I SA/Ke 359/09

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Jagiełło (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Danuta Kuchta,, Sędzia WSA Ewa Rojek, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Andrzej Stolarski, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 29 października 2009r. spraw ze skarg S. K. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 1 czerwca 2009r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia wygaśnięcia decyzji; z dnia 1 czerwca 2009r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia wygaśnięcia decyzji; z dnia 1 czerwca 2009r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia wygaśnięcia decyzji; z dnia 1 czerwca 2009r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia wygaśnięcia decyzji; z dnia 1 czerwca 2009r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia wygaśnięcia decyzji; z dnia 1 czerwca 2009r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia wygaśnięcia decyzji oddala skargi. UZASADNIENIE I SA/Ke 359/09 U Z A S A D N I E N I E S. K. wnioskiem z dnia 30 czerwca 2008r. zwrócił się do Urzędu Miasta i Gminy w K., powołując się na treść art. 258 §1 i 2 Ordynacji podatkowej (dalej: Ord. pod.), o stwierdzenie wygaśnięcia decyzji z dnia [...]. o numerach od [...]do [...]. Uzasadnił swój wniosek tym, iż decyzje "zostały wydane z naruszeniem wszelkich praw w dniu wydania, czyli z mocy samego prawa stały się bezprzedmiotowe" w rozumieniu przywołanego przepisu. Właścicielem nieruchomości jest, bowiem S. K. jako osoba fizyczna, a nie spółka B., a ich właścicielem w dniu wydania decyzji był Urząd Miasta i Gminy w K.. Burmistrz Miasta i Gminy w K. decyzjami z dnia [...]. numer: - [...]odmówił stwierdzenia wygaśnięcia decyzji z dnia [...]. nr [...]. w sprawie określenia wysokości zaległości w podatku od nieruchomości za 1996r. oraz odsetek za zwłokę na koncie P.P.-H. B. Sp. z o.o. w K.; * [...]odmówił stwierdzenia wygaśnięcia decyzji z dnia [...]. nr [...]w sprawie określenia wysokości zaległości w podatku od nieruchomości za 1997r. oraz odsetek za zwłokę na koncie P.P.-H. B. Sp. z o.o. w K.; * [...]odmówił stwierdzenia wygaśnięcia decyzji z dnia [...]. nr [...]w sprawie określenia wysokości zaległości w podatku od nieruchomości za 1998r. oraz odsetek za zwłokę na koncie P.P.-H. B. Sp. z o.o. w K.; * [...]odmówił stwierdzenia wygaśnięcia decyzji z dnia [...]. nr [...]r. w sprawie określenia wysokości zaległości w podatku od nieruchomości za 1999r. oraz odsetek za zwłokę na koncie P.P.-H. B. Sp. z o.o. w K.; - [...]odmówił stwierdzenia wygaśnięcia decyzji z dnia [...]. nr [...]w sprawie określenia wysokości zaległości w podatku od nieruchomości za 2000r. oraz odsetek za zwłokę na koncie P.P.-H. B. Sp. z o.o. w K.; - [...]odmówił stwierdzenia wygaśnięcia decyzji z dnia [...]. nr [...]w sprawie określenia wysokości zaległości w podatku od nieruchomości za miesiące od stycznia do maja 2001r. oraz odsetek za zwłokę na koncie P.P.-H. B. Sp. z o.o. w K.. Po rozpoznaniu odwołania S. K. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. zaskarżonymi decyzjami z dnia [...] o numerach odpowiednio: [...],[...][...][...],[...] i [...]utrzymało w mocy wskazane wyżej decyzje organu pierwszej instancji. Jak wskazano w ich uzasadnieniu, S. K., wnosząc o stwierdzenie wygaśnięcia decyzji w sprawie określenia wysokości zaległości w podatku od nieruchomości za poszczególne lata, zarzucał ich wadliwość z powodu opodatkowania niewłaściwego podmiotu. Zgodnie z art. 258 § 1 Ord. pod., organ podatkowy, który wydał decyzję w pierwszej instancji .stwierdza jej wygaśnięcie, jeżeli: 1) stała się bezprzedmiotowa; 2) została wydana z zastrzeżeniem dopełnienia przez stronę określonego warunku, a strona nie dopełniła tego warunku; 3) strona nie dopełniła przewidzianych w tej decyzji lub w przepisach prawa podatkowego warunków uprawniających do skorzystania z ulg; 4) strona nie dopełniła określonych w przepisach prawa podatkowego warunków uprawniających do skorzystania z ryczałtowych form opodatkowania. Decyzje w przedmiocie wygaśnięcia decyzji wydane na podstawie art. 258 § 1 pkt. 1 Ord. pod. mają charakter deklaratoryjny, formalnie jedynie potwierdzają fakt bezprzedmiotowości decyzji, gdy z powodu zdarzeń faktycznych lub prawnych realizacja praw lub obowiązków wynikających z decyzji stała się niemożliwa lub niecelowa. Bezprzedmiotowość wynika z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych. W literaturze podkreśla się np. że likwidacja osoby prawnej lub śmierć osoby fizycznej powoduje brak podmiotów mogących wykonać decyzję, dlatego też staje się ona bezprzedmiotowa. Przepisy art. 258 § 1 Ord. pod. zawierają dwie podstawy wygaśnięcia decyzji. Pierwsza to stan bezprzedmiotowości decyzji, jako rozstrzygnięcia indywidualnej sprawy podatkowej, z wyróżnieniem bezprzedmiotowości nienazwanej (pkt 1) oraz wyliczeniem przypadków nazwanych bezprzedmiotowości decyzji określonego rodzaju (pkt 3 i 4). Druga to przypadek, gdy nie spełnił się warunek dodany do decyzji podatkowej jako integralny element treści rozstrzygnięcia , a więc wpływający bezpośrednio na prawne jej skutki (pkt 2). Bezprzedmiotowość nienazwana będzie miała miejsce wtedy, gdy po jej wydaniu powstanie stan prawny spowodowany odpadnięciem elementu stosunku materialno prawnego. Decyzje zaś wymienione w art. 258 § 1 pkt 3 i 4 Ord. pod. dotyczą wykonania uprawnienia przez stronę, ale posiadanego w przypadku zachowania tych przesłanek, które będą jako generalnie ustanowione w przepisach prawa podatkowego lub w decyzji podatkowej (B. Adamiak i inni: Ordynacja podatkowa. Komentarz 2003, Oficyna Wydawnicza Unimex, Wrocław 2003, str. 842-843). Zdaniem organu, kwestionowane decyzje nie są bezprzedmiotowe. Bezprzedmiotowość decyzji zachodzi wówczas, gdy przestał istnieć jeden z elementów stosunku prawnego będącego przedmiotem decyzji, a zatem podmiot lub przedmiot tego stosunku, albo, gdy nastąpiła zmiana sytuacji faktycznej lub prawnej. Może to nastąpić z powodu zgaśnięcia przedmiotu, zniszczenia lub przekształcenia rzeczy, rezygnacji z uprawnień przez stronę, zmiany stanu faktycznego uniemożliwiającej wykonanie decyzji lub zmiany w stanie prawnym ze skutkiem wstecznym. Skoro, więc zdaniem skarżącego, decyzje stwierdzają stan, który w rzeczywistości nie istnieje, należałoby stwierdzić, że są to decyzje wadliwe i podlegają wyeliminowaniu z obrotu prawnego w trybie odpowiednim dla decyzji wadliwych. Tymczasem art. 258 § 1 pkt 1 Ord. pod. dotyczy decyzji niewadliwych, które stały się bezprzedmiotowe (Komentarz do ustawy Ordynacja podatkowa, Lexis-Nexis, Warszawa 2004). W skargach wniesionych na powyższe decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. S. K. wnosił o ich uchylenie i stwierdzenie, że kwestionowane decyzje z dnia [...]. stały się bezprzedmiotowe z mocy prawa. Zdaniem strony, wydane one zostały z naruszeniem przepisów art. 21 § 1 pkt 2, art. 35, art. 121, art. 123 art. 127 i art. 211 Ord. pod. oraz art. 15 § 1, art. 26 § 5, art. 27 § 1 pkt 9, art. 33, art. 45, art. 59 § 1 pkt 2,3,7 Ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Przez okres 8 lat wszystkie decyzje i tytuły wykonawcze nie były stronie doręczane prawidłowo z uwagi na brak zarządu spółki, a nie skorzystano z art. 138 Ord. pod. i nie powołano kuratora do jej reprezentowania. Skutkiem tego wszystko wygasło zgodnie z art. 32 i 86 Ord. pod. z mocy prawa. Decyzje stały się, więc niemożliwe i niecelowe do wykonania z powodu braku strony postępowania, która nie istniała z braku powołania zarządu i odrzuceniu przez sąd rejestrowy wniosku o powołanie nowego zarządu. Uniemożliwiło to wykonanie przez stronę uprawnień co do decyzji i tytułów wykonawczych, dlatego na jego wniosek spółka została rozwiązana przez sąd. Decyzje te naruszają również przepis art. 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych, ponieważ spółka dzierżawiła pomieszczenia od PSS S., płacąc czynsz, a PSS S. płaciło podatek od nieruchomości na rzecz gminy, a zatem Urząd Miasta i Gminy chce wyłudzić podatek po raz drugi. Jak podniósł skarżący, wygaśnięcie decyzji służy do jej usunięcia z obrotu, jako elementu zbędnego, a stwarzającego obawy o naruszenie bezpieczeństwa tego obrotu w myśl art. 258 § 1 Ord. pod. Skoro, bowiem nie było zarządu, to nie było strony do reprezentowania spółki B. przed organami podatkowymi, a w tej sytuacji nie było również podatku z uwagi na brak doręczeń decyzji i tytułów wykonawczych. Oznacza to, że decyzje stały się bezprzedmiotowe i wygasły z mocy prawa. W odpowiedzi na skargi Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o ich oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonych decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. zważył, co następuje. Sąd administracyjny został wyposażony w funkcje kontrolne działalności administracji publicznej, co oznacza, że w przypadku zaskarżenia decyzji, sąd bada jej zgodność z przepisami prawa (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. Nr 153, poz. 1269 oraz art. 3 i ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., określanej dalej jako p.p.s.a.). Podstawowym celem i efektem kontroli sądowej jest, więc eliminowanie z obrotu aktów i czynności organów administracji publicznych niezgodnych z prawem. Sąd rozpoznając sprawę bada zatem, czy organy do ustalonego stanu faktycznego zastosowały właściwą normę prawa materialnego oraz czy nie uchybiły przepisom prawa regulującym zasady postępowania, a jeśli dopuściły się takich uchybień, to czy te uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd rozstrzygając w granicach danej sprawy, nie jest jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 §1 p.p.s.a.). Przy tak zakreślonych granicach kontroli legalności zaskarżonych aktów, skargi podlegały oddaleniu, bowiem kwestionowane decyzje odpowiadają prawu. W rozpoznawanej sprawie rozważenia wymagała kwestia, czy, w świetle regulacji przepisu art. 258 §1 Ord. pod., organ podatkowy zasadnie odmówił skarżącemu stwierdzenia wygaśnięcia decyzji Burmistrza Miasta i Gminy w K. z dnia [...]. nr [...]-[...]w sprawie określenia wysokości zaległości w podatku od nieruchomości oraz odsetek za zwłokę na koncie P.P.-H. B. Sp. z o.o. w K.. Zgodnie z treścią tego przepisu, organ podatkowy, który wydał decyzję w pierwszej instancji, stwierdza jej wygaśnięcie, jeżeli: stała się bezprzedmiotowa (pkt 1); została wydana z zastrzeżeniem dopełnienia przez stronę określonego warunku, a strona nie dopełniła tego warunku (pkt 2); strona nie dopełniła przewidzianych w tej decyzji lub w przepisach prawa podatkowego warunków uprawniających do skorzystania z ulg (pkt 3); strona nie dopełniła określonych w przepisach prawa podatkowego warunków uprawniających do skorzystania z ryczałtowych form opodatkowania (pkt 4). Wynika stąd, iż organ podatkowy ma obowiązek stwierdzenia wygaśnięcia decyzji, który powstaje wówczas, gdy decyzja stała się bezprzedmiotowa oraz gdy strona nie dopełniła określonych warunków. Stwierdzenie wygaśnięcia decyzji następuje w drodze decyzji o charakterze deklaratoryjnym (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 maja 2002r., sygn. akt III SA 2708/00). Instytucja ta służy, więc wyeliminowaniu z obrotu decyzji niewadliwych które stały się bezprzedmiotowe, nie zaś decyzji wadliwych. Do tego celu przewidziane zostały natomiast tryby nadzwyczajne tj. wznowienie postępowania ( art. 240 Ord. pod.), stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej (art. 247 Ord. pod.) bądź uchylenie lub zmiana decyzji ostatecznej (art. 253 Ord. pod.). Skarżący domagając się stwierdzenia wygaśnięcia decyzji z dnia [...]. wskazywał na ich bezprzedmiotowość w rozumieniu cytowanego przepisu. Bezprzedmiotowość decyzji zachodzi wówczas, gdy przestał istnieć jeden z elementów stosunku prawnego będącego przedmiotem tej decyzji, a zatem podmiot lub przedmiot tego stosunku albo, gdy nastąpiła zasadnicza zmiana sytuacji faktycznej lub prawnej (T. Woś, Stwierdzenie wygaśnięcia decyzji..., str. 51-55). Sytuacja taka ma miejsce w przypadku zgaśnięcia podmiotu, zniszczenia lub przekształcenia rzeczy, rezygnacji z uprawnień przez stronę, zmiany stanu faktycznego uniemożliwiającego wykonanie decyzji lub zmiany w stanie prawnym ze skutkiem wstecznym (A. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks..., str. 750-751 w S. Babiarz i inni, Ordynacja podatkowa, Komentarz, Lexis Nexis, Wyd. 5, str. 877). Jak konsekwentnie wywodzi skarżący, decyzje, których stwierdzenia wygaśnięcia żąda, są wadliwe, bowiem wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa zawartych w Ordynacji podatkowej i Ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, ponieważ skierowano je do strony postępowania, która nie istniała. W rezultacie decyzje te stały się niemożliwe i niecelowe do wykonania, co oznacza ich bezprzedmiotowość i wygaśnięcie z mocy prawa. W świetle powyższych rozważań, zgodzić należy się jednakże z organem odwoławczym, że decyzje z dnia [...]określające P.P.-H. B. Sp. z o.o. wysokość zaległości w podatku od nieruchomości oraz odsetek za zwłokę na koncie Spółki nie stały się bezprzedmiotowe. Jeśli bowiem decyzje te, jak twierdzi strona, wydane zostały wskutek postępowania administracyjnego prowadzonego przez organy podatkowe wbrew przepisom prawa, to oznacza, że są one wadliwe. Decyzja określająca zaległość podatkową, jak również odsetki za zwłokę powstałe w związku z tą zaległością, jest decyzją o charakterze deklaratoryjnym, gdyż stwierdza stan wynikający z przepisów prawa. Jeśli zatem decyzja ta odzwierciedla stan, który w rzeczywistości nie istnieje, to jest wadliwa i podlega wyeliminowaniu z obrotu prawnego w trybie przewidzianym dla decyzji wadliwych (zob. S. Babiarz i inni, Ordynacja podatkowa, Komentarz, Lexis Nexis, Wyd. 5, str. 878). Jak słusznie stwierdza organ drugiej instancji, przepis art. 258 §1 pkt 1 Ord. pod. znajduje natomiast zastosowanie do decyzji niewadliwych, które stały się bezprzedmiotowe. Skoro, jak twierdzi skarżący, decyzje z dnia 26 czerwca 2001r. mogły zostać skierowane do niewłaściwego podmiotu, to od początku były one wadliwe, nie stały się jednak bezprzedmiotowe z tej przyczyny. Reasumując, zasadnie organy podatkowe obu instancji odmówiły S. K. stwierdzenia wygaśnięcia decyzji Burmistrza Miasta i Gminy w K. z dnia [...] nr [...] - [...]w trybie przewidzianym w art. 258 § 1 Ord. pod. Niezależnie od powyższych rozważań Sąd zauważa, że, aczkolwiek organy podatkowe orzekające w sprawie nie rozważały interesu prawnego w żądaniu przez S. K. stwierdzenia wygaśnięcia decyzji adresowanych do Spółki B., to jednak w konsekwencji negatywnie rozstrzygnęły wniosek skarżącego. Zważywszy jednakże na okoliczności sprawy, a zwłaszcza fakt, że skarżący był dyrektorem PP-H B. i jest właścicielem nieruchomości, należało uznać, że w tym postępowaniu spełnia przymiot strony w rozumieniu art. 133 § 1 Ord. pod. Z tych wszystkich względów skargi S. K. jako bezzasadne, stosownie do treści art. 151 p.p.s.a. podlegały oddaleniu.