II AKa 477/19

<p>Sygn. akt <strong> <!-- -->II AKa 477/19</strong> </p> <div> <h2>POSTANOWIENIE</h2> <p>Dnia 26 listopada 2019 roku</p> <p>Sąd Apelacyjny w Katowicach w II Wydziale Karnym w składzie:</p> <p>Przewodniczący: Sędzia SA Mirosław Ziaja (spr.)</p> <p>Sędziowie: SA Małgorzata Niementowska</p> <p>SA Andrzej Ziębiński</p> <p>Protokolant: Karolina Jach</p> <p>przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej w Tychach Grzegorza Chochorowskiego</p> <p>po rozpoznaniu w sprawie <span class="anon-block">W. L.</span> </p> <p>oskarżonego o przestępstwo z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (art. 148;art. 148 § 1)">art. 148 § 1 k.k.</a> w zw. 31 <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970880553" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 (§ 2)">§ 2 k.k.</a> </p> <p>zażalenia wniesionego przez prokuratora</p> <p>na postanowienie Sądu Apelacyjnego w Katowicach</p> <p>z dnia 31 października 2019 roku sygn. akt II AKa 477/19</p> <p>w przedmiocie pozostawienia bez rozpoznania apelacji wniesionej przez asesora Prokuratury Rejonowej w Tychach</p> <p>na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 437;art. 437 § 1)">art. 437 § 1 k.p.k.</a> </p> <p> <strong> <!-- -->postanawia:</strong> </p> <p>utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Sąd Apelacyjny w Katowicach postanowieniem z dnia 31 października 2019 roku, sygn. akt II AKa 477/19, pozostawił bez rozpoznania apelację wniesioną przez asesora Prokuratury Rejonowej w Tychach od wyroku Sądu Okręgowego w Katowicach z dnia 6 czerwca 2019 roku sygn. akt XXI K 117/18.</p> <p>Na powyższe postanowienie zażalenie złożył prokurator Rejonowy w Tychach zarzucając mu obrazę przepisów postępowania, która miała wpływ na treść orzeczenia, a to <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 430;art. 430 § 1)">art. 430 § 1 k.p.k.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 429;art. 429 § 1)">art. 429 § 1 k.p.k.</a> w zw. z art. 173 § 1 ustawy z dnia 28 stycznia 2016 roku Prawo o prokuraturze, polegające na błędnym przyjęciu, że asesor prokuratury nie jest osobą uprawnioną do wnoszenia środków odwoławczych do sądów apelacyjnych oraz okręgowych i pozostawieniu wniesionej przez asesora Prokuratury Rejonowej w Tychach apelacji od wyroku Sądu Okręgowego w Katowicach z dnia 6 czerwca 2019 roku sygn. akt XXI K 117/18 bez rozpoznania.</p> <p>Ponosząc wskazane zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i rozpoznanie apelacji wniesionej przez asesora Prokuratury Rejonowej w Tychach od wyroku Sądu Okręgowego w Katowicach z dnia 6 czerwca 2019 roku, sygn. akt XXI K 117/18 na zasadach ogólnych.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: </strong> </p> <p>Zażalenie prokuratora jako bezzasadne, nie zasługuje na uwzględnienie.</p> <p>Argumentacja wniesionego przez prokuratora zażalenia oparta została o pogląd, że sporządzenie i wniesienie środka zaskarżenia przez asesora prokuratury, nie stanowi formy udziału wymienionego w postepowaniu sądowym, o którym mowa w art. 173 § 1 pkt 1 cytowanej wyżej ustawy Prawo o Prokuraturze, bowiem „udział w postępowaniach przed Sądem Apelacyjnym i Okręgowym” winien być interpretowany jako uczestnictwo w posiedzeniu lub rozprawie, której przedmiotem jest rozpoznanie środka odwoławczego. Prokurator zarzucił również, że Sąd Apelacyjny orzekający jako sąd I instancji błędnie zinterpretował zakres przepisu art. 173 § 1 pkt 1 <em> <!-- -->in fine</em> ustawy Prawo o Prokuraturze, a to stwierdzając, że asesor prokuratury jest uprawniony do udziału w postepowaniu odwoławczym przed sądami okręgowymi i apelacyjnymi, jeżeli uprzednio prowadził lub nadzorował w sprawie postępowanie przygotowawcze.</p> <p>O ile zgodzić się należy z prokuratorem, że zgodnie z art. 173 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o Prokuraturze, posiadający votum Prokuratora Generalnego asesor prokuratury nie jest uprawniony do udziału w postępowaniu odwoławczym przed sądami okręgowymi i apelacyjnymi, a jedynie może wykonywać czynności prokuratorskie w postępowaniu przed sądem okręgowym jako sądem pierwszej instancji i to wyłącznie w sprawach, w których prowadził postępowanie przygotowawcze, to zasadniczo Sąd Apelacyjny, działający jako sąd I instancji, dokonał prawidłowej wykładni przepisu art. 173 § 1 ustawy z dnia 28 stycznia 2016 roku Prawo o Prokuraturze, a to stwierdzając, iż asesor Prokuratury Rejonowej w Tychach nie był osobą uprawnioną do sporządzenia apelacji od wyroku Sądu Okręgowego w Katowicach z dnia 6 czerwca 2019 roku, sygn. akt XXI K 117/18.</p> <p>Dla porządku wskazać należy, że zgodnie z art. 173 § 1 ustawy Prawo o Prokuraturze, Prokurator Generalny asesorowi prokuratury może powierzyć na czas określony, nieprzekraczający 3 lat, wykonywanie czynności prokuratorskich <span class="underline"> <!-- -->bez prawa</span>:</p> <p>1) udziału w postępowaniu przed sądem apelacyjnym oraz w postępowaniu przed sądem okręgowym, <span class="underline"> <!-- -->z wyjątkiem postępowania w pierwszej instancji w sprawach, w których prowadził postępowanie przygotowawcze;</span> </p> <p>2) występowania przed Sądem Najwyższym, sporządzania środków zaskarżenia i wniosków do Sądu Najwyższego.</p> <p>Podkreślić w tym miejscu należy, że pojęcie „udziału” zawarte w art. 173 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o Prokuraturze, nie jest tożsame z pojęciem „występowania”, wynikającym z pkt 2 tegoż przepisu. Za powyższym przemawia przede wszystkim inny charakter postępowania toczącego się przed sądami powszechnymi, a Sądem Najwyższym. Oczywiście „występowanie przed sądem” jest znacznie węższym pojęciem aniżeli „udział w postępowaniu”, jednakże na gruncie przepisu art. 173 § 1 cytowanej wyżej ustawy ta odmienność frazeologiczna, stanowi prostą konsekwencję faktu, że postępowanie przed Sądem Najwyższym, zainicjowane skargą kasacyjną, nie stanowi wprost kontynuacji postępowania uprzednio prowadzonego przed sądami powszechnymi (pierwszej i drugiej instancji) w ramach zwykłej kontroli instancyjnej, będąc odrębnym, szczególnym rodzajem postępowania kontrolnego. Postępowanie przed Sądem Najwyższym w sposób zasadniczy odbiega od postępowań merytorycznych w sądach pierwszej i drugiej instancji (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2007 roku sygn. akt III CZ 3/07, nie publ. oraz z dnia 24 sierpnia 2007 roku sygn. akt I CZ 93/07, nie publ.). Skarga kasacyjna wnoszona jest bowiem poza tokiem instancji i stanowi <br/>instrument kontroli zgodności z prawem prawomocnych orzeczeń wydawanych <br/>przez sądy powszechne, a tym samym legalności działania tych sądów. Powyższe uprawnia do stwierdzenia, że cel i przedmiot postępowania przed Sądem Najwyższym jest zgoła inny, aniżeli przedmiot i cel postępowania przed sądem powszechnym.</p> <p>Stwierdzić należy, że Sąd Najwyższy będący zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970780483" title="Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 (art. 175)">art. 175 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej</a> sądem szczególnym i stosownie do treści <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970780483" title="Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 (art. 183;art. 183 ust. 1)">art. 183 ust. 1 Konstytucji</a>, sprawującym nadzór nad działalnością sądów powszechnych w zakresie orzekania, nie rozstrzyga sprawy ani nie osądza osób oraz zgłaszanych przez nie roszczeń, ale w zakresie określonym przez skarżącego, dokonuje wyłącznie kontroli legalności zaskarżonego orzeczenia. Ze względu na opisany charakter postępowania przed Sądem Najwyższym, strony nie biorą w nim udziału, a w nim występują.</p> <p>Dokonując wykładni pojęcia udziału w postępowaniu sądowym, wskazać należy także na rozdział 2 ustawy Prawo o Prokuraturze, wprost zatytułowany „Udział prokuratora w postępowaniu sądowym i innych postępowaniach”. Czynności składające się na udział prokuratora w postępowaniu karnym wskazane zostały w art. 64 § 1 i art. 66 powołanej ustawy. Zgodnie z powyższymi normami prawnymi prokurator wykonuje czynności oskarżyciela publicznego przed wszystkimi sądami, może również wykonywać te czynności w sprawach wniesionych do sądu przez innych oskarżycieli (art. 64 § 1), a także wnosi środki odwoławcze i środki zaskarżenia od orzeczeń sądowych (art. 66). W myśl wskazanych przepisów udział prokuratora w postępowaniu realizuje się tak przez uczestnictwo w rozprawach i posiedzeniach, składanie wniosków co do wymiaru kary i innych rozstrzygnięć, jak zaskarżanie orzeczenia i zarządzenia, które uznaje za niesłuszne (Kiełtyka Andrzej, Kotowski Wojciech, Ważny Andrzej, Prawo o Prokuraturze. Komentarz, WK 2017).</p> <p>W ocenie Sądu Apelacyjnego te wszystkie wymienione czynności, a więc i wniesienie apelacji od nieprawomocnego wyroku sądu I instancji, składają się na termin „udziału w postępowaniu przed sądem” i nie można zgodzić się z argumentacją prokuratora, jakoby był on ograniczony tylko i wyłącznie do brania udziału w rozprawach i posiedzeniach.</p> <p>W tym miejscu należy również dokonać wykładni zwrotu ustawowego „prowadził postępowanie”. Jak wskazano w słowniku języka polskiego czynność prowadzenia polega na przewodzeniu komuś lub czemuś, nadawaniu określonego kierunku działaniom, byciu odpowiedzialnym za funkcjonowanie czy przebieg czegoś. Z powyższego w sposób jednoznaczny wynika, że prowadzenie postępowania wiązać się będzie wprost z decyzyjnością osoby (tutaj prokuratora) w zakresie kierunku i rodzaju przedsiębranych czynności postępowania karnego, które będą podejmowane dla realizacji określonego celu tegoż postępowania i to niezależnie od tego, czy prowadzący wykonywać je będzie osobiście czy będą one wykonywane przez inne osoby, w wyniku realizacji określonych dyspozycji prokuratora.</p> <p>Jest to o tyle istotne, że w przedmiotowej sprawie tak wszczęcie śledztwa, jak i kluczowe dla jego biegu decyzje następowały na mocy postanowień czy zarządzeń prokuratora, a nie konkretnego asesora prokuratury będącego sygnatariuszem apelacji. Podobnie w postępowaniu przed Sądem Okręgowym w Katowicach oskarżyciel publicznym był prokurator Prokuratury Rejonowej w Tychach. Z tego też względu, nawet jeśli to toku rzeczonego postępowania, na którymkolwiek jego etapie asesor prokuratury wydał postanowienie o charakterze incydentalnym, to powyższe nie może być utożsamiane z prowadzeniem przez niego postępowania w sprawie.</p> <p>W świetle powyższych rozważań, Sąd Apelacyjny przeprowadzając kontrolę odwoławczą zaskarżonego postanowienia, stwierdził, że wniesienie apelacji od wyroku sądu okręgowego orzekającego jako sąd I instancji przez asesora prokuratury jest dopuszczalne jedynie w sytuacji, gdy ten prowadził postępowanie przygotowawcze w sprawie. Zauważyć bowiem należy, że samo wniesienie apelacji stanowi jeszcze czynność przed sądem I instancji, o czym świadczy choćby fakt, że o przyjęciu lub odrzuceniu apelacji decyduje tenże właśnie sąd, a zatem w świetle art. 173 § 1 i art. 66 ustawy Prawo o Prokuraturze jest udziałem w tym fragmencie postępowania pierwszoinstancyjnego. Równocześnie jednak, asesor prokuratury, uprawniony do wniesienia apelacji, nie będzie już uprawniony do jej popierania przed sądem apelacyjnym jako sądem odwoławczym.</p> <p>Wskazać także należy na regulację zawartą w art. 173 § 2 ustawy Prawo o Prokuraturze, dotyczącą sporządzanych przez asesora prokuratury środków odwoławczych i środków zaskarżenia, które bezwzględnie podlegać mają aprobacie prokuratora bezpośrednio przełożonego.</p> <p>Tym samym, Sąd Apelacyjny działający jako sąd I instancji słusznie stwierdził, że apelacja od wyroku Sądu Okręgowego w Katowicach z dnia 6 czerwca 2019 roku, sygn. akt XXI K 117/18, została złożona przez będącego osobą nieuprawnioną w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 429;art. 429 § 1)">art. 429 § 1 k.p.k.</a> asesora Prokuratury Rejonowej w Tychach. Wnoszący apelację asesor nie prowadził bowiem postępowania przygotowawczego w sprawie, co de facto wyłącza możliwość jego udziału przed sądem okręgowym jako sądem I instancji, w tym i sporządzenia apelacji od wyroku tegoż sądu.</p> <p>Mając przy tym na względzie, że zgodnie z treścią <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 430;art. 430 § 1)">art. 430 § 1 k.p.k.</a> sąd odwoławczy pozostawia bez rozpoznania przyjęty środek odwoławczy, jeżeli zachodzą okoliczności określone w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 429;art. 429 § 1)">art. 429 § 1 k.p.k.</a> albo jeżeli przyjęcie tego środka nastąpiło na skutek niezasadnego przywrócenia terminu, przy czym jedną z przesłanek wynikającą z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 429;art. 429 § 1)">art. 429 § 1 k.p.k.</a> jest wniesienie środka przez osobę nieuprawnioną, należało utrzymać zaskarżone postanowienie w mocy.</p> <p>Reasumując, w świetle przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 429;art. 429 § 1)">art. 429 § 1 k.p.k.</a> w zw. z art. 173 § 1 ustawy Prawo o Prokuraturze, asesor prokuratury jest osobą uprawnioną do wniesienia apelacji od wyroku sądu okręgowego do sądu apelacyjnego w sprawie, w której prowadził postępowanie przygotowawcze, a więc w której zarządzał, kontrolował, nadzorował i tym samym rządził tym etapem postępowania karnego, z czego wyłączyć należy udział jedynie w czynnościach incydentalnych, przy czym tak wniesiony środek odwoławczy wymaga aprobaty bezpośredniego przełożonego. Powyższe nie uprawnia natomiast asesora prokuratury do popierania skargi odwoławczej i uczestnictwa w rozprawie odwoławczej toczącej się przed sądem apelacyjnym. W przeciwnym razie, jest on osobą nieuprawnioną o jakiej mowa w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 429;art. 429 § 1)">art. 429 § 1 k.p.k.</a>, co za wyjątkiem uzupełnienia braku aprobaty, nie podlega konwalidacji w trybie o jakim mowa w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19970890555" title="Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (art. 120;art. 120 § 1)">art. 120 § 1 k.p.k.</a> </p> <p>W oparciu o powyższe, orzeczono jak w części dyspozytywnej postanowienia.</p> <p>SSA Małgorzata Niementowska SSA Mirosław Ziaja SSA Andrzej Ziębiński</p> </div> <div> <h2>ZARZĄDZENIE</h2> <p> <em> <!-- -->- o treści postanowienia poinformować Prokuraturę Rejonową w Tychach, oskarżonego i obrońcę;</em> </p> <p> <em> <!-- -->Katowice, dnia 26 listopada 2019 roku</em> </p> </div>