IV U 1626/19

<p> <strong> <!-- -->Sygn. akt IV U 1626/19</strong> </p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p> <strong> <!-- -->Dnia 27 listopada 2019 r. </strong> </p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Okręgowy w Zielonej Górze, IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych </strong> </p> <p>w składzie:</p> <p> <strong> <!-- -->Przewodniczący:</strong> sędzia Bogusław Łój</p> <p> <strong> <!-- --> Protokolant:</strong> sekretarz sądowy Joanna Dejewska vel Dej</p> <p>po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2019 r. w Zielonej Górze</p> <p>sprawy z odwołania <strong> <!-- --> <span class="anon-block">W. K.</span> </strong> </p> <p>od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w <span class="anon-block">Z.</span> </p> <p>z dnia 05.06.2019 r. znak <span class="anon-block"> (...)</span> </p> <p>o zwrot nienależnie pobranego świadczenia</p> <p> <strong> <!-- -->zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że stwierdza iż odwołująca <span class="anon-block">W. K.</span> nie jest zobowiązana do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń <br/>za okres od 01.01.2019 r. do 30.04.2019 r. w łącznej kwocie 1119,86 zł z tytułu emerytury.</strong> </p> <p>SSO Bogusław Łój</p> <p>Sygn. akt IVU 1626/19</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Decyzja z dnia 05.06.2019r. pozwany Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w <span class="anon-block">Z.</span> zobowiązał ubezpieczoną <span class="anon-block">W. K.</span> do zwrotu nienależnie pobranej emerytury za okres od 01.091.2019r. do 30.04.2019r. w kwocie brutto 1119,86zł. z uwagi na świadome wprowadzenie w błąd organu rentowego przez osobę pobierającą świadczenie.</p> <p>W odwołaniu od tej decyzji wnioskodawczyni <span class="anon-block">W. K.</span> domagała się jej uchylenia wskazując iż decyzja jest krzywdząca, bowiem nie była ona świadoma tego co powinno zawierać świadectwo pracy.</p> <p>W odpowiedzi na odwołanie pozwany organ rentowy podtrzymał argumentacje zawartą w zaskarżonej decyzji.</p> <p> <strong> <!-- --> <span class="underline"> <!-- -->Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:</span> </strong> </p> <p>Odwołująca <span class="anon-block">W. K.</span> <span class="anon-block">urodzona (...)</span> złożyła w dniu 18 stycznia 2019r. wniosek o emeryturę.</p> <p>Do wniosku o świadczenie dołączono druk ERP-6 tj. informacje o okresach składkowych i nieskładkowych. Za okres od 20.09.1979r. do 01.01.1987r. ubezpieczona wskazała zatrudnienie w <span class="anon-block"> Hucie (...)</span> na podstawie świadectwa pracy.</p> <p>Organ rentowy w oparciu o dokumenty przedstawione przez ubezpieczoną i oświadczenia ubezpieczonej decyzja 22.02.2019r. przyznał prawo do świadczenia od 01.01.2019r. tj. od pierwszego dnia miesiąca w którym złożono wniosek.</p> <p>Do obliczenia świadczenia przyjęto:</p> <p>- kwotę składki zewidencjonowanej na koncie z uwzględnieniem waloryzacji 3309,56zł, kwotę zwaloryzowanego kapitału początkowego 221539,34zł, średnie dalsze trwanie życia 256,10 miesięcy ( z uwzględnieniem wariantowania tablic średniego dalszego trwania życia). Zwiększanie z tytułu opłacania składek na ubezpieczenie społeczne rolników 116,12zł.</p> <p>Wysokość świadczenia od 01.03.2019r. brutto stanowi kwota 1022,92zł.</p> <p>W dniu 08.03.2019r ubezpieczona złożyła zaświadczenie Rp-7 za okres od 20.09.1979r. do 01.01.1987r. z którego nie wynikały zarobki za lata 1981,1982,1985,1986,1987 Organ zwrócił się do wnioskodawczyni pracodawcy. Pismem z dnia 20.03.2019r. <span class="anon-block"> (...) S.A.</span> przesłał nowe świadectwo pracy z 20.03.2019r. w którym wykazano okresy urlopów wychowawczych od 03.12.1980r do 02.12.1983r. i od 07.04.1984r. do 31.12.1986r.</p> <p>W wyniku przedłożenia nowych dokumentów dokonano ponownego ustalenia wysokości kapitału początkowego który uległ obniżeniu. Decyzją z 02.04.2019r. znak <span class="anon-block"> (...)</span> dokonano ponownego ustalenia wysokości świadczenia -kwota brutto 739,01zł.</p> <p>Decyzją z dnia 03.04.2019r. Znak <span class="anon-block"> (...)</span> zobowiązano <span class="anon-block"> (...) S.A.</span> do zwrotu nienależnie pobranego przez <span class="anon-block">W. K.</span> świadczenia za okres od 01.01.2019r. do 30.04.2019r. w łącznej kwocie 1119,86 zł.</p> <p>W wyniku rozpoznania odwołania <span class="anon-block"> (...) S.A.</span> uchylono decyzję z 03.04.2019r.</p> <p>Zaskarżoną decyzją 05.06.2019r. Znak <span class="anon-block"> (...)</span> organ zobowiązał ubezpieczoną do zwrotu nienależnie pobranej emerytury w wysokości 1119,86 zł brutta za okres od 01.01.2019r. do dnia 30.04.2019r.</p> <p>(dowód: dokumenty w aktach organu rentowego)</p> <p>W aktach organu rentowego znajduje się również oświadczenie wnioskodawczyni z dnia 15.01.2019r. o sprawowaniu osobistej opieki nad dziećmi <span class="anon-block">K.</span> <span class="anon-block">ur. (...)</span>, <span class="anon-block">J.</span> <span class="anon-block">ur. (...)</span>, Anną <span class="anon-block">(...)</span>, <span class="anon-block">K.</span> <span class="anon-block">ur. (...)</span>, <span class="anon-block">Z.</span> <span class="anon-block">ur. (...)</span>, <span class="anon-block">S.</span> <span class="anon-block">ur. (...)</span>, <span class="anon-block">H.</span> <span class="anon-block">ur. (...)</span> potwierdzone przez pracownika pozwanego <span class="anon-block">E. K.</span> w dniu 18.01.2019r.</p> <p>(dowód: k. 18 akt organu rentowego)</p> <p> <strong> <!-- --> <span class="underline"> <!-- -->Sąd Okręgowy zważył co następuje:</span> </strong> </p> <p>Odwołanie okazało się uzasadnione.</p> <p>W istocie stan faktyczny sprawy był w sprawie niesporny, wynika z dokumentów, które były w posiadaniu pozwanego organu rentowego już przed wydaniem zaskarżonej decyzji a sporne okazały się jedynie wnioski z tych dokumentów wynikające.</p> <p>Rozważania prawne w przedmiotowej sprawie należy zauważyć, że problematykę nienależnie pobieranych świadczeń i ich zwrotu reguluje ogólnie - w odniesieniu do wszystkich świadczeń z ubezpieczeń społecznych - <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981370887" title="Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 (art. 84)">art. 84 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych</a> (jednolity tekst: Dz.U. z 2017r. poz. 1778 ze zm.), a szczegółowo - w stosunku do świadczenia będącego przedmiotem postępowania ubezpieczenia społecznego - <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 138)">art. 138 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a> (jednolity tekst Dz. U. Z 2017r., poz. 1383 ze zm.).</p> <p>Zgodnie z dyspozycją zawartą w art. 84 ust. 2 ustawy systemowej, za kwoty nienależnie pobranych świadczeń uważane są;</p> <p>1)  świadczenia, które zostały wypłacone pomimo zaistnienia okoliczności powodujących:</p> <p>a)  ustanie prawa do świadczeń,</p> <p>b)  wstrzymanie wypłaty świadczeń w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca świadczenie była pouczona o braku prawa do ich pobierania;</p> <p>2)  świadczenia przyznane lub wypłacone na podstawie nieprawdziwych zeznań lub fałszywych dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd organu wypłacającego świadczenia przez osobę pobierającą świadczenia.</p> <p>W doktrynie prawa ubezpieczeń społecznych podkreśla się, że przepis ten, ustanawiając obowiązek zwrotu świadczenia przez osobę, która pobrała nienależne świadczenie, wskazuje istotną cechę nienależnie pobranego świadczenia w ujęciu u sławy systemowej, określaną jako<em> <!-- --> differentia specifica,</em> tj. świadomość (złą wiarę) osoby pobierającej świadczenie co do nieprzysługiwania tego świadczenia w całości lub w części od początku albo w następstwie później zaszłych zdarzeń. Obowiązek zwrotu świadczenia obciąża więc tylko tego, kto przyjął świadczenie w złej wierze, mając świadomość jego nienależności. Dotyczy to zarówno osoby, która została pouczona o okolicznościach dotyczących braku prawa do pobierania świadczenia (art. 84 ust 2 pkt 1 ustawy systemowej), jak i osoby, która uzyskała świadczenie na podstawie nieprawdziwych zeznań lub fałszywych dokumentów, albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd organu wypłacającego świadczenie (art. 84 ust. 2 pkt 2 tej ustawy). Świadomość nienależności świadczenia może mieć źródło w pouczeniu udzielonym przez organ rentowy co do okoliczności powodujących konieczność zwrotu świadczenia bądź też może wynikać z zawinionego działania osoby, która spowodowała wypłatę świadczeń (R. Babińska, Wzruszalność prawomocnych decyzji rentowych, Warszawa 2007, s. 207; B. Gutowska, Zwrot nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczeń społecznych, część 1, PiZS 2011 nr 7, s. 18; M. Bartnicki (w:) K. Antonow, M. Bartnicki, B. Suchacki, Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, Warszawa 2009, s. 582).</p> <p>W przedmiotowej sprawie pozwany organ rentowy w zaskarżonej decyzji nie wskazał podstawy ani faktycznej ani prawnej żądanie zwrotu nienależnego świadczenia. Nie wskazał więc wogóle, która ze wskazanych wyżej przesłanek z art. 84 ust. 2 ustawy systemowej ma w sprawie zastosowanie.</p> <p>Dopiero w odpowiedzi na odwołanie pozwany organ rentowy stwierdził, że wnioskodawczyni wprowadziła świadomie pozwany organ rentowy w błąd (k. 4v).</p> <p>Twierdzenie pozwanego organu rentowego nie znajduje żadnego uzasadnienia w materiale dowodowym. Wprost przeciwnie wszystkie dokumenty i informacje, które złożyła wnioskodawczyni składając wniosek o emeryturę były dokumentami wydanymi w przewidzianej prawem formie i o przewidzianej prawem treści.</p> <p>Świadectwo pracy wnioskodawczyni za okres jej pracy w <span class="anon-block"> (...)</span> było wydane zgodnie z obowiązującymi w ówczesnym okresie przepisami.</p> <p>Świadectwo pracy z dnia 02.12.1987r. było wystawione na podstawie ówcześnie obowiązującego <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19740450269" title="Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 20 listopada 1974 r. w sprawie świadectw pracy i opinii - Dz. U. z 1974 r. Nr 45, poz. 269 ()">rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 listopada 1974r. W sprawie świadectw pracy i opinii</a> (Dz.U. z 1974 r. nr 45 poz. 269 z późn. zm.) który nie zawierał obowiązku zamieszczenia informacji w zakresie urlopu wychowawczego. Analogicznie, obowiązujący w dniu wystawienia przez płatnika świadectwa pracy odwołującej, przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19740240141" title="Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - Dz. U. z 1974 r. Nr 24, poz. 141 (art. 97;art. 97 § 2)">art. 97 § 2 Kodeksu pracy</a> brzmiał następująco: „w<em> <!-- --> świadectwie pracy należy podać dane dotyczące okresu i rodzaju wykonywanej pracy, zajmowanych stanowisk, wysokości i składników wynagrodzenia, uzyskanych w zakładzie kwalifikacji, trybu rozwiązania albo okoliczności wygaśnięcia stosunku pracy, oraz okoliczności, o których mowa w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19740240141" title="Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - Dz. U. z 1974 r. Nr 24, poz. 141 (art. 36;art. 36 § 5)">art. 36 § 5</a>. Ponadto w świadectwie pracy zamieszcza się wzmiankę o zajęciu wynagrodzenia za pracę w myśl przepisów o postępowaniu egzekucyjnym .</em> </p> <p>Obowiązek wskazywania w świadectwie pracy okresów korzystania z urlopów wychowawczych, w polskim prawie został wprowadzony dopiero w roku 1989.</p> <p>Przyznał to przecież pozwany organ rentowy uchylając decyzję z dnia 03.04.2019r. zobowiązującą do zwrotu pobranego świadczenia <span class="anon-block"> (...) S.A</span> <span class="anon-block"> Oddział Huta (...)</span> (k. 49 akt organu rentowego- decyzja z dnia 28.05.2019r.).</p> <p>Wnioskodawczyni do wniosku o emeryturę dołączyła również oświadczenie o sprawowaniu osobistej opieki nad siedmiorgiem dzieci urodzonych w latach 1980-1994, a więc również w okresie zatrudnienia w <span class="anon-block"> (...) S.A.</span> </p> <p>Reasumując pozwany organ rentowy dysponował wszystkimi informacjami, które dawały mu możliwość zweryfikowania okresów składkowych i nieskładkowych wnioskodawczyni pozwalając na ustalenie należnej wysokości świadczenia.</p> <p>Wyliczenie nienależnej, zawyżonej wysokości należnej wnioskodawczyni emerytury wynika więc tylko i wyłącznie z winy pracowników pozwanego organu rentowego, którzy przyjęli okresy składkowe na podstawie świadectwa pracy nie biorąc pod uwagę faktu, iż w dniu wydania świadectwa pracy zakład pracy nie miał obowiązku wskazania w świadectwie pracy okresów urlopu wychowawczego, a z oświadczenia wnioskodawczyni (k. 18 akt emerytalnych) jednoznacznie wynika, że w okresie spornego zatrudnienia w <span class="anon-block"> (...)</span> urodziła czworo dzieci, których akty urodzenia dołączyła do wniosku.</p> <p>Informacja, którą wskazuje pozwany organ rentowy, jako informacją zawierającą nieprawdziwe dane (k. 4 akt emerytalnych- formularz ERP-6) zostały przez wnioskodawczynię wypełnione zgodnie z pouczeniem.</p> <p>Na marginesie bowiem zaznaczyć, że występujący w pouczeniu formularza ERP-6 i wskazany jako okres nieskładkowy: „okres opieki nad małym dzieckiem nie występuje w ustawie o emeryturach i rentach z FUS.</p> <p>Art. 7 ust. 5 ustawy o emeryturach i rentach z FUS wskazuje jako okresy nieskładkowe:</p> <dl> <dt>-</dt> <dd> <p>urlop wychowawczy,</p> </dd> <dt>-</dt> <dd> <p>urlop bezpłatny udzielony na podstawie przepisów w sprawie bezpłatnych urlopów dla matek pracujących opiekującymi się małymi dziećmi,</p> </dd> <dt>-</dt> <dd> <p>innych udzielonych w tym celu urlopów bezpłatnych,</p> </dd> <dt>-</dt> <dd> <p>okresy niewykonywania pracy- z powodu opieki nad dzieckiem.</p> </dd> </dl> <p>Tak więc ustawa nie wskazuje okresu nieskładkowego o nazwie „okres opieki nad małym dzieckiem”.</p> <p>Niezależnie od powyższego formularzu ERP-6 nie zawiera pouczenia o skutkach podania nieprawdziwych informacji, a poza tym jego złożenie nie jest koniecznym do rozpoznania wniosku o emeryturę.</p> <p>Reasumując, wnioskodawczyni nie wprowadziła w błąd organu rentowego, a wyliczenie świadczenia w wysokości wyższej od należnego wynikła wyłącznie z błędu organu rentowego.</p> <p>Biorąc pod uwagę powyższe należało na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 477(14);art. 477(14) § 2)">art. 477^{<!-- -->14} § 2 kpc</a> orzec jak w wyroku.</p> </div>