VIII U 1371/19

<p> <strong> <!-- -->Sygn. akt</strong> VIII U 1371/19</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>Dnia 26 listopada 2019 r.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Okręgowy w Gliwicach VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->w składzie:</strong> </p> <table> <colgroup> <col width="138"/> <col width="422"/> </colgroup> <tr> <td> <p> <strong> <!-- -->Przewodniczący</strong> </p> </td> <td> <p> <strong> <!-- -->Sędzia Patrycja Bogacińska-Piątek</strong> </p> </td> </tr> <tr> <td> <p> <strong> <!-- -->Protokolant</strong> </p> </td> <td> <p> <strong> <!-- -->Iwona Sławińska</strong> </p> </td> </tr> </table> <p> <strong> <!-- -->po rozpoznaniu w dniu</strong> 26 listopada 2019 r. w Gliwicach</p> <p> <strong> <!-- -->sprawy</strong> <span class="anon-block">P. P. (1)</span> (<span class="anon-block">P.</span>)</p> <p> <strong> <!-- -->przeciwko </strong>Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w <span class="anon-block">Z.</span> </p> <p> <strong> <!-- -->o</strong> zwrot nienależnie pobranego świadczenia</p> <p> <strong> <!-- -->na skutek odwołania </strong> <span class="anon-block">P. P. (1)</span> </p> <p> <strong> <!-- -->od decyzji</strong> Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w <span class="anon-block">Z.</span> </p> <p> <strong> <!-- -->z dnia </strong>12 czerwca 2019 r. <strong> <!-- --> nr </strong> <span class="anon-block"> (...)</span> </p> <p>oddala odwołanie.</p> <p>(-) Sędzia Patrycja Bogacińska-Piątek</p> <p>Sygn. akt VIII U 1371/19</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Decyzją z dnia 12 czerwca 2019 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w <span class="anon-block">Z.</span> zobowiązał ubezpieczonego <span class="anon-block">P. P. (1)</span> do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń w kwocie 33.980,11 zł za okres od 1 lutego 2016 roku do 31 sierpnia 2017 roku.</p> <p>W uzasadnieniu wskazano, że ubezpieczony był uprawniony do renty z tytułu niezdolności do pracy w związku z chorobą zawodową oraz do emerytury. W związku z powyższym pobierał półtora świadczenia. W okresie od 1 lutego 2016 roku do 31 sierpnia 2017 roku był zatrudniony i uzyskał przychód. W tej sytuacji ubezpieczony nie miał prawa pobierania półtorakrotnego świadczenia. Mając to na uwadze ZUS zobowiązał ubezpieczonego do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia.</p> <p>W odwołaniu od powyższej decyzji ubezpieczony domagał się jej zmiany i stwierdzenia, że nie jest zobowiązany do zwrotu żądanej kwoty. W uzasadnieniu podał, że nie był świadomy, iż nie może uzyskiwać przychodu.</p> <p>W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania i podtrzymał dotychczasowe stanowisko.</p> <p>Sąd ustalił następujący stan faktyczny:</p> <p> <span class="anon-block">P. P. (1)</span> od 1 marca 1999 roku pobiera rentę z tytułu niezdolności do pracy w związku z wypadkiem przy pracy. Od 7 sierpnia 2008 roku jest uprawniony do emerytury i pobiera emeryturę w zbiegu z połową renty.</p> <p>Dnia 16 grudnia 2002 roku ubezpieczony odebrał informację z dnia 29 listopada 2002 roku. W pkt II zawarto pouczenie, że <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20021991673" title="Ustawa z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych - Dz. U. z 2002 r. Nr 199, poz. 1673 ()">ustawa z dnia 30 października 2002 roku o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych</a> zachowuje możliwość pobierania świadczenia półtorakrotnego dla osób, które nie osiągają przychodu bez względu na jego wysokość. Zgodnie z pkt VI niepowiadomienie organu rentowego o osiąganiu przychodu i jego wysokości jest okolicznością uzasadniającą obowiązek zwrotu świadczenia pobranego nienależnie.</p> <p>Po przyznaniu prawa do emerytury decyzją z dnia 29 września 2008 roku ZUS przeliczył ubezpieczonemu rentę z tytułu niezdolności do pracy w związku z wypadkiem przy pracy – rentę zmniejszono do połowy. W decyzji tej w punkcie V. tiret 2 pouczenia zawarto informację, że w razie zbiegu prawa do emerytury i renty z tytułu wypadku przy pracy lub choroby zawodowej w przypadku osiągnięcia przychodu niezależnie od jego wysokości wypłaca się jedno świadczenie. W pkt VII zawarto pouczenie, że ubezpieczona jest zobowiązana do powiadomienia organu rentowego o osiąganiu przychodu. W pkt IV znajduje się informacja, że osoba, która nienależnie pobrała świadczenie jest zobowiązana do jego zwrotu. Nadto zawarta jest tam ustawowa definicja nienależnie pobranego świadczenia. W pkt VIII znajduje się pouczenie, że ubezpieczony jest zobowiązany do powiadomieniu osiągnięciu przychodu. Analogiczne pouczenia, ujęte w tych samych punktach, zawierała decyzja o przyznaniu prawa do emerytury z dnia 29 września 2008 roku. Decyzje o waloryzacji świadczeń zawierały pouczenie w pkt II.4, że w razie zbiegu prawa do emerytury i renty z tytułu wypadku przy pracy lub choroby zawodowej w przypadku osiągnięcia przychodu niezależnie od jego wysokości wypłaca się jedno świadczenie (decyzje z dnia 3 marca 2009 roku, 3 marca 2010 roku, 2 marca 2011 roku - w aktach ZUS) .</p> <p>W dniu 1 marca 2017 roku do ZUS wpłynęło zaświadczenie o zatrudnieniu ubezpieczonego w okresie od 1 lutego 2016 roku do 31 grudnia 2016 roku oraz o wysokości osiągniętego przychodu ze stosunku pracy za ten okres w kwoce 4.722,46 zł. W dniu 5 marca 2018 roku wpłynęło zaświadczenie o przychodzie ze stosunku pracy za okres od 1 stycznia 2017 roku do 31 sierpnia 2017 roku w kwocie 3.695,41 zł.</p> <p>Ubezpieczony podjął pracę ponieważ miał długi i chciał zwiększyć swoje dochody. Ubezpieczony ma problemy ze wzrokiem i kiedy przychodziły decyzje z ZUS ogólnie je przeglądał, zwracał uwagę na wskazane w decyzjach kwoty. Decyzje te czytała żona ubezpieczonego. Pobrane świadczenia z ZUS zostały zużyte na bieżące potrzeby, wyżywienie i leczenie.</p> <p>Powyższy stan faktyczny sąd ustalił na podstawie dowodów znajdujących się w aktach organu rentowego, zeznań świadka <span class="anon-block">T. P.</span> ( karta 26-27), przesłuchania stron ( karta 27-28).</p> <p>Na dowodach tych sąd oparł się w całości ponieważ nie budziły one wątpliwości.</p> <p>Sąd zważył, co następuje:</p> <p>odwołanie nie było zasadne.</p> <p>Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20021991673" title="Ustawa z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych - Dz. U. z 2002 r. Nr 199, poz. 1673 (art. 26)">art. 26 ustawy z dnia 30 października 2002 roku o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych</a> ( Dz. U. nr 199, poz. 1673 ze zm) osobie uprawnionej do renty z tytułu niezdolności do pracy z ubezpieczenia wypadkowego oraz do emerytury na podstawie odrębnych przepisów wypłaca się, zależnie od jej wyboru:</p> <p>1)przysługującą rentę powiększoną o połowę emerytury albo</p> <p>2)emeryturę powiększoną o połowę renty.</p> <p>Zgodnie z art. 26 ust. 3 przepisu ust. 1 nie stosuje się, jeżeli osoba uprawniona osiąga przychód powodujący zawieszenie prawa do świadczeń lub zmniejszenie ich wysokości określony w ustawie o emeryturach i rentach z FUS, niezależnie od wysokości tego przychodu.</p> <p>Zatem należy sięgnąć do <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 104)">art. 104 ustawy z 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a> / Dz.U z 2004r. Nr 39, poz. 353 ze zm/.</p> <p>Przepis ten w zakresie istotnym dla sprawy stanowi:</p> <p>Art. 104. 1. Prawo do emerytury lub renty ulega zawieszeniu lub świadczenia te ulegają zmniejszeniu, na zasadach określonych w ust. 3-8 oraz w art. 105, w razie osiągania przychodu z tytułu działalności podlegającej obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, o której mowa w ust. 2 (…)</p> <p>2. Za działalność podlegającą obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, o której mowa w ust. 1, uważa się zatrudnienie, służbę lub inną pracę zarobkową albo prowadzenie pozarolniczej działalności, z uwzględnieniem ust. 3.</p> <p>3. Przepisy ust. 1 i 2 stosuje się również do emerytów i rencistów osiągających przychód z tytułu działalności wykonywanej za granicą.</p> <p>4. Przepisy ust. 1, 1a i 2 stosuje się również do osób wyłączonych z obowiązku ubezpieczenia społecznego z tytułu ustalenia prawa do emerytury i renty lub wykonujących działalność niepodlegającą obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu z uwagi na podleganie temu obowiązkowi z innego tytułu.</p> <p>5. Przepisów ust. 1-4 nie stosuje się do honorariów z tytułu działalności twórczej i artystycznej.</p> <p> <span class="anon-block">P. P. (1)</span> pozostawał w stosunku pracy i osiągał z tego tytułu przychód. Wykluczało to możliwość wypłacania mu półtorakrotnego świadczenia. ZUS stanął na stanowisku, że ubezpieczony pobrał nienależnie świadczenie.</p> <p>Zgodnie z treścią art. 138 ustawy emerytalno-rentowej organ rentowy może żądać tylko zwrotu świadczenia nienależnego, a za takie uważa się świadczenie wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń, jeżeli osoba pobierająca świadczenie była pouczona o braku prawa do ich pobierania.</p> <p>Analiza akt rentowych prowadzi do wniosku, że organ rentowy informacją z 29 listopada 2002 roku i decyzjami z 29 września 2008 roku oraz kolejnymi decyzjami o waloryzacji świadczeń pouczał ubezpieczonego, że w przypadku osiągania przychodu bez względu na jego wysokość nie przysługuje prawo do pobierania półtorakrotnego świadczenia osobie uprawnionej do emerytury i renty z tytułu wypadku przy pracy oraz o obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia. W ocenie sądu pouczenia były jasne. Zawierały one standardowe sformułowania i w ocenie sądu były wystarczające dla przeciętnego ubezpieczonego. Nie jest możliwa indywidualizacja pouczeń dostosowana do każdego ze świadczeniobiorców ZUS. Okoliczność, że ubezpieczony przeglądał decyzje skupiając się na wskazanych w nich kwotach oraz, że ma problemy z czytaniem z uwagi na obniżoną sprawność narządu wzroku nie skutkują uznaniem, iż ZUS nie wywiązał się z obowiązku pouczenia ubezpieczonego o obowiązku zwrotu nienależnie pobranych świadczeń. Przeglądając pobieżnie decyzje i nie analizując pouczeń w nich zawartych ubezpieczony zaryzykował, że nie zapozna się z informacjami zamieszczonymi w decyzjach i będzie to okoliczność obciążająca go. Jeśli zaś chodzi o wielkość liter w pouczeniach to są one standardowe i adresowane do przeciętnego ubezpieczonego. Tym samym ZUS wywiązał się z nakazu pouczenia o obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia. Nie ma znaczenia dla sprawy na co zostały zużyte kwoty nienależnie pobrane przez ubezpieczonego w świetle art. 138 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, który nie przewiduje odstąpienia od zwrotu świadczeń w związku z ich zużyciem na potrzeby dnia codziennego w przekonaniu, że nie są nienależnie pobrane.</p> <p>Informacja o uzyskiwaniu przychodu ze stosunku pracy w okresie od 1 lutego 2016 roku do 31 grudnia 2016 roku wpłynęła do ZUS 1 marca 2017 roku. Zatem ZUS nie mógłby domagać się zwrotu świadczeń za okres dłuższy niż 12 miesięcy począwszy od 1 marca 2017 roku – art. 138 ust. 4 ustawy emerytalno-rentowej. Taka sytuacja w sprawie nie wystąpiła.</p> <p>Mając powyższe na uwadze sąd na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 47714;art. 47714 § 1)">art. 47714 § 1 k.p.c.</a> oddalił odwołanie.</p> <p>(-) sędzia Patrycja Bogacińska-Piątek</p> </div>