II FZ 612/11

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jerzy Płusa, , , po rozpoznaniu w dniu 27 października 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J. G. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 24 sierpnia 2011 r. sygn. akt I SA/Rz 477/10 w przedmiocie odmowy zmiany postanowienia z dnia 29 października 2010 r., sygn. akt I SA/Rz 477/10, w przedmiocie prawa pomocy w sprawie ze skargi J. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w R. z dnia 24 maja 2010 r. nr (...) w przedmiocie umorzenia postępowania kontrolnego postanawia oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Przedmiotem zażalenia jest postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 24 sierpnia 2011 r., sygn. akt I SA/Rz 477/10, mocą którego oddalono wniosek J. G. o zmianę postanowienia tego Sądu z dnia 29 października 2010 r., sygn. akt I SA/Rz 477/10, w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy. W motywach orzeczenia Sąd podał, że postanowieniem z dnia 29 października 2010 r. oddalił wniosek Skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, uznając, że złożone przez niego oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym wzbudza uzasadnione wątpliwości, a ponadto, że uiszczenie kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie nie wykracza poza zakres jego możliwości finansowych. Sąd zwrócił uwagę na fakt, że w ramach prowadzonego rachunku bankowego skarżącemu przyznany został kredyt odnawialny w wysokości 7 000 zł, a w momencie wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego dysponował on kwotą wystarczającą na pokrycie związanych z tym kosztów. Prawidłowość ustaleń Sądu w wyżej wymienionym zakresie potwierdzona została przez Naczelny Sąd Administracyjny, który postanowieniem z dnia 20 stycznia 2011 r., sygn. akt II FZ 723/10, oddalił zażalenie skarżącego. Wnioskiem z dnia 20 czerwca 2011 r. J. G. zwrócił się do Sądu o zmianę postanowienia z dnia 29 października 2010 r. poprzez przyznanie mu prawa pomocy i zwolnienie go od kosztów sądowych w sprawie. W przedmiotowym wniosku podniósł, że jest osobą bezrobotną, a w 2010 r. wraz z żoną osiągnął dochód w wysokości 3500 zł. Obecnie mieszka u ojca, który pomaga mu finansowo. Podał także, że ma na utrzymaniu trójkę małoletnich dzieci. Do wniosku załączył umowę zlecenia zawartą przez jego żonę, zgodnie z którą zleceniobiorca zobowiązał się do świadczenia usług w okresie od 23 maja 2011 r. do 30 września 2011 r., za wynagrodzeniem wynoszącym 9,20 zł za godzinę. W odpowiedzi na wezwanie referendarza skarżący przedłożył: decyzję o wykreśleniu z ewidencji działalności gospodarczej, zaświadczenie o podjęciu przez córkę studiów w W., orzeczenie o stopniu niepełnosprawności drugiej córki, bankowe wezwanie do zapłaty, a także wypowiedzenie skarżącemu (skierowane na adres: J. G. zam. K. (...)) przez dystrybutora gazu umowy na dostarczanie tego surowca oraz bankowe upomnienia adresowane do małżonki skarżącego (zamieszkałej również w K., pod numerem (...)). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie na wstępie wskazał na treść art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej P.p.s.a. - i podkreślił, że do zmiany postanowienia w trybie przewidzianym w tym przepisie, zmiana okoliczności sprawy musi doprowadzić do zaistnienia przesłanek przyznania prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 1 P.p.s.a., co w ocenie Sądu nie nastąpiło. Sąd ponownie uznał, że złożone przez skarżącego oświadczenie jest niepełne, niewiarygodne. Przede wszystkim skarżący nie wykonał w pełni wezwania referendarza sądowego, gdyż nie ustosunkował się do wszystkich zadanych mu pytań, między innymi co do źródła sfinansowania kredytu na zakup samochodu. Oprócz tego, na podstawie złożonego przez niego oświadczenia nie jest możliwe ustalenie źródła finansowania kosztów utrzymania, a nie sposób jest przyjąć, mając na uwadze niskie dochody w jego gospodarstwie domowym, że pokrywane są one z tychże dochodów. Ponadto we wniosku o zmianę postanowienia skarżący podał, że zamieszkuje u ojca, po czym przedłożył wypowiedzenie umowy na dostawy gazu zawartej na nazwisko Skarżącego, gdzie jako miejsce zamieszkania odbiorcy podany został adres tożsamy z adresem jego żony. Na ten adres przesyłane są również inne dokumenty, takie jak chociażby upomnienia bankowe, dlatego też trudno uznać twierdzenia skarżącego w tym zakresie za wiarygodne. W zażaleniu na powyższe postanowienie Skarżący zarzucił naruszenie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 243 § 1 P.p.s.a. Stwierdził, że choć dochody jego gospodarstwa domowego są skromne, nie jest niemożliwe utrzymanie z nich jego rodziny. Wskazał, że obecnie mieszka z rodziną u ojca, który pomaga im finansowo. Ponownie podkreślił fakt orzeczenia o stopniu niepełnosprawności córki i konieczność ponoszenia wydatków na jej rehabilitację. Dodał, że posiadane rachunki bankowe są albo puste, albo jest na nich debet. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne. Na wstępie podkreślenia wymaga, że zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie zostało wydane w trybie art. 165 P.p.s.a. Przepis ten warunkuje zmianę postanowienia niekończącego postępowania w sprawie zmianą okoliczności faktycznych sprawy. W niniejszym postępowaniu Skarżący wystąpił o zmianę postanowienia Sądu z dnia 29 października 2010 r., w którym odmówiono mu przyznania prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych. U podstaw tego orzeczenia stanęło niepełne i niewiarygodne oświadczenie Strony o jej sytuacji majątkowej. Naczelny Sąd Administracyjny podziela ocenę Sądu pierwszej instancji, że oświadczenia strony zawarte w drugim wniosku o przyznanie prawa pomocy są niewiarygodne, co wyklucza przyznanie jej jakiejkolwiek pomocy. Aby sąd administracyjny mógł taką pomoc przyznać, musi dysponować rzetelnymi danymi dowodzącymi, że ubiegający się o pomoc rzeczywiście sam nie jest w stanie środków na pokrycie kosztów postępowania sądowego uzyskać. Podkreślenia wymaga, że zażalenie strony jest w istocie oderwane od argumentacji przedstawionej przez Sąd w zaskarżonym orzeczeniu. Skarżący nie odniósł się bowiem ani do faktu przemilczenia niektórych pytań referendarza, ani do kwestii źródła finansowania kredytu na zakup samochodu, ani do kwestii doręczenia do domu jego córki (co wynika z oświadczenia z pierwszego wniosku o przyznanie prawa pomocy) wypowiedzenia zawartej na jego nazwisko umowy o dostawę gazu, doręczania także na ten adres innych pism, w tym upomnień bankowych. Naczelny Sąd Administracyjny podziela ocenę Sądu pierwszej instancji zaprezentowaną w odniesieniu do tych okoliczności. Zażalenie sprowadza się do polemiki z argumentem Sądu, że jest możliwe by rodzina skarżącego utrzymywała się z tak niewielkich dochodów, jak oświadczył we wniosku. Naczelny Sąd Administracyjny podziela jednak w tym zakresie stanowisko Sądu pierwszej instancji podkreślając jednocześnie, że trudno ocenić, jakie wydatki ponosi rodzina skarżącego, gdyż nie przedstawiono na tę okoliczność żadnych dowodów. Niemniej jednak doświadczenie życiowe pozwala przyjąć, że nie są to wszystkie środki, jakimi rodzina skarżącego dysponuje. Jak już wyjaśniono skarżącemu na wstępie, sąd administracyjny tylko w przypadku posiadania pełnej wiedzy o sytuacji materialnej wnioskodawcy może mu przyznać prawo pomocy; nie budzi wątpliwości, że skarżący w tej sprawie przedstawił swą sytuację nierzetelnie, co wyklucza uwzględnienie jego wniosku. W tym stanie rzeczy zażalenie jako bezzasadne należało oddalić w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a.