III SA/Kr 116/20

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Michna Sędziowie: WSA Janusz Bociąga WSA Maria Zawadzka (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 listopada 2020 r. sprawy ze skargi H. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 30 października 2019 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego I. oddala skargę II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz adwokata R. P. kwotę 240,00 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, podwyższoną o stawkę podatku od towarów i usług obowiązującą dla tego rodzaju czynności w dniu orzekania. UZASADNIENIE Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z 30 października 2019 roku, nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia 5 września 2019 r., nr [...], orzekającą o odmowie przyznania H. P. (dalej: jako skarżący) dodatku mieszkaniowego. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym. W dniu 28 lutego 2019 r. skarżący złożył wniosek o przyznanie mu dodatku mieszkaniowego. Decyzją z dnia [...] 2019 r. Prezydent Miasta odmówił przyznania wnioskowanego dodatku uznając, że strona prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe w lokalu o powierzchni 50 m2, przez co przekracza ustawowy próg maksymalnej powierzchni na osobę, przy której przysługuje dodatek mieszkaniowy. Po rozpatrzeniu wniesionego przez skarżącego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z 26 czerwca 2019 roku, uchyliło zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta i przekazało mu sprawę do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że w sprawie nie przeprowadzono wywiadu środowiskowego, mającego wykazać, czy w rzeczywistości liczba osób wspólnie zamieszkujących i gospodarujących z wnioskodawcą jest zgodna ze wskazaną przez niego w treści wniosku. W dniu 5 września 2019 r. Prezydent Miasta, ponownie odmówił skarżącemu przyznania dodatku mieszkaniowego ze względu na niespełnienie wymaganych kryteriów powierzchniowych. W toku tego postępowania, w wyniku przeprowadzonego wywiadu środowiskowego, ustalono, że Sąd Okręgowy wyrokiem z dnia 19 lipca 2018 r., sygn. akt [...], orzekł rozwód małżeństwa A. S. i H. P. Wyrokiem tym ustalono również, że syn A. S. i H. P. – O. P. – zamieszkuje naprzemiennie zarówno u ojca, jak i u matki. W punkcie II opisanego wyroku wskazano, że miejscem zamieszkania O. P. będzie miejsce zamieszkania A. S. W punkcie III tego wyroku precyzyjnie wskazano natomiast, że H. P. ma prawo do kontaktów z synem: - od wtorku od godziny 15:00 lub odebrania dziecka ze szkoły do środy do godziny 19:00, - w co drugi weekend, tj. od piątku od godziny 15:00 lub odebrania dziecka ze szkoły do niedzieli do godziny 18:00, - w latach parzystych drugi miesiąc wakacji letnich, - w latach nieparzystych pierwszy miesiąc wakacji letnich, - w latach parzystych pierwszy tydzień ferii zimowych, - w latach nieparzystych drugi termin ferii zimowych. W ramach wywiadu środowiskowego ustalono też, że kontakty skarżącego z synem są regularnie realizowane zgodnie z rozstrzygnięciem zawartym w wyroku rozwodowym, a w ich trakcie ma on do dyspozycji własny pokój w mieszkaniu ojca. Skarżący ma zasądzone alimenty na rzecz syna, przy czym za miesiące czerwiec i lipiec 2019 roku nie zostały one uregulowane. W wyniku wywiadu ustalono również, że świadczenie wychowawcze (500+) oraz świadczenie "Dobry start" (300+) na rzecz O. P. wypłacane są A. S., na której zresztą spoczywa ciężar utrzymania dziecka. Na podstawie tak ustalonego stanu faktycznego stwierdzono, że gospodarstwo domowe prowadzone przez skarżącego należy uznać za wyłącznie jednoosobowe, bowiem czasowa w nim obecność syna O. nie stanowi realizacji przesłanki stałego zamieszkiwania i gospodarowania, wyrażonej w art. 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 roku o dodatkach mieszkaniowych (Dz.U.2017.180 ze zm.). W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący wskazał, że jego syn O. zamieszkuje naprzemiennie u obojga rodziców, żadne z nich nie ma ograniczonych praw do opieki nad dzieckiem. Skarżący stwierdził nadto, że, skoro syn przebywa regularnie w jego mieszkaniu, gdzie ma urządzony własny pokój, to nie sposób stwierdzić, że nie zamieszkuje z nim na stałe. W jego ocenie O. ma faktycznie dwa miejsca zamieszkania, z czego jedno w lokalu, co do którego skarżący złożył wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego. Z tych powodów skarżący uznał, że decyzja o odmowie jego przyznania jest błędna. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia 30 października 2019 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta. W uzasadnieniu organ odwoławczy podzielił ustalenia poczynione na podstawie wywiadu środowiskowego, że O. P., w terminach określonych w wyroku rozwodowym, regularnie przebywa w mieszkaniu swojego ojca, gdzie ma przygotowane odpowiednie warunki lokalowe. Kolegium wskazało jednak, że okoliczności te nie mogą przemawiać za stwierdzeniem, że O. P. stale zamieszkuje i gospodaruje w mieszkaniu zajmowanym przez skarżącego, co jest przesłanką uznania, że wspólnie prowadzą oni gospodarstwo domowe w mieszkaniu objętym wnioskiem o przyznanie dodatku mieszkaniowego. Zdaniem organu syn skarżącego O. przebywa regularnie zarówno u matki, jak i u ojca, przy czym w wyroku rozwodowym wyraźnie wskazano, że miejscem jego zamieszkania jest miejsce zamieszkania A. S. Również pozostałe okoliczności faktyczne nie mogą prowadzić do przyjęcia, że O. zamieszkuje stale wraz ze skarżącym, bowiem zasadniczo wydatki związane z utrzymaniem dziecka ponosi jego matka, do której rąk wypłacane są również alimenty na rzecz małoletniego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez nierzetelne sprawdzenie konkretnego stanu fizycznego zamieszkania syna skarżącego pod adresem O w K, przez co nie zebrano w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i nie ustalono wszystkich okoliczności faktycznych, na których powinno być oparte rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze ustaliło stan faktyczny jedynie na podstawie decyzji Prezydenta Miasta. Skarżący uznał za kuriozalne stwierdzenie, że jego syn nie zamieszkuje w lokalu przy ul. O, skoro w wyniku wywiadu środowiskowego potwierdzono, że O. tam mieszka. Nadto skarżący wskazał, że to właśnie w zajmowanym przezeń lokalu jego syn jest na stałe zameldowany. W odpowiedziach na skargę organ II instancji, podtrzymał w całości dotychczasowe stanowisko w sprawie. W zakresie zarzutów skargi, uznał je za bezpodstawne i powołał się na treść zaskarżonej decyzji, cytując jej fragmenty. Nadto organ wskazał, że zameldowanie na pobyt stały nie przesądza o miejscu zamieszkania w rozumieniu przepisów kodeksu cywilnego. Stwierdzono, że zameldowanie może jedynie czynić prawdopodobnym przypuszczenie, że pod adresem tym osoba fizyczna ma faktycznie miejsce zamieszkania. Samo zameldowanie nie rozstrzyga jednakże o miejscu zamieszkania, a w sprawie tej, na podstawie całokształtu zebranego materiału dowodowego, ustalono, że miejscem zamieszkania syna skarżącego jest miejsce zamieszkania jego matki. W konkluzji wniesiono o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2019.2325, zwanej dalej p.p.s.a.), sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2019.2167), kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Na podstawie art. 135 p.p.s.a. Sąd podejmuje także środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy. Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa, dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Rozpoznając przedmiotową sprawę w tak zakreślonych granicach, Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie naruszają prawa i nie ma podstaw o wyeliminowania ich z obrotu prawnego. Zasadniczą kwestią sporną w sprawie było, czy przebywanie O. P. w mieszkaniu zajmowanym przez skarżącego można uznać za stałe zamieszkiwanie i gospodarowanie w rozumieniu art. 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 roku o dodatkach mieszkaniowych (Dz.U.2017.180 ze zm.). Warunki przyznawania dodatku mieszkaniowego zostały określone w ustawie o dodatkach mieszkaniowych. W powołanej ustawie uzależniono możliwość przyznania dodatku mieszkaniowego od spełnienia kryterium dochodowego oraz zajmowania przez wnioskodawcę lokalu o określonej powierzchni użytkowej. Normatywna powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego jest uzależniona od liczby członków gospodarstwa domowego. Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy normatywna powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego, w przeliczeniu na liczbę członków gospodarstwa domowego nie może przekraczać dla 1 - osobowego 35 m2, a dla 2 - osobowego 40 m2. Dodatek mieszkaniowy przysługuje, gdy powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego nie przekracza normatywnej powierzchni o więcej niż 30% (art. 5 ust. 5 pkt 1), lub też więcej niż 50%, ale pod warunkiem, iż udział pokoi i kuchni w całej powierzchni użytkowej zajmowanego lokalu nie przekroczy 60% (art. 5 ust. 5 pkt 2). Istota sprawy sprowadzała się do rozstrzygnięcia czy skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe czy dwuosobowe (razem z synem), albowiem okoliczność ta bezpośrednio wpływa na wielkość dopuszczalnej powierzchni normatywnej uprawniającej do przyznania dodatku mieszkaniowego. Rozpatrując kwestię sporną w przedmiotowej sprawie wskazać należy, że przez gospodarstwo domowe rozumie się gospodarstwo prowadzone przez osobę ubiegającą się o dodatek mieszkaniowy, samodzielnie zajmującą lokal albo gospodarstwo prowadzone przez tę osobę wspólnie z małżonkiem i innymi osobami stale z nią zamieszkującymi i gospodarującymi, które swoje prawa do zamieszkiwania w lokalu wywodzą z prawa tej osoby (art. 4 ustawy o dodatkach mieszkaniowych). Art. 4 ustawy zawiera definicję gospodarstwa domowego, przez które należy rozumieć gospodarstwo prowadzone przez osoby stale razem zamieszkujące. O tym, czy ma się do czynienia z "gospodarstwem domowym" w rozumieniu tego przepisu, decydować będzie konkretny stan faktyczny. Stąd zagadnieniem kluczowym i wymagającym prawidłowych ustaleń dla rozstrzygnięcia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego stanowi liczba osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym z Wnioskodawcą. Z akt przedmiotowej sprawy wynika, że skarżący zajmuje lokal mieszkalny o powierzchni użytkowej 50,02 m2. W złożonym wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego skarżący wskazał, że gospodarstwo domowe składa się z dwóch osób, czyli skarżącego i jego syna O. Natomiast zdaniem organów obu instancji skarżący sam zamieszkuje i gospodaruje w przedmiotowym lokalu. Sąd uznał, że organy prowadzące postępowanie prawidłowo ustaliły stan faktyczny oraz dokonały jego oceny prawnej, uznając, że nie została spełniona przesłanka przyznania dodatku mieszkaniowego. W niniejszej sprawie decydujące znaczenie ma okoliczność, że Sąd Okręgowy wyrokiem z 19 lipca 2018 roku, sygnatura akt [...], ustalił, że miejsce zamieszkania O. P. będzie miejsce zamieszkania A. S. Jak trafnie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 23 listopada 2016 roku, sygnatura akt I OSK 2105/15, "ponieważ przepisy ustawy o dodatkach mieszkaniowych nie precyzują jak rozumieć pojęcie zamieszkiwania czy zajmowania lokalu, oceniając stan faktyczny i prawny w tym zakresie należy mieć na względzie poglądy doktryny i judykatury wypracowane na gruncie prawa cywilnego". W związku z tym twierdzenia skarżącego, wyrażone w odwołaniu od decyzji Prezydenta Miasta, że O. P. ma dwa miejsca zamieszkania, należy uznać za nieuprawnione, bowiem stoją one w sprzeczności z jednoznacznym brzmieniem art. 28 k.c., zgodnie z którym można mieć tylko jedno miejsce zamieszkania. Dla ustalenia miejsca zamieszkania O. P. kluczowe znaczenie ma art. 26 § 2 k.c., który stanowi, że, jeżeli dziecko nie przebywa stale u żadnego z rodziców, jego miejsce zamieszkania określa sąd opiekuńczy. W tej sprawie miejsce zamieszkania O. P. zostało określone w tym samym wyroku, w którym określono zasady kontaktów skarżącego z synem. Zgodnie z treścią tego wyroku większość czasu w ciągu roku syn skarżącego spędza z matką. Ramy czasowe tych kontaktów nie uległy zmianie, a zatem nie sposób uznać, by zasadnym było czynienie odmiennych ustaleń dotyczących miejsca zamieszkania O. P., skoro dotychczasowe w żadnym stopniu nie stały się nieaktualne. Ponadto to właśnie matka O. zasadniczo ponosi koszty związane z jego utrzymaniem i do jej rąk spełniane są świadczenia alimentacyjne na rzecz małoletniego, a także świadczenie wychowawcze (500+) i świadczenie "Dobry start" (300+). Zatem, to z miejscem zamieszkania A. S. związane jest centrum spraw O. P., a także to z matką O. P. wspólnie prowadzi gospodarstwo domowe. W związku z tym organy trafnie uznały, że skarżący prowadzi wyłącznie jednoosobowe gospodarstwo domowe, co w realiach sprawy prowadziło do konieczności wydania decyzji odmawiającej przyznania skarżącemu dodatku mieszkaniowego z uwagi na przekroczenia ustawowego progu maksymalnej powierzchni na osobę, przy której świadczenie to przysługuje. Odnosząc się zarzutu skarżącego, że to pod adresem jego zamieszkania O. P. jest zameldowany na pobyt stały, należy przywołać trafny pogląd wyrażony w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 września 2014 roku, sygnatura I OW 96/14, "że samo zameldowanie nie dowodzi zamieszkiwania w danej miejscowości, czyli adres zameldowania nie przesądza o miejscu zamieszkania osoby fizycznej". W związku z tym okoliczność zameldowania O. P. w miejscu zamieszkania skarżącego nie wpływa na ocenę stanu faktycznego ustalonego przez organy prowadzące postępowanie. Co więcej, skład orzekający w pełni podziela pogląd wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z 21 maja 2013 roku, sygnatura akt II SA/Ol 341/13. Jak trafnie w nim wskazano "z treści przepisów art. 4 i art. 7 ust. 3 pkt 2 ustawy z 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych wynika, że warunkiem uprawniającym do otrzymania dodatku mieszkaniowego jest faktyczne i stałe zamieszkiwanie wnioskodawcy oraz członków jego rodziny, prowadzących z nim wspólne gospodarstwo domowe, w lokalu objętym wnioskiem. Uprawnienie do dodatku mieszkaniowego związane jest z rzeczywistym użytkowaniem, gospodarowaniem lokalu. Nie można tym samym okoliczności zamieszkiwania utożsamiać z zameldowaniem na pobyt stały. Miejsce zameldowania nie zawsze stanowi dowód na to, że osoba wnioskująca o przyznanie dodatku mieszkaniowego prowadzi gospodarstwo domowe w tym lokalu wspólnie z osobą w lokalu tym zameldowaną. Sam fakt zameldowania w lokalu nie jest równoznaczny ze stałym zamieszkiwaniem i gospodarowaniem, jest bowiem tylko czynnością rejestracyjną, która może stanowić jeden z elementów oceny stanu faktycznego". Reasumując stwierdzić należy, że wniesiona skarga nie zasługuje na uwzględnienie, w konsekwencji czego podlega oddaleniu. Sąd w pełni podzielił stanowisko wyrażone przez organ II instancji uznając, że organy ustaliły kompletny stan faktyczny sprawy i dokonały prawidłowej interpretacji przepisów, prawidłowo przytaczając przy tym ugruntowane w doktrynie i orzecznictwie poglądy dotyczące kwestii istotnych dla rozstrzygnięcia. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę jako niezasadną.