V SA/Wa 852/08

SENTENCJA Referendarz sądowy Tomasz Zawiślak Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 10 października 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi J. J. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lutego 2008 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne; postanawia: 1. przyznać prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata; 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. UZASADNIENIE Wyrokiem z 7 sierpnia 2008r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę J. J. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lutego 2008r. Wnioskiem z 29 września 2008 r. złożonym na urzędowym formularzu PPF skarżąca wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym tj. zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata lub radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku, jako fakty z których wynika, iż wniosek jest zasadny wskazała, iż samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, utrzymuje się ze świadczenia emerytalnego w wysokości 1.513,95 złotych netto. Oświadczyła, że posiada spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu o powierzchni 37,7 m2, nie posiada żadnych innych nieruchomości, zasobów pieniężnych w tym oszczędności oraz przedmiotów wartościowych. Wskazała, iż miesięcznie ponosi następujące wydatki: telefon -150 złotych, leki – 200 złotych, środki czystości – 150 złotych. czynsz – 304,14 złotych, kredyt – 75,96, energia elektryczna – 92,88 złotych. Pozostała kwota ok. 450 złotych przeznaczona jest na utrzymanie. Do wniosku skarżąca załączyła: wyciąg z rachunku bankowego z saldem na dzień 23 września 2008r. (po wpływie na rachunek świadczenia emerytalnego) w wysokości minus 171,75 złotych, faktury za leki i telefony. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej ustawy p.p.s.a. – prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. W przedmiotowej sprawie skarżąca wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. Zważyć należy, iż zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. e ustawy p.p.s.a. nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Przedmiotem skargi J. J. jest decyzja odmawiająca umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne, zatem skarżąca jest z mocy ustawy zwolniona z obowiązku uiszczania kosztów sądowych, co oznacza że koszty te obciążają budżet państwa, a jej wniosek w tym zakresie jest bezprzedmiotowy. Zauważyć należy, iż skarżąca nie była wzywana do uiszczenia wpisu od skargi. W związku z tym, że ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie zawiera normy, która pozwalałaby umorzyć postępowanie w przedmiocie wniosku obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych w sytuacji zwolnienia z mocy ustawy z obowiązku ich ponoszenia, postanowiono odmówić przyznania prawa pomocy w tym zakresie. Odnosząc się natomiast do wniosku o ustanowienie pomocy prawnej z urzędu zauważyć należy, iż zgodnie z art. 262 ustawy p.p.s.a. przepisy o przyznaniu prawa pomocy w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy, mają odpowiednie zastosowanie do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Treść i warunki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym określa art. 245 §3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. W myśl art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a, może być przyznane osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Określenie "gdy osoba fizyczna wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez wnioskodawcę. Zasadność wniosku skarżącej rozpatrzono zatem w dwóch aspektach, tj. z jednej strony uwzględniono wysokość obciążeń finansowych, jakie będzie ona zobowiązana ponieść w postępowaniu, z drugiej zaś strony jej możliwości finansowe. Biorąc pod uwagę znajdujące się w aktach sprawy oświadczenie o stanie majątkowym i porównując je z obciążeniem wynikającym z zastępstwa profesjonalnego pełnomocnika należało uznać, iż w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki do udzielenia skarżącej prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Mając powyższe na uwadze oraz fakt, iż skarżąca uzyskuje miesięczny dochód w wysokości ok. 1500 złotych netto i z kwoty tej pokrywa koszty własnego utrzymania, w tym mieszkania należało uznać, iż skarżąca wykazała, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. W przytoczonych okolicznościach skarżąca nie jest w stanie bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie ponieść kosztów sądowych w sprawie. Ponadto wzięto pod uwagę, iż skarżąca nie posiada oszczędności pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji postanowienia.