II SA/Gl 1009/22

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Gapiński, Sędziowie Asesor WSA Tomasz Dziuk (spr.),, Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 listopada 2022 r. sprawy ze skargi B. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 8 czerwca 2022 r. nr SKO.PSŚ/41.5/1471/2022/7458/ w przedmiocie świadczeń z funduszu alimentacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy W. z dnia 19 kwietnia 2022 r. nr [...]. UZASADNIENIE Decyzją z dnia 19 kwietnia 2022 r. nr [...] Wójt Gminy W. odmówił B. D. (strona, skarżąca) przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego na osobę uprawnioną do ukończenia 18 roku życia, wnioskowanego na B. D. oraz A. D. Jako podstawę prawną decyzji organ wskazał m.in. art. 1a, art. 2 pkt 10, art. 9 ust. 1, ust. 2, ust. 2a, art. 10 ust. 1, art. 12 ust. 1 i 2, art. 15, art. 18 ust. 1, ust. 4, art. 20 ust. 1, ust. 2, art. 27 ust. 7 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 808 ze zm.). Uzasadniając tę decyzję organ wskazał, że na rzecz osób uprawnionych zasądzono alimenty, a egzekucja alimentów jest bezskuteczna. Jednakże zostało przekroczone kryterium dochodowe uprawniające do świadczeń. Dochód strony wskazany w zaświadczeniu o dochodzie uzyskanym w miesiącu grudniu 2021 r. wyniósł netto 4634,83 zł, a dochód na osobę w rodzinie – 1544,94 zł, co oznacza, że kryterium dochodowe wynoszące 900 zł zostało przekroczone o 644,94 zł na jedną osobę. Strona wniosła odwołanie i zwróciła się o przyznanie świadczenia alimentacyjnego. Zarzuciła błąd ustaleń faktycznych i błędne przyjęcie, że kryterium dochodowe w przeliczeniu na jedną osobę zostało przekroczone. Kryterium to zostało przekroczone w miesiącu grudniu 2021 r., co było spowodowane otrzymaniem przez stronę jednorazowej nagrody pieniężnej w tym miesiącu. Natomiast w kolejnych miesiącach dochód był niższy, czego organy nie wzięły pod uwagę. Odwołanie nie przyniosło jednak oczekiwanego przez stronę rezultatu, gdyż zaskarżoną obecnie decyzją z dnia 8 czerwca 2022 r. nr SKO.PSŚ/41.5/1471/2022/7458/ Samorządowe Samorządowego Kolegium Odwoławcze w Katowicach utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie Kolegium przybliżyło przebieg dotychczasowego postępowania. Przypomniało ustalenia poczynione przez organ I instancji, wedle których w roku 2020 rodzina strony nie uzyskała dochodu. Strona została zatrudniona z dniem [...] listopada 2021 r., a jej wynagrodzenie za miesiąc grudzień wyniosło netto 4634,83 zł w tym 1974,67 zł stanowiła jednorazowa nagroda pieniężna. Dochód miesięczny na członka rodziny w przeliczeniu na osobę wyniósł 1544,94 zł, a kryterium dochodowe zostało przekroczone o kwotę 644,94 zł. Na mocy Wyroku Sądu Okręgowego w K. sygn. akt [...] z dnia [...] r. opatrzonego klauzulą wykonalności w dniu [...] r. zasądzono na rzecz dzieci alimenty w wysokości miesięcznej 1000,00 zł. Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w T. w sprawie sygn. akt [...] wystawił w dniu 1 marca 2022 r. zaświadczenie, z treści którego wynika, iż egzekucja alimentów od dłużnika alimentacyjnego na rzecz wskazanych we wniosku strony dzieci okazała się bezskuteczna. W ocenie Kolegium wydanie decyzji odmownej było uzasadnione. Ustawodawca w ustawie o pomocy osobom uprawnionym do alimentów nie przewidział, bowiem żadnych odstępstw od ustalonych warunków do jego przyznania, toteż każde przekroczenie kryterium dochodowego skutkuje niemożnością przyznania zawnioskowanego świadczenia. Według Kolegium sytuacja dochodowa rodziny ustalona została zgodnie z art. 9 ust. 4a ustawy, zgodnie z którym w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny po roku kalendarzowym, poprzedzającym okres świadczeniowy jego dochód ustala się na podstawie dochodu członka rodziny, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na który ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Zgodnie z art. 2 pkt 4 ww. ustawy ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie - oznacza to dochód, o którym mowa w przepisach o świadczeniach rodzinnych. Tym samym dochód jaki uzyskała strona w grudniu 2021 roku (zatrudnienie trwa nadal w roku 2022) jest ustalony zgodnie z art. 3 ust. 1a ustawy oświadczeniach rodzinnych, albowiem są to przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r, o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1128, z późn. zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. W skardze na powyższą decyzję strona zarzuciła naruszenie prawa materialnego, tj. art. 3 pkt 1 a ustawy o świadczeniach rodzinnych w związku z art. 9 ust. 4a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów przez niewłaściwą interpretację i błędne zastosowanie oraz przyjęcie w związku z tym, iż skarżącej nie przysługuje prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz uprawnionych dzieci. Ponadto zarzucono naruszenie art. 77 k.p.a. i art. 80 k.p.a., poprzez niewyczerpujące wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i podjęcie rozstrzygnięcia nieznajdującego uzasadnienia w istniejącym materiale dowodowym; a także art. 80 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niedostateczne i niewyczerpujące odniesienie się do zarzutów zawartych w odwołaniu od decyzji organu I instancji. W skardze podniesiono także zarzut naruszenia art. 32 ust 1 Konstytucji RP poprzez naruszenie zasady równości wobec prawa. W związku z podniesionymi zarzutami strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu skargi przedstawiona została argumentacja zmierzająca do wykazania zasadności podniesionych zarzutów. Skarżąca zaakcentowała, że do przekroczenia progu dochodowego doszło tylko w miesiącu grudniu 2021 r., co wynikało z tego, że otrzymała jednorazową nagrodę pieniężną. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji. Kolegium wniosło także o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137, ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Stosownie do art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U z 2022 r., poz. 329) dalej "p.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, oraz powołaną podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.), jeżeli zachodzą przyczyny określone w innych przepisach, sąd stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Przedstawiona tutaj regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości, co do tego, że zaskarżona decyzja może ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przeprowadzone, w określonych wyżej ramach, badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji wykazało, że są one dotknięte uchybieniami, uzasadniającymi ich wzruszenie. Podstawę materialnoprawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (obecnie t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 1205, dalej w skrócie u.p.o.u.a.). Ustawa ta określa warunki nabywania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz zasady ich ustalania, przyznawania oraz wypłacania. Podstawowym warunkiem przyznania zasiłku rodzinnego jest spełnienie przez osobę ubiegającą się o to świadczenie kryterium dochodowego. W realiach rozpoznawanej sprawy kryterium to w dacie przyznania skarżącej świadczenia, jak i w dacie weryfikacji przez organ I instancji wynosiło 900 zł w przeliczeniu na osobę w rodzinie (art. 9 ust. 2 u.p.o.u.a). Zgodnie z art. 2 pkt 18 lit. c u.p.o.u.a uzyskanie dochodu oznacza uzyskanie dochodu spowodowane uzyskaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Ustawodawca przy ustalaniu kryterium dochodowego jako bazę traktuje rok kalendarzowy poprzedzający rok świadczeniowy. Jednakże, stosownie do art. 9 ust. 4a u.p.o.u.a. w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny po roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy jego dochód ustala się na podstawie dochodu członka rodziny, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na który ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. W świetle art. 9 ust. 4a u.p.o.u.a. warunek osiągnięcia dochodu w miesiącu następującym po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, nie jest jedynym warunkiem doliczenia dochodu uzyskanego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Drugim warunkiem wynikającym z art. 9 ust. 4a u.p.o.u.a. jest kontynuacja uzyskiwania dochodu osiągniętego zgodnie z warunkiem pierwszym także w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Oznacza to, że uzyskiwanie dochodu określonego rodzaju musi być kontynuowane w okresie świadczeniowym, na który jest ustalane prawo do świadczeń. Chodzi tu niewątpliwie o ten konkretny dochód, a więc dochód z tego samego źródła, jak i w dotychczasowej wysokości. Kontynuacja ta musi mieć miejsce także w miesiącu, w którym organ wydaje decyzję ustalającą prawo do świadczenia. Tylko bowiem takie rozumienie przepisu art. 9 ust. 4a u.p.o.u.a. pozwala zrealizować cel, jaki przyświecał wprowadzeniu pojęcia dochodu uzyskanego, tj. jak najdalej idące urealnienie danych dotyczących dochodów beneficjentów świadczeń z funduszu alimentacyjnego na datę przyznawania świadczeń lub na datę weryfikacji prawa do świadczeń, w różnych, odmiennych stanach faktycznych. W realiach rozpoznawanej sprawy organy wzięły pod uwagę wynagrodzenie skarżącej za grudzień 2021 r. Kolegium odnotowało przy tym, że w kwocie wynagrodzenia za ten miesiąc wynoszącym 4634,83 zł zawarta została jednorazowa nagroda pieniężna wynosząca 1974,67 zł. Jednak badając spełnienie wskazanego powyżej wymogu kontynuowania dochodu organy skoncentrowały się wyłącznie na samym fakcie uzyskiwania dochodu z tego samego stosunku pracy. Tymczasem w ocenie Sądu w sprawie należało wziąć pod uwagę, że choć źródłem wynagrodzenia zasadniczego i nagrody jest ten sam stosunek pracy, to jednak charakter obu tych składników wynagrodzenia jest na tyle zróżnicowany, że przy ocenie kontynuacji uzyskiwanego dochodu należy je traktować w sposób odrębny. Oznacza to, że kwota netto uzyskana przez skarżącą w miesiącu grudniu 2021 r. z tytułu nagrody mogłaby zostać uwzględniona przy wyliczeniu na potrzeby kryterium dochodowego, gdyby wypłata tej nagrody była kontynuowana w okresie, na który ustalane jest prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Przeciwne zapatrywanie przyjęte w tym zakresie przez organy nie daje się pogodzić, z celem jakiemu służy ustalenie sytuacji dochodowej rodziny, a który sprowadza się do jak najdalej idącego urealniania danych dotyczących dochodów rodziny. W ocenie Sądu w realiach rozpoznawanej sprawy należało sięgnąć do zdefiniowanego w art. 2 pkt 17 u.p.o.u.a. pojęcia dochodu utraconego. W przepisie tym wprost co prawda nie wskazano sytuacji, w której osobie ubiegającej się o przyznanie świadczenia, oprócz wynagrodzenia zasadniczego, wypłacono jednorazową nagrodę, której wypłata nie jest kontynuowana w kolejnych okresach, branych pod uwagę ze względu na treść art. 9 ust. 4a u.p.o.u.a. Jednak mowa jest w nim o "utracie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" (art. 2 pkt 17 lit c u.p.o.u.a.). Chodzi zatem tutaj o "stratę, zanik, ubytek" zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej i to nie tylko jako zdarzenie powodujące, że określona osoba przestaje uzyskiwać jakikolwiek dochód, ale także jako zdarzenie powodujące, że jej dotychczasowy dochód ulega częściowemu zmniejszeniu. W pojęciu tym będą mieściły się wszelkie zmiany związane z zatrudnieniem lub inną pracą zarobkową określonej osoby wpływające na zmniejszenie jej dochodów, co zdaniem Sądu powinno obejmować także i takie sytuacje, w których doszło do wypłaty pracownikowi nagrody, a jej wypłata nie jest kontynuowana w okresie, który zgodnie z art. 9 ust. 4a u.p.o.u.a. należy brać pod uwagę przy ustaleniu sytuacji dochodowej. W świetle dotychczasowych rozważań stwierdzić należy, że z uwagi na naruszenie przepisu prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 9 ust. 4a w związku z art. 2 pkt 17 u.p.o.u.a. ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji należało wyeliminować z obrotu prawnego. W związku z powyższym, stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. Sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym w związku z wnioskiem Kolegium przy jednoczesnym braku wniosku skarżącej o skierowanie sprawy na rozprawę (art. 119 pkt 2 p.p.s.a.). Przystępując ponownie do rozpatrzenia niniejszej sprawy, organy winny mieć na uwadze powyższe stanowisko Sądu dotyczące interpretacji przepisu art. 9 ust. 4a u.p.o.u.a. w związku z art. 2 pkt 17 u.p.o.u.a. i wynikającą z niego kwalifikację dochodu uzyskanego w przez skarżącą z tytułu nagrody przyznanej jej przez pracodawcę w miesiącu grudniu 2021 r.