">Z.</span> korzystania z usług bankowości elektronicznej <span class="anon-block"> (...)</span> oraz ich niezastosowanie i uznanie, że nie odnoszą się one do przedmiotowej sprawy, gdyż dotyczą transferów pieniężnych, a nie zawierania dalszych umów z bankiem, a w następstwie ustalenie nieistnienia zaskarżonych umów zawartych pomiędzy pozwaną a pozwanym bankiem;</p> <p>6.  <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a> poprzez sprzeczne z zasadami logiki i doświadczenia życiowego wyprowadzenie faktu należytej staranności w zakresie ochrony danych koniecznych do korzystania z bankowości elektronicznej i zeznań: <span class="anon-block">K. D.</span>, <span class="anon-block">A. B.</span>, <span class="anon-block">R. B.</span>. W następstwie tych naruszeń błędnie uznano, że <span class="anon-block">R. B.</span> nie wykazała się w sprawie rażącym niedbalstwem w zakresie ochrony dostępu do swojego profilu bankowości elektronicznej;</p> <p>7.  <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 328;art. 328 § 2)">art. 328 § 2 k.p.c.</a> poprzez niewyjaśnienie przesłanek niezastosowania w danych okolicznościach faktycznych odpowiednich przepisów prawa, tj. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20111991175" title="Ustawa z dnia 19 sierpnia 2011 r. o usługach płatniczych - Dz. U. z 2011 r. Nr 199, poz. 1175 ()">ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o usługach płatniczych</a>, a w szczególności art. 42, 44, 46 ust. 3 ustawy oraz poprzez sporządzenie uzasadnienia wyroku z pominięciem wskazania analizy stosunków umownych łączących strony oraz ich charakteru prawnego i ograniczenie się jedynie do zanegowania podstaw faktycznych, prawnych oraz argumentacji pozwanego banku.</p> <p>Wobec powyższych zarzutów pozwany bank wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu do rozpoznania, bądź też zmianę zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie powództwa i zasądzenie na rzecz pozwanego banku zwrotu kosztów procesu za obie instancje.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Okręgowy zważył:</strong> </p> <p>Apelacja jako bezzasadna podlegała oddaleniu, bowiem podniesione w niej zarzuty nie zdołały podważyć trafnego rozstrzygnięcia Sądu I instancji.</p> <p>Sąd I instancji przeprowadził prawidłowo postępowanie dowodowe, dokonał oceny materiału dowodowego w granicach wyznaczonych <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a> i prawidłowo zastosował powołane przepisy prawa materialnego.</p> <p>Sąd Okręgowy, po rozpoznaniu sprawy, podziela w całości stanowisko Sądu I instancji, przyjmując ustalenia i wnioski tego Sądu za własne (tak SN np. w wyroku z dnia 19.05.1998r., II CKN 770/97, Lex nr 82299; wyroku z dnia 8.10.1998r., II CKN 923/97, OSNC 1999, nr 3, poz. 60). Sąd Okręgowy zaznacza, że okoliczności faktyczne niniejszej sprawy zostały prawidłowo ustalone przez Sąd Rejonowy i nie sposób zarzucić wadliwości tych ustaleń w oparciu o całokształt zebranego w sprawie materiału dowodowego.</p> <p>Zarzuty apelacyjne pozwanego Banku zmierzały do wykazania naruszenia przez Sąd I instancji szeregu przepisów prawa materialnego – prawa bankowego i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20111991175" title="Ustawa z dnia 19 sierpnia 2011 r. o usługach płatniczych - Dz. U. z 2011 r. Nr 199, poz. 1175 ()">ustawy o usługach płatniczych</a>, a także wskazywały na naruszenie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a> w sferze oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego. Niemniej jednak w ocenie Sądu Okręgowego naruszeń tych nie sposób stwierdzić w przypadku, gdy pozwany Bank skutecznie nie zakwestionował podstawy faktycznej sporu.</p> <p>Zarówno w toku postępowania przed Sądem I instancji, jak i w postępowaniu apelacyjnym, pozwany Bank nie podważał, że do zawarcia umów kredytowych doszło bez wiedzy pozwanej <span class="anon-block">R. B.</span>. Pozwany Bank podnosił jedynie, że pozwana nie dochowała należytej staranności w zakresie ochrony danych koniecznych do korzystania z bankowości elektronicznej, co nie jest wystarczające dla uznania apelacji pozwanego Banku za skuteczną. Z zaistnieniem innych przesłanek wiąże się bowiem odpowiedzialność pozwanej za niedochowanie należytej staranności w dysponowaniu loginami do bankowości elektronicznej, a z zaistnieniem innych stwierdzenie, czy umowy zawarte za pośrednictwem bankowości elektronicznej są istniejące. Wprawdzie przytoczony przez apelującego <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 (art. 7)">art. 7 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe</a> (Dz.U.2018.2187 j.t.) wskazuje, że oświadczenia woli związane z dokonywaniem czynności bankowych mogą być składane w postaci elektronicznej (ust. 1), a czynność dokonana w formie, o której mowa w ust. 1, spełnia wymagania formy pisemnej także wtedy, gdy forma została zastrzeżona pod rygorem nieważności (ust. 3), to przepis ten odnosi się tylko i wyłącznie do kwestii formy i sposobu złożenia oświadczenia woli. Nie zmienia to jednak faktu, że do zawarcia umowy konieczne jest złożenie oświadczenia woli, tj. podjęcie zachowania skierowanego na wywołanie zamierzonego przez stronę skutku prawnego, związanego z dokonywaną czynnością.</p> <p>Stosownie do <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 60)">art. 60 k.c.</a> wola osoby dokonującej czynności prawnej może być wyrażona przez każde zachowanie się tej osoby, które ujawnia jej wolę w sposób dostateczny, w tym również przez ujawnienie tej woli w postaci elektronicznej. Z przepisu tego wynika, że oświadczenie woli może zostać uzewnętrznione w sposób dowolny, aby tylko dotarło do adresata. W judykaturze przyjmuje się ponadto, że ujawnienie woli osoby dokonującej czynności prawnej może nastąpić także w sposób dorozumiany, przez jakiekolwiek zachowanie się, uzewnętrzniające tę wolę w sposób obiektywnie zrozumiały, które wyraża wolę wywołania skutków prawnych, objętych treścią czynności prawnej. Złożenie oświadczenia może być zarówno jednostkową czynnością, jak i całym procesem zachowań podmiotu składającego to oświadczenie, o ile w oparciu o całokształt okoliczności można podmiotowi składającemu oświadczenie przypisać zamiar wywołania określonych skutków prawnych, czyli gdy zachowanie to niesie za sobą określony komunikat mający wywołać skutki prawne (por. wyrok SN z dnia 24.04.2018 r. V CSK 425/17).</p> <p>Nie sposób jednak pominąć, że czynność mająca na celu uzewnętrznienie oświadczenia woli musi pochodzić bezpośrednio od osoby, która zamierza danej czynności prawnej dokonać. Osoba ta, musi mieć zatem świadomość jakiej czynności prawnej dokonuje, a co najistotniejsze, musi przejawiać zamiar dokonania tej czynności prawnej. Musi podjąć skonkretyzowane działanie, zmierzające do celu, jakim jest wstąpienie w dany stosunek prawny, zawarcie umowy określonej treści. Sąd Okręgowy stoi na stanowisku, że w niniejszej sprawie tych elementów oświadczenia woli zabrakło, co czyni sporne umowy nieistniejącym.</p> <p>Nie było sporne, że przedmiotowe umowy zostały zawarte za pośrednictwem systemu bankowości elektronicznej przy użyciu loginów pozwanej <span class="anon-block">R. B.</span>. Niemniej jednak w toku postępowania nie zostało również zakwestionowane, że o zawarciu tych umów pozwana nie wiedziała. Pozwana <span class="anon-block">R. B.</span> przekazała dane dostępowe córce, w pełni ufając, że będzie wykonywać operacje tylko w ściśle określonym zakresie. Jak wynika z niekwestionowanego stanu faktycznego sprawy, córka w pełni samodzielnie, bez wiedzy i zgody pozwanej, nie posiadając stosownego pełnomocnictwa, zaciągała zobowiązania na rzecz pozwanej. Trudno jednak bronić tezy o ważności zawartych elektronicznie umów kredytowych w sytuacji, gdy pozwana, mająca być stroną tych umów, nie posiadała wiedzy o ich zawarciu, a powzięła ją w istocie po kilku latach od ich zawarcia. Co istotne, gdy powzięła informację o nieprawidłowościach na jej rachunku bankowym, zgłosiła sprawę na policję. Nie można zatem przyjąć, że pozwana w jakikolwiek sposób uzewnętrzniła swoją wolę zawarcia tych umów, skoro w procesie udzielania przedmiotowych kredytów faktycznie nie uczestniczyła, czego pozwany Bank nie kwestionował.</p> <p>Z tych przyczyn Sąd Okręgowy stwierdza, że nie doszło do naruszenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 (art. 7)">art. 7 Prawa bankowego</a>.</p> <p>W zakresie naruszenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20111991175" title="Ustawa z dnia 19 sierpnia 2011 r. o usługach płatniczych - Dz. U. z 2011 r. Nr 199, poz. 1175 (art. 42;art. 44;art. 46;art. 46 ust. 3)">art. 42, 44 i 46 ust. 3 ustawy o usługach płatniczych</a> Sąd Okręgowy zauważa, że przepisy te zobowiązują użytkownika korzystającego z instrumentów płatniczych do określonego sposobu zachowania się. Niemniej jednak przepisy te nie stanowią podstawy do badania istnienia bądź nieistnienia umów kredytowych. Ich treść kształtuje dodatkowe przesłanki odpowiedzialności deliktowej użytkownika bankowości elektronicznej, co nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, bowiem nie to roszczenie było przedmiotem złożonego powództwa. Sąd orzeka wyłącznie w granicach żądania objętego pozwem, zatem argumentacja zmierzająca do wykazania winy pozwanej w ujawnieniu dostępów logowania osobie nieuprawnionej, niezależnie od postaci i stopnia tej winy, nie ma wpływu na ustalenie istnienia bądź nieistnienia umów, których zawarcie nie było wynikiem złożenia oświadczenia woli przez stronę umowy, ale przez osobę trzecią działającą bez umocowania i bez wiedzy użytkownika serwisu transakcyjnego.</p> <p>W zakresie zarzutu naruszenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a> Sąd Okręgowy zauważa, że przeprowadzona przez sąd ocena dowodów może zostać skutecznie podważona tylko wtedy, gdy brak jest logiki w wiązaniu wniosków z zebranymi dowodami lub, gdy wnioskowanie sądu wykracza poza schematy logiki formalnej albo, wbrew zasadom doświadczenia życiowego, nie uwzględnia jednoznacznych praktycznych związków przyczynowo-skutkowych. Niemniej jednak argumentacja apelującego nie doprowadziła do wykazania którejkolwiek z ww. wadliwości w ocenie materiału dowodowego. Nie sposób uznać, aby Sąd I instancji dopuścił się naruszenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a>, ponieważ materiał dowodowy został zgromadzony w sprawie w sposób prawidłowy, zaś jego ocena i wnioski wyprowadzone przez Sąd I instancji są logicznie poprawne i zgodne z doświadczeniem życiowym. Przytoczone w apelacji cytaty z zeznań pozwanej <span class="anon-block">R. B.</span> i świadków <span class="anon-block">K. D.</span> i <span class="anon-block">A. B.</span> nie wskazują, aby stan faktyczny został ustalony wadliwie. Cytaty te w istocie potwierdzają prawidłowość ustaleń Sądu I instancji, że pozwana <span class="anon-block">R. B.</span> nie miała wiedzy o zawarciu umów kredytowych za pośrednictwem jej konta użytkownika w serwisie bankowości elektronicznej. To zaś prowadzi do prawidłowego wniosku, że <span class="anon-block">R.</span> <span class="anon-block">B.</span> nie złożyła oświadczenia woli zmierzającego do zawarcia przedmiotowych umów kredytowych z pozwanym Bankiem. Biorąc pod uwagę, że postępowanie nie dotyczyło odpowiedzialności deliktowej pozwanej za naruszenie warunków korzystania z bankowości elektronicznej, nie doszło również do naruszenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a> w zakresie niezastosowania obszernie przytoczonych przepisów wewnętrznych regulaminów pozwanego Banku.</p> <p>Sąd Okręgowy nie podziela również zarzutu naruszenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 328;art. 328 § 2)">art. 328 § 2 k.p.c.</a>, ponieważ do jego naruszenia może dojść tylko wówczas, gdy uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia nie posiada wszystkich koniecznych elementów lub zawiera braki uniemożliwiające przeprowadzenie jego kontroli instancyjnej. Nie każda wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić wystarczającą podstawę do formułowania zarzutu naruszenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 328;art. 328 § 2)">art. 328 § 2 k.p.c.</a>, ale tylko szczególnie istotna, czyli powodująca, że na podstawie uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia sąd odwoławczy nie byłby w stanie stwierdzić, jaki stan faktyczny sąd pierwszej instancji ustalił i jakie przepisy prawa materialnego do jego oceny zastosował, a tego typu wadliwości uzasadnienie nie zawiera (por. wyrok SA w Warszawie z dnia 26.09.2019 r. V ACa 545/18). W niniejszej sprawie takiej wadliwości uzasadnienia wyroku Sądu I instancji Sąd Okręgowy nie stwierdził, bowiem z jego treści wynika jaki stan faktyczny został ustalony oraz jaki tok wywodu Sąd I instancji przyjął do wydania rozstrzygnięcia. Wbrew twierdzeniom pozwanego Banku, Sąd I instancji dokonał szczegółowego rozważenia wszystkich okoliczności sprawy, w kontekście żądania przedstawionego w pozwie. A wszelkie zarzuty pozwanego Banku dotyczące naruszenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20111991175" title="Ustawa z dnia 19 sierpnia 2011 r. o usługach płatniczych - Dz. U. z 2011 r. Nr 199, poz. 1175 (art. 42;art. 44;art. 46;art. 46 ust. 3)">art. 42, 44 i 46 ust. 3 ustawy o usługach płatniczych</a> odnosiły się do kwestii odpowiedzialności pozwanej za udostępnienie danych do serwisu transakcyjnego osobie trzeciej, co nie było przedmiotem niniejszego postępowania.</p> <p>Mając powyższe na uwadze, Sąd Okręgowy na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art. 385 k.p.c.</a> orzekł jak w sentencji.</p> <p> <span class="anon-block">(...)</span> </p> </div> <div> <h2>ZARZĄDZENIE</h2> <p>1.<span class="anon-block">(...)</span> </p> <p>2. <span class="anon-block">(...)</span> </p> <p> <span class="anon-block">(...)</span> </p> <p> <em> <!-- --> <span class="anon-block">(...)</span> </em> </p> </div>