II SA/Gl 744/22

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski (spr.), Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 października 2022 r. sprawy ze skargi D. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 4 marca 2022 r. nr SKO.K/41.3/71/2022/1155/KS w przedmiocie skierowania na badania lekarskie 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia 3 grudnia 2021 r. nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach na rzecz skarżącego kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. UZASADNIENIE Prezydent Miasta K. - po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego - w dniu 30 maja 2019 r. wydał decyzję znak [...] o skierowaniu D. B. na badanie lekarskie przeprowadzane w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Podstawą wydania ww. decyzji było pismo Prokuratora Rejonowego [...] w K. z dnia 7 stycznia 2019 r. sygn. akt [...], zgłaszającego zastrzeżenia w stanie zdrowia strony i sygnalizującego konieczność skierowania ww. na badanie lekarskie. Owe zastrzeżenia miały polegać na okoliczności, że w 2018 r. strona będąc w stanie nietrzeźwości miała podjąć próbę samobójczą, jak również znaleźć się w izbie wytrzeźwień. Wskutek wniesionego stronę odwołania sprawę rozpatrywało Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach, które decyzją z dnia 19 lipca 2019 r. znak SKO.K/41.3/411/2019/9728/EŚ, utrzymało rozstrzygnięcie organu I instancji w mocy. Na decyzję organu odwoławczego strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który wyrokiem z dnia 12 stycznia 2021 r. sygn. akt II SA/GI 1290/20, uchylił rozstrzygnięcia organów obu instancji. Przyczyną wydania orzeczenia kasatoryjnego był brak dostatecznego wyjaśnienia i rozważenia sprawy co do końcowego jej załatwienia. W ocenie Sądu organy nie uzasadniły dlaczego podjęta przez stronę (wedle jej oświadczenia pozorowana) próba samobójcza uzasadnia skierowanie na badania. W szczególności nie wykazano, aby przy ferowaniu tego stwierdzenia wzięło pod uwagę okoliczności (szeroko opisane w zeznaniach świadków, w tym zwłaszcza w zeznaniach córki skarżącego) w jakich do tej próby miało dojść, jeżeli przyjąć, że rzeczywiście była to próba realna, a nie pozorowana. Zdaniem Sądu okoliczności te mogą mieć zaś, w odniesieniu do istnienia po stronie skarżącego jako kierowcy uzasadnionych zastrzeżeń co do jego stanu zdrowia, istotne znaczenie, gdy weźmie się pod uwagę, że jako szczególne mają zasadniczo inny charakter, niż te jakie mogą mieć miejsce w związku z prowadzeniem pojazdów. Podejmując ponownie postępowanie Prezydent Miasta K. wystąpił do Prokuratury Rejonowej [....] w K. z prośbą o uzupełnienie materiału dowodowego, a w przypadku pozyskania, w trakcie nadzorowanego postępowania sygn. akt [...], dodatkowej dokumentacji dotyczącej stanu zdrowia strony. Pismem z dnia 15 czerwca 2021 r. wnioskująca o skierowanie na badanie poinformowała, że po zapoznaniu się z zebranym w sprawie materiałem dowodowym oraz treścią uzasadnienia ww. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, nie podtrzymuje wniosku odnośnie wszczęcia postępowania w przedmiocie ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem przez stronę. Organ wystąpił również do lekarza Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K. prośbą o wyjaśnienie, czy strona została poddana badaniu lekarskiemu w trybie odwoławczym. W przypadku pozytywnego ustalenia, wnioskowano o przesłanie stosownego orzeczenia i kserokopii dokumentacji, która stanowiła podstawę jego wydania. Instytut ten odmówił podania powyższej informacji. W konsekwencji powyższych ustaleń decyzją z dnia 3 grudnia 2021 r. Nr [...] Prezydent Miasta K. ponownie skierował stronę na badanie lekarskie w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami w zakresie prawa jazdy kategorii B, C. Powodem skierowania było stwierdzenie przez organ pierwszej instancji istnienia uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu zdrowia tego kierowcy. Odwołanie od tej decyzji złożył jej adresat reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika. Zarzucił organowi administracji naruszenie art. 153 ustawy prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi. W jego ocenie organ I instancji nie wypełnił zaleceń Sądu sformułowanych w wyroku o sygnaturze II SA/GI 1290/20. Zaskarżoną obecnie decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach utrzymało rozstrzygnięcie organu I instancji w mocy. Wskazało, że przepis art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 1212), stanowi, że badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, zwanemu dalej "badaniem lekarskim", podlega, z zastrzeżeniem ust. 4 osoba posiadająca prawo jazdy (...), jeżeli istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu jej zdrowia. W art. 99 ust. 1 pkt 2 cytowanej ustawy wskazano ponadto, że starosta (prezydent miasta na prawach powiatu) wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy (...) na badanie lekarskie, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu jego zdrowia. Przesłanka uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu zdrowia musi być interpretowana zgodnie z celem ustawy, którym jest zapobieganie zagrożeniom w ruchu drogowym spowodowanym przez osoby, których stan zdrowia uniemożliwia sprawne prowadzenie pojazdów. Uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia dotyczyć powinny tego rodzaju aspektów stanu zdrowia osoby, które mogłyby mieć wpływ na zdolność do bezpiecznego prowadzenia pojazdu. Podkreślono, że uprawnienie starosty do skierowania na badania lekarskie należy do szeroko pojętej profilaktyki w zakresie bezpieczeństwa na drogach, a celem przepisu art. 99 ust. 1 pkt 2 ustawy jest spowodowanie, by osoba, w stosunku do której zaistniały określone wątpliwości, została przebadana przez uprawnionego lekarza zanim dojdzie do sytuacji, w której osoba ta narazi siebie, jak też innych uczestników ruchu, na utratę zdrowia bądź życia. Kolegium wskazało w dniu 3 kwietnia 2018 r. strona, będąc pod wpływem alkoholu (0,71 mg/l), próbowała popełnić samobójstwo. Zdarzenie to potwierdza dokumentacja Zespołu Ratownictwa Medycznego oraz zeznania córki strony. W opisie zawartym w [...], sporządzonym przez kierownika wezwanego na miejsce Zespołu Ratownictwa Medycznego wskazano: "przytomny, zorientowany, drażliwy, deklaruje chęć popełnienia samobójstwa, przyznaje, że dziś chciał się powiesić. Bez obj. psychozy". W zaleceniach i uwagach kierownika Zespołu wpisano: "Do Izby Wytrzeźwień, po wytrzeźwieniu konieczna konsultacja psychiatryczna". Strona została doprowadzona do Izby Wytrzeźwień, skąd został zwolniony tego samego dnia o godz. 23.00. Wobec powyższego, w ocenie Kolegium, zebrany w aktach sprawy materiał dowodowy wskazuje na zaistnienie w rozpatrywanej sprawie przesłanki do wydania decyzji o skierowaniu kierującego pojazdem na badania lekarskie w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Oceny tej nie zmieniają argumenty podniesione przez pełnomocnika strony w odwołaniu. Zdaniem organu odwoławczego w rozpatrywanej sprawie zaistniały uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu zdrowia strony, wymagające skierowania go na badanie lekarskie celem ustalenia, czy w tym przypadku istnieją czy też nie przeciwwskazania zdrowotne do kierowania pojazdami. Skargę na tę decyzję do tutejszego Sądu złożył jej adresat reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika. Domagając się stwierdzenia nieważności, ewentualnie uchylenia zaskarżonej decyzji oraz zasądzenia kosztów postępowania zarzucił SKO w Katowicach naruszenie: 1) art. 156 § 1 pkt. 3 k.p.a. zd. pierwsze, tj. dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej Wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach sygn. akt II SA/Gl 1290/20 z dnia 12 stycznia 2021 r., 2) art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Odpowiadając na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a." wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2021 r., poz. 1212), stanowi, że badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, zwanemu dalej "badaniem lekarskim", podlega, z zastrzeżeniem ust. 4 osoba posiadająca prawo jazdy (...), jeżeli istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu jej zdrowia. Istotą sporu w rozstrzyganej sprawie jest to, czy w odniesieniu do skarżącego można wykazać istnienie "uzasadnionych i poważnych zastrzeżeń" co do stanu zdrowia. Tutejszy Sąd poprzednio rozpatrując zarzuty skarżącego (w uzasadnieniu do wyroku z dnia 12 stycznia 2021 r. sygn. akt II SA/Gl 1290/20) wskazał wyraźnie, że argumentacja organów w tym zakresie jest niewystarczająca i nieprzekonująca. Zalecił więc jej rozwinięcie i ewentualne uzupełnienie postępowania dowodowego. Organ pierwszej instancji podjął próbę uzupełnienia materiału dowodowego, co zasadniczo skończyło się niepowodzeniem. Warto jednak zwrócić uwagę, że w piśmie z dnia 15 czerwca 2021 r. Prokurator Prokuratury Rejonowej [...] stwierdził, że nie podtrzymuje wniosku o skierowanie strony na badania. Można zatem przyjąć, że rozstrzygnięcie sprawy nastąpiło bez wniosku uprawnionego podmiotu. A ani Prezydent Miasta K., ani Samorządowe Kolegium Odwoławcze do tej kwestii nie odnieśli się. Reasumując powyższe należy stwierdzić, że uzupełnione postępowanie dowodowe nie dostarczyło okoliczności uzasadniających stwierdzenie "uzasadnionych i poważnych zastrzeżeń" co do stanu zdrowia strony. Co więcej. Prokurator również uznał, iż brak podstaw do prowadzenia postępowania w sprawie. Jednocześnie organy administracji nie przedstawiły nowej argumentacji uzasadniającej podjęte rozstrzygnięcia. Biorąc pod uwagę powyższe, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. Ponownie rozpatrując sprawę organ I instancji rozważy, czy możliwe jest pozyskanie nowych dowodów uzasadniających skierowanie skarżącego na badania lekarskie. Dokona również oceny skutków stanowiska Prokuratora Prokuratury Rejonowej [...] zawartego w piśmie z dnia 15 czerwca 2021 r. Jeśli uzna, iż uzyskanie nowych dowodów wskazujących na stan zdrowia jest niemożliwe, umorzy postępowanie w sprawie.