II SO/Go 8/22

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku D.W. o wymierzenie grzywny Spółdzielni Mieszkaniowej [...] za nieprzekazanie skargi do sądu postanawia odrzucić wniosek. UZASADNIENIE Pismem z dnia [...] czerwca 2022 r., wystosowanym na podstawie art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej jako p.p.s.a.), D.W. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. o wymierzenie grzywny Spółdzielni Mieszkaniowej [...] za niewypełnienie obowiązku ustawowego, wynikającego z przepisów art. 54 § 2 p.p.s.a. oraz art. 21 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 902, dalej jako u.d.i.p.), tj. za nieprzekazanie sądowi skargi oraz odpowiedzi na skargę w terminie 15 dni od dnia otrzymania skargi. Wnioskodawca wskazał, iż w dniu 2 czerwca 2022 r. wniósł do Sądu, za pośrednictwem Spółdzielni Mieszkaniowej, skargę w przedmiocie dostępu do informacji publicznej. Zdaniem wnioskodawcy, na podstawie art. 21 pkt 1 u.d.i.p. Spółdzielnia była zobowiązana przekazać skargę sądowi do dnia 17 czerwca 2022 r., czego nie uczyniła. Zatem skarżony podmiot nie sprostał obowiązkom nałożonym przepisem rangi ustawy i nie przekazał sądowi skargi wraz z aktami i odpowiedzią na skargę. Dalej D.W. podkreślił, że obowiązek przekazania dokumentów sądowi ciąży na skarżonym podmiocie, niezależnie od jego poglądu lub przekonania, co do podlegania kognicji sądu. Albowiem, to nie skarżony podmiot, a tylko i wyłącznie sąd jest władny rozstrzygnąć, czy sprawa podlega rozpatrzeniu przez sąd. Do wniosku D.W. dołączył skargę z dnia [...] czerwca 2022 r., adresowaną do WSA w Gorzowie Wlkp. za pośrednictwem Spółdzielni Mieszkaniowej, w przedmiocie dostępu do informacji publicznej. Odpowiadając na wniosek o wymierzenie organowi grzywny Spółdzielnia wniosła o odrzucenie go w całości, ewentualnie o umorzenie postępowania w sprawie jako bezprzedmiotowego, ewentualnie o oddalenie w całości. Powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne organ podkreślił, że do spółdzielni mieszkaniowych nie ma zastosowania art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p., a zatem nie jest zobowiązana do udostępnienia informacji publicznej. Skoro zatem nie należy do kognicji sądu administracyjnego sprawa udostępnienia informacji publicznej przez Spółdzielnię, to niedopuszczalny jest także wniosek o wymierzenie jej grzywny za nieprzekazanie tej skargi do sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 54 § 1 i § 2 p.p.s.a. na organie administracji publicznej którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi spoczywa obowiązek przekazania sądowi skargi wraz z całymi aktami sprawy w terminie trzydziestu dni od dnia jej wniesienia. Oznacza to, że obowiązek przekazania sądowi akt sprawy i odpowiedzi na skargę, poza przypadkiem wymienionym w art. 54 § 3 p.p.s.a., ma charakter bezwzględny. Niezastosowanie się do tego obowiązku obwarowane zostało sankcją w postaci wniosku skarżącego o wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 21 u.d.i.p. do skarg rozpatrywanych w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej stosuje się przepisy p.p.s.a., z tym że przekazanie akt i odpowiedzi na skargę następuje w terminie 15 dni od dnia otrzymania skargi, natomiast sąd rozpatruje skargę w terminie 30 dni od dnia otrzymania akt wraz z odpowiedzią na skargę. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że wniosek o wymierzenie grzywny organowi za nieprzekazanie w terminie skargi wraz z aktami sprawy oraz odpowiedzią na skargę może być rozpoznany jedynie wówczas, gdy skarga dotyczy spraw, o których mowa w art. 3 § 2 p.p.s.a. Katalog zawarty w w/w przepisie jest katalogiem zamkniętym, a odesłanie do przepisów szczególnych zamieszczone w art. 3 § 3 p.p.s.a. ma zastosowanie jedynie wówczas, gdy przepisy te w sposób wyraźny wskazują, że dla rozpoznania sprawy właściwym będzie sąd administracyjny. Natomiast stwierdzenie przez sąd, że wniosek strony o wymierzenie grzywny został złożony w sprawie nieobjętej właściwością sądu administracyjnego, powinno stanowić podstawę do odstąpienia od stosowania wnioskowanej sankcji na gruncie art. 55 § 1 p.p.s.a. (postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 14 stycznia 2021 r., sygn. akt III SO/Gl 10/20; postanowienie WSA w Poznaniu z dnia 21 stycznia 2020 r., sygn. akt IV SA/Po 1/20). Innymi słowy, w sytuacji gdy skarga do sądu administracyjnego jest niedopuszczalna, to niedopuszczalny jest również wniosek o wymierzenie organowi grzywny w trybie art. 55 § 1 p.p.s.a. (postanowienia NSA z 24 kwietnia 2014 r. sygn. akt I OZ 325/14, z 6 kwietnia 2016 r. sygn. akt II OZ 333/16). W niniejszej sprawie D.W. wystąpił do Sądu z wnioskiem o wymierzenie grzywny Spółdzielni Mieszkaniowej [...] za nieprzekazanie sądowi skargi na bezczynność tego organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. W świetle powyższych rozważań, aby merytorycznie rozpoznać wniosek, w pierwszej kolejności należało rozważyć, czy skarga na bezczynność Spółdzielni we wskazanym przedmiocie była dopuszczalna. Zgodnie z treścią art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, m. in. podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. W uchwale z dnia 11 kwietnia 2005 r., sygn. akt I OPS 1/05, Naczelny Sąd Administracyjny przesądził, że przepis powyższy nie ma zastosowania do spółdzielni mieszkaniowych. Spółdzielnia nie dysponuje bowiem majątkiem publicznym, ani też nie reprezentuje osób, które dysponują takim majątkiem, gdyż majątek spółdzielni jest prywatną własnością jej członków. Spółdzielnie nie mieszczą się również w pojęciu "władzy publicznej", ponieważ nie są organami państwowymi lub samorządowymi lub innymi podmiotami sprawującymi w ich imieniu funkcje publiczne. Zdaniem NSA brak jest również podstaw, aby działalność spółdzielni mieszkaniowych utożsamiać z wykonywaniem zadań publicznych w rozumieniu art. 4 ust. 1 u.d.i.p., skoro działalność spółdzielni mieszkaniowych ogranicza się do realizacji podstawowego ich celu, tj. zaspokajania potrzeb mieszkaniowych członków tej spółdzielni i ich rodzin, a zatem ograniczonej liczby osób zrzeszonych w danej spółdzielni. Zdaniem Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę, powyższe nakazuje przyjąć, że spółdzielnie mieszkaniowe, jako podmioty nie objęte przepisem art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p., nie są zobowiązane do udostępniania informacji publicznych. Wniesioną przez D.W. skargę na bezczynność Spółdzielni Mieszkaniowej należało więc uznać za niedopuszczalną, a skoro – jak już wyżej wskazano – skarga do sądu jest niedopuszczalna, to tym samym wniosek o wymierzenie organowi grzywny za nieprzekazanie jej do sądu we wskazanym w p.p.s.a. terminie również musiał zostać uznany za niedopuszczalny. W konsekwencji podlegał on odrzuceniu. Jak wskazał bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu siedmiu sędziów z 7 kwietnia 2008 r. sygn. akt II FPS 1/08 wniosek taki jest pismem wszczynającym odrębne postępowanie w rozumieniu art. 63 p.p.s.a. Dlatego też, na mocy art. 64 § 3 p.p.s.a., wniosek niedopuszczalny podlega odrzuceniu z powodów wymienionych w art. 58 § 1 p.p.s.a. Oceny Sądu w powyższym zakresie nie zmienia podnoszona przez wnioskodawcę w piśmie z dnia [...] października 2022 r. okoliczność zmiany ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych i dodanie art. 81 na mocy art. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 2007 r. o zmianie ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2007 r., nr 125, poz. 873), który wszedł w życie z dniem 31 lipca 2007 r. Zgodnie z powoływanym przez wnioskodawcę art. 81 ust. 3 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych statut spółdzielni mieszkaniowej, regulaminy, uchwały i protokoły obrad organów spółdzielni, a także protokoły lustracji i roczne sprawozdanie finansowe powinny być udostępnione na stronie internetowej spółdzielni. Treść tego przepisu w żadnym razie nie przesądza o tym, iż zdezaktualizowało się stanowisko NSA co do charakteru (statusu prawnego) spółdzielni mieszkaniowych. Wyrażona przez ten Sąd teza, iż spółdzielnie nie są organami w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. pozostaje aktualna, a co za tym idzie Spółdzielnia Mieszkaniowa nie była zobowiązana do udostępniania informacji publicznych na podstawie przepisów u.d.i.p. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 64 § 3 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.