II OSK 518/20

SENTENCJA Dnia 26 listopada 2020 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Paweł Miładowski Sędziowie Sędzia NSA Zdzisław Kostka (spr.) Sędzia del. NSA Anna Żak po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej H. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 października 2019 r. sygn. akt IV SA/Wa 1048/19 w sprawie ze skargi H. B. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] marca 2019 r., nr [...] w przedmiocie zobowiązania do powrotu oddala skargę kasacyjną. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 2 października 2019 r., sygn. akt IV SA/Wa 1048/19, oddalił skargę H. B. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] marca 2019 r., nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję Komendanta Placówki Straży Granicznej w [...] z [...] września 2017 r. o zobowiązaniu skarżącej, wówczas noszącej nazwisko B., na podstawie art. 302 ust. 1 pkt 16 lit. a ustawy o cudzoziemcach, do powrotu na Ukrainę. W skardze kasacyjnej, zaskarżając wyrok Sądu pierwszej instancji w całości, skarżąca zarzuciła naruszenie art. 348 pkt 2 i 3 ustawy o cudzoziemcach poprzez jego niezastosowanie i odmowę udzielenia zgody na pobyt ze względów humanitarnych, w sytuacji, gdy fakt zawarcia przez skarżącą związku małżeńskiego oraz urodzenia dziecka stanowiły wystarczającą podstawę do stwierdzenia, że zachodzą przesłanki udzielenia zgody na pobyt ze względów humanitarnych, a nadto powrót do kraju pochodzenia może w sposób istotny zagrażać rozwojowi psychofizycznemu dziecka. Uzasadniając skargę kasacyjną podniesiono, że w toku postępowania administracyjnego skarżąca wyszła za mąż za obywatela Ukrainy H. B. i z tego związku urodziła dziecko. W ocenie skarżącej wskazuje to, że prowadzi w Polsce życie rodzinne. Twierdziła przy tym, że życie rodzinne w Polsce prowadzi od dawna, zaś małżeństwo świadczy o ściślejszym związaniu z Polską. Według skarżącej od dłuższego czasu przebywa w Polsce i nawiązała więzi społeczne oraz zasymilowała się. Powołała się także na trudną sytuację w kraju pochodzenia, na Ukrainie, w szczególności w regionie, z którego pochodzi, czyli w obwodzie ługańskim. We wnioskach skargi kasacyjnej zażądano uchylenia zaskarżonego wyroku w całości oraz uchylenia zaskarżonej decyzji albo uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Ponadto złożono wniosek o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie i przyznanie wynagrodzenia pełnomocnikowi z urzędu. Rozpoznając skargę kasacyjną Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie podstawy nieważności wskazane w art. 183 § 2 p.p.s.a. nie zachodzą, zaś granice skargi kasacyjnej zostały wyznaczone przez jej podstawy (wskazane naruszenia przepisów prawa). Rozpoznając zatem w tak określonych granicach sprawę NSA uznał, że skarga kasacyjna nie jest zasadna. Organy administracji ustaliły, że skarżąca nie opuściła Polski mimo wydania wobec niej decyzji o odmowie udzielenia jej ochrony międzynarodowej, mianowicie decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] października 2016 r. oraz Rady do Spraw Uchodźców z [...] marca 2017 r. Oceniając udzielenie skarżącej zgody na pobyt ze względów humanitarnych na podstawie art. 348 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach uznano, że skarżąca nie prowadzi w Polsce życia rodzinnego i prywatnego. Ustalono, że nie pracowała i nie pracuje w Polsce. Nie ma w Polsce krewnych. Posiada znajomych, ale nie są to trwałe związki. Mieszka z konkubentem H. B. Organy administracji nie rozważały kwestii ochrony życia rodzinnego skarżącej w kontekście wyjścia za mąż za H. B. oraz urodzenia dziecka, gdyż skarżąca, jak wynika z akt, na wskazane okoliczności powołała się dopiero przed Sądem pierwszej instancji. Sąd pierwszej instancji wskazane okoliczności uwzględnił. Rozważył je w kontekście podstawy wznowienia postępowania określonej w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Błędnie uznał, że wskazana podstawa zachodzi jedynie wówczas, gdy wiąże się z naruszeniem przepisów przez organ administracji, jednakże trafnie ocenił istotność dla sprawy nowych okoliczności. W tym zakresie trafnie zauważył, że skarżąca związek małżeński zawarła z obywatelem Ukrainy, który nie posiadał zezwolenia na pobyt stały, lecz przebywał w Polsce nielegalnie. Trafnie też zwrócił uwagę, że skarżąca z mężczyzną, za którego wyszła, mieszkała już wcześniej i ta okoliczność organowi administracji była znana i została uwzględniona, przy czym nie miała wpływu na uznanie, że skarżącej należy udzielić zgody na pobyt ze względów humanitarnych. W związku z tym Sąd pierwszej instancji stwierdził, że zawarcie związku małżeńskiego nie stanowiło istotnej zmiany w życiu rodzinnym skarżącej. Odnosząc się do faktu, że skarżąca urodziła dziecko Sąd pierwszej instancji zasadnie stwierdził, iż ta okoliczność również nie zmieniła istotnie oceny narażenia życia rodzinnego skarżącej w razie wykonania decyzji o zobowiązaniu do powrotu. Trafnie Sąd pierwszej instancji zaakcentował, że ani skarżąca, ani jej mąż, w związku z nielegalnym charakterem pobytu na terenie Polski (decyzja o zobowiązaniu męża skarżącej do powrotu została zaskarżona w sprawie IV SA/Wa 1049/19, w której skargę oddalono wyrokiem z 2 października 2019 r.), nie mogli zasadnie liczyć na udzielenie im długoterminowej zgody na pobyt. Skarżąca tę okoliczność powinna była uwzględniać podejmując decyzję o kontynuowaniu życia rodzinnego w Polsce. Istotne jest też, co również podkreślił Sąd pierwszej instancji, że najbliższa rodzina skarżącej, czyli mąż i dziecko, to obywatele Ukrainy, a więc w razie zobowiązania do powrotu skarżącej nie dojdzie do rozdzielenia rodziny. W końcu Sąd pierwszej instancji ocenił też fakt urodzenia przez skarżącą dziecka w kontekście art. 348 pkt 3 ustawy o cudzoziemcach dochodząc do trafnego wniosku, że - uwzględniając wiek dziecka oraz to, iż nie dojdzie do rozdzielenia rodziny - nie zachodzi ryzyko naruszenia praw dziecka w stopniu istotnie zagrażającym jego rozwojowi psychofizycznemu. Uwzględniając powyższe NSA uznał, że jedyna podstawa kasacyjna, zawierająca tylko zarzut naruszenia art. 348 pkt 2 i 3 ustawy o cudzoziemcach, nie jest zasadna. Wobec niezasadności skargi kasacyjnej NSA, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Odnosząc się do wniosku o przyznanie pełnomocnikowi skarżącej, ustanowionemu w ramach prawa pomocy, kosztów udzielonej pomocy prawnej, NSA wskazuje, że zgodnie z art. 254 § 1 p.p.s.a. właściwy do rozpoznania tego wniosku jest Sąd pierwszej instancji. Wobec tego, że strony postępowania zgodziły się na rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym (pisma z 30 lipca 2020 r. i 4 sierpnia 2020 r.) NSA na podstawie art. 15zzs1 ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz.U. poz. 1842 ze zm.) rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.