II SA/Gl 823/15

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Broda, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski,, Sędzia WSA Artur Żurawik (spr.), Protokolant specjalista Ewa Jędrasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi A. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wydania z naruszeniem prawa decyzji w sprawie rejestracji pojazdu 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta C. z dnia [...] r. nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. na rzecz skarżącego kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. UZASADNIENIE Prezydent Miasta C. decyzją z dnia [...] r., znak [...], wydaną na podstawie art. 72 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 z późn. zm. – dalej p.r.d.), § 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów (j.t. Dz. U. z 2014 r., poz. 1522) oraz art. 151 § 2 w związku z art. 146 § 1 i 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 z późn. zm. – dalej k.p.a.), stwierdził wydanie z naruszeniem prawa decyzji ostatecznej z dnia [...] r. dotyczącej rejestracji pojazdu marki [...], nr rej. [...], na rzecz A. N.. W uzasadnieniu podano m. in., że dnia [...] r. do Urzędu Miasta C. wpłynęło pismo Starosty [...] wraz z decyzją nr [...]Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...]r. Z decyzji wynika, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło z urzędu nieważność decyzji Starosty [...] z dnia [...] r. w sprawie rejestracji na rzecz S. K. motocykla marki [...] nr rej. [...]. W toku prowadzonego postępowania ustalono, że był to pojazd własnej produkcji, a nie marki [...]. Jednocześnie wskazano, iż pojazd odpowiada kryteriom rejestracji, jako motocykl typu [...]. Wyżej wymieniona decyzja i dowód rejestracyjny były podstawą do dokonania rejestracji pojazdu na rzecz A. N. Postanowieniem z dnia [...]r. wznowiono postępowanie w sprawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. W dniu [...] r. została wydana decyzja o uchyleniu poprzedniej decyzji i odmowie rejestracji przedmiotowego pojazdu na rzecz A. N. Strona wniosła odwołanie od ww. decyzji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. decyzją z dnia [...] r. utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. A. N. na decyzję Samorządowego Kolegium odwoławczego w C. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach sygn. akt II SA/Gl 995/14 z dnia 9 stycznia 2015 r. uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta C. z dnia [...] r. Stwierdzono, że możliwość uchylenia, po wznowieniu postępowania, decyzji ostatecznej doznaje ograniczeń, o których mowa w art. 146 Kodeksu postępowania administracyjnego. Ponownie rozpatrując sprawę stwierdzono, iż termin określony w art. 146 § 1 upłynął w dniu 8 lipca 2012 r., zatem nie jest możliwe uchylenie decyzji ostatecznej. W tym przypadku organ administracji publicznej wydaje decyzję, w której ogranicza się do stwierdzenia wydania kwestionowanej decyzji ostatecznej z naruszeniem prawa (art. 151 § 2 k.p.a.). Odwołanie od decyzji z [...] r. złożył A. N.. Wnosząc o jej uchylenie podał, że w maju 2007 r. nabył pojazd od S. K. i dokonując jego rejestracji przedłożył dokumenty przekazane mu przez zbywcę. Następnie dnia [...]r. pojazd ten sprzedał J. C., od którego uzyskał informację o braku możliwości zarejestrowania motocykla, gdyż nie jest to oryginalny motocykl, a pojazd tzw. SAM. Podkreślił, iż dokonując rejestracji nie miał świadomości, że jest to pojazd tego typu. Dowiedział się o tym dopiero [...] r., czyli już po sprzedaży motocykla. Dokonując rejestracji nabytego przez siebie motocykla oparł się na dokumentach i informacji o dokonanej wcześniej rejestracji. Podkreślił, że korzystając z motocykla był przekonany, że nabył oryginalny motocykl [...]. Prezydent Miasta C. nie zwrócił uwagi na fakt naruszenia przepisów przez organ rejestrujący ten pojazd. Podniósł, że zapłacił za motocykl kwotę znacznie przewyższającą wartość składaka. Wobec możliwości odstąpienia od umowy przez nabywcę zmuszony będzie zwrócić mu kwotę zapłaty, a zatem poniesie on koszty. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. decyzją z dnia [...]r., znak [...], po rozpatrzeniu odwołania A. N. od decyzji wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta C. w dniu [...] r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 151 § 2 w związku z art. 146 § 1 i 145 § 1 pkt 5 k.p.a., utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu podano m. in., że z dokumentów złożonych do rejestracji motocykla przez S. K. wynika, iż był to pojazd własnej produkcji, a nie marki [...]. Jednocześnie wskazano, iż pojazd odpowiada kryteriom rejestracji jako motocykl marki SAM. Ponadto numer VIN przedmiotowego pojazdu posiada 12 znaków, tymczasem z regulacji obowiązujących od 2003 r. wynika, że motocykle rejestrowane po dniu 1 stycznia 2003 r. powinny posiadać numer identyfikacyjny pojazdu (VIN) obejmujący 17 znaków. Z treści decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...]r. wynika również, że J. C., nabywca pojazdu od A. N., uzyskał informację od firmowego salonu marki [...], iż motocykl ten nie został wyprodukowany przez firmę [...]. Organ I instancji w pełni zasadnie wznowił postępowanie dotyczące rejestracji pojazdu. Stwierdzenie nieważności decyzji, w oparciu o którą została wydana decyzja w innej sprawie, stanowi podstawę wznowienia postępowania. W świetle powyższego postępowanie w sprawie rejestracji motocykla na rzecz skarżącego, który niejako od początku nie był oryginalnym motocyklem marki [...], zostało zasadnie wznowione na mocy art. 145 §1 pkt 5 k.p.a. Przemawia za tym ścisły związek pomiędzy wydanymi decyzjami administracyjnymi. Wzruszenie bowiem w nadzwyczajnym trybie postępowania decyzji o rejestracji oddziałuje na prawa osoby, która z powołaniem się na tę decyzję uzyskała rejestrację pojazdu. Przy tym po dniu 8 lipca 2012 r. (po upływie okresu pięciu lat) wzruszenie przedmiotowej decyzji w trybie wznowienia byłoby niezgodne z obowiązującymi przepisami prawa. Skargę na powyższą decyzję złożył A. N.. Wniósł o uchylenie powyższego rozstrzygnięcia utrzymującego w mocy decyzję Prezydenta Miasta C. z dnia [...] r. wnosząc o nakazanie wydania ponownej decyzji o rejestracji wskazanego pojazdu, jednak nie jako oryginalnej [...], a pojazdu typu SAM. Ponowił argumentację z odwołania i wskazał także na niejasność rozstrzygnięć. Przywołał okoliczność, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w uzasadnieniu do wyroku z dnia 9 stycznia 2015 r., sygn. II SA/Gl 995/14, stwierdził, iż przy wydawaniu decyzji doszło do naruszenia przepisów, należało jednak ograniczyć się jedynie do stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa, jednocześnie wskazując okoliczności, dla których decyzji nie można uchylić. Tymczasem Prezydent Miasta C. wydał decyzję stwierdzającą wydanie decyzji z naruszeniem prawa, odnośnie orzeczenia o rejestracji, które nie istnieje, skoro zostało uchylone. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Podał, że działał na podstawie i w granicach prawa, a rozstrzygnięcie znajduje umocowanie w zgromadzonym materiale dowodowym. W uzasadnieniu powtórzył swą poprzednią argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 roku, poz. 270 z późn. zm., dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonego aktu wykazało, że jest on dotknięty uchybieniami uzasadniającymi jego wzruszenie. Zaskarżone rozstrzygnięcie narusza bowiem przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. skutkuje jego uchyleniem. SKO powołuje się w swej decyzji m. in. na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 lipca 1996 r., sygn. III ARN 21/96 (OSNP 1997/3/32). Zgodnie z nim stwierdzenie nieważności decyzji, w oparciu o którą została wydana decyzja w innej sprawie, stanowi podstawę wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a.), nie uzasadnia natomiast stwierdzenia nieważności tej drugiej decyzji. SKO przywołuje to orzeczenie, choć jako podstawę wznowienia postępowania przyjęto w niniejszej sprawie art. 145 §1 pkt 5 k.p.a., czyli sytuację, kiedy wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Tymczasem wyrok SN z 5 lipca 1996 r., który stanowił jedną z podstaw decyzji SKO, odwoływał się do art. 145 §1 pkt 8 k.p.a, wg którego w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione. Są to zatem różne podstawy wznowienia postępowania. Należy jednak zauważyć, że zgodnie z uchwałą NSA z 13 listopada 2012 r., I OPS 2/12, stwierdzenie nieważności decyzji, w oparciu o którą wydano inną przedmiotowo zależną decyzję, może stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji zależnej na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa, a nie do wznowienia postępowania (tu NSA również odwołuje się do przesłanki z art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a.). Sąd w niniejszym składzie co do zasady podziela to stanowisko. Należy również zauważyć, że w przywołanej uchwale sygn. I OPS 2/12, NSA zastrzega dodatkowo, iż kwestię zależności między decyzjami należy rozpatrywać na podstawie przepisów prawa materialnego, które wyznacza relacje między tymi decyzjami. I tak, wg art. 72 ust. 1 pkt 5 p.r.d. rejestracji dokonuje się m. in. na podstawie dowodu rejestracyjnego, jeżeli pojazd był zarejestrowany. To uregulowanie wskazuje na powiązanie obu decyzji (czyli w niniejszej sprawie: 1. decyzji o rejestracji pojazdu przez S. K., uznanej za nieważną oraz 2. decyzji dotyczącej rejestracji pojazdu przez A. N.). Postępowanie w sprawie rejestracji pojazdu kończy się wydaniem decyzji administracyjnej i decyzja ta poprzedza czynność materialno-techniczną wydania dowodu rejestracyjnego i tablic (zob. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 24 września 2001 r., OPS 6/01; uch. składu pięciu sędziów NSA z dnia 15 listopada 1999 r., OPK 24/99; wyrok WSA w Krakowie, z 2 czerwca 2014 r., III SA/Kr 1539/13). Przy tym, zgodnie ze słusznym stanowiskiem WSA w Łodzi, wyrażonym w wyroku z 23 stycznia 2014 r., III SA/Łd 968/13, "dowód rejestracyjny potwierdza wydanie decyzji o zarejestrowaniu pojazdu oraz jest dokumentem potwierdzającym dopuszczenie pojazdu do ruchu. Oznacza to, że kolejna decyzja o rejestracji pojazdu jest konsekwencją poprzedniej, skoro pojazd nie jest samochodem nowym. Związek pomiędzy tymi decyzjami jest oczywisty, jedna stanowi podstawę drugiej i ma w niej uzasadnienie." Oczywiście niekiedy decyzje mogą zawierać zarówno wady skutkujące nieważnością, jak i wady skutkujące wznowieniem postępowania. Kodeks nie reguluje ani zbiegu weryfikacji decyzji dotkniętej wadami kwalifikowanymi, ani zbiegu środków prawnych przysługujących na decyzje wadliwe. Zdaniem B. Adamiak należy dać tutaj pierwszeństwo elementom materialnym przed formalnymi i wziąć pod uwagę fakt, że skutki nieważności są dalej idące. Jeśli oba postępowania prowadzone są przed tym samym organem, organ winien uczynić przedmiotem rozpoznania w pierwszej kolejności postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Następstwem prawnym stwierdzenia takiej nieważności byłaby natomiast bezprzedmiotowość postępowania w sprawie wznowienia (M. Jaśkowska, Komentarz do art. 145 k.p.a., Lex-el. oraz podana tam literatura i orzecznictwo). Powyższych okoliczności w żaden sposób nie rozważono w niniejszej sprawie. Są to uchybienia istotne, bowiem ewentualne stwierdzenie nieważności decyzji ma inny skutek niż rozstrzygnięcia zapadające w wyniku wznowienia postępowania. Organ odwoławczy podjął próbę wyjaśnienia podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia, jednak i on nie dostrzegł wadliwości aktu, który utrzymał w mocy, przez co należy uznać i jego rozstrzygnięcie za nieodpowiadające prawu. Wszystkie te uchybienia przepisom postępowania stwarzają podstawę do uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia oraz poprzedzającego go rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. i art. 135 p.p.s.a. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy winny mieć na uwadze powyższe ustalenia i dokonać wszechstronnej analizy sprawy. Ponieważ powyższe rozważania nie były w ogóle brane pod uwagę przez organy administracyjne obu instancji, stąd ostatecznego rozstrzygnięcia Sąd nie przesądza. Należy dodać, że w poprzednim wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 995/14 z dnia 9 stycznia 2015 r., także nie przesądzano ostatecznej treści rozstrzygnięcia, zatem nie nastąpiło tu związanie organów administracyjnych i Sądu takim wyrokiem, w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. Sąd nie mógł natomiast uwzględnić wniosku skarżącego o nakazanie rejestracji pojazdu jako pojazdu typu SAM, bowiem przekracza to uprawnienia ustawowe określone w art. 145 p.p.s.a. i kolejnych. Ponowna rejestracja wymaga decyzji organu, a skoro ta nie została wydana, stąd nie jest ta kwestia przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie. W przedmiocie zwrotu kosztów postępowania, obejmujących wpis od skargi (200 zł), Sąd rozstrzygał w oparciu o art. 200 p.p.s.a. Powołane wyżej orzecznictwo sądowo-administracyjne dostępne jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl.