I OW 54/21

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie: Sędzia NSA Marian Wolanin Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Wójta Gminy Mietków o rozstrzygniecie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Miasta Żarów a Wójtem Gminy Mietków w przedmiocie wskazania organu właściwego do prowadzenia spraw W.C. postanawia: 1. odrzucić wniosek; 2. zwrócić Wójtowi Gminy Mietków ze środków budżetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego kwotę 100 (sto) złotych uiszczoną tytułem wpisu sądowego od wniosku UZASADNIENIE Wnioskiem z dnia 28 września 2020 r. Wójt Gminy M. zwrócił się o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Miasta Ż. a Wójtem Gminy M. w sprawie prowadzenia spraw W.C. W uzasadnieniu wniosku organ podniósł, że W.C. od około 4 lat zamieszkiwała w Ż., gdzie posiadała meldunek czasowy. W związku z zaistnieniem przemocy domowej Ośrodek Pomocy Społecznej w Ż. zorganizował W.C. i jej córce bezpieczne schronienie w Specjalistycznym Ośrodku Wsparcia dla Ofiar Przemocy w Rodzinie w W., w którym to Ośrodku ww. przebywały od maja do sierpnia 2020 r. W związku ze zbliżającym się terminem pobytu w Ośrodku, W.C. wystąpiła do OPS w Ż. z prośbą o udzielenie schronienia oraz o udzielenie pomocy w formie zasiłku okresowego i celowego. Wnioski te zostały rozpoznane przez OPS w Ż., który zwrócił się następnie do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w M. o zwrot poniesionych kosztów. Organ wskazał, że aktualnie od dnia 20 sierpnia 2020 r. W.C. wraz z córką przebywa w Domu Samotnej Matki w Z., prowadzonym przez Stowarzyszenie [..], jednak Gmina Ż. nie powinna była kierować W.C. do Domu dla Samotnych Matek w Z., ponieważ nie była to jej kompetencja. Organ następnie wyjaśnił, że pomimo posiadania przez W.C. ostatniego stałego zameldowania na terenie Gminy M., jej centrum życiowe od kilku lat stanowiła Gmina Ż., gdzie zamieszkiwała z konkubentem oraz dzieckiem, a gdyby nie zagrożenie ze strony konkubenta, pozostałaby w Ż.. O tym, że w Ż. koncentrują się życiowe interesy W.C. świadczy fakt korzystania tam z opieki zdrowotnej i załatwianie tam bieżących spraw, co oznacza, że przebywała ona tam z zamiarem stałego pobytu. W odpowiedzi na wniosek Burmistrz Miasta Ż. stanął na stanowisku, że zastosowanie w sprawie znajduje art. 101 ust. 2 ustawy pomocy społecznej. Zgodnie z art. 6 pkt 8 tej ustawy, osobą bezdomną jest osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy oraz niezameldowana na pobyt stały, w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a także niezamieszkała w lokalu mieszkalnym i zameldowana na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. Organ stwierdził, że W.C. nigdy nie była zameldowana na pobyt stały w Gminie Ż., nie stara się o lokal mieszkalny w tej gminie, a w wyniku nagłych zdarzeń trafiła do Ośrodka Wsparcia dla Ofiar Przemocy w Rodzinie w W. Obecnie jest osoba bezdomną w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej, a jej ostatnim miejscem zameldowania była Gmina M. Organ wyjaśnił także, że OPS w Ż. działając w ramach interwencji kryzysowej umieścił W.C. wraz z dzieckiem w Domu dla Samotnych Matek w Z., co znajduje oparcie w art. 101 ust. 3 i 4 ustawy o pomocy społecznej. Jednak Gmina M. jako gmina właściwa ze względu na ostatnie miejsce zameldowania na pobyt stały jest zobowiązana do zwrotu wydatków gminie, która przyznała świadczenia w miejscu pobytu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) - dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 p.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, niemającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 k.p.a.). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a.). Z treści wniosku wynika, że Wójt Gminy M. kwestionuje zgłoszone przez Ośrodek Pomocy Społecznej w Ż. żądanie zwrotu poniesionych kosztów, związanych z udzieleniem pomocy W.C. i wnosi o wskazanie organu właściwego - do prowadzenia spraw W.C., w tym finansowania udzielonej pomocy. W związku z powyższym wyjaśnić należy, że wystąpienie z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu o właściwość może nastąpić w ustalonym i niebudzącym wątpliwości stanie faktycznym sprawy i określeniu przedmiotu sprawy. Przedmiot sporów o właściwość (sporów kompetencyjnych) między organami wymienionymi w art. 4 p.p.s.a. należy wiązać z prawnymi formami działania administracji, poddanymi kontroli wykonywanej przez sądy administracyjne. W zawisłej sprawie nie sposób dostrzec, aby wystąpił spór, o którym mowa w art. 4 p.p.s.a., brak jest bowiem określenia konkretnej sprawy, w której mogło dojść do negatywnego lub pozytywnego sporu pomiędzy organami. W tej sytuacji w ogóle spór o właściwość nie wystąpił i w związku z tym nie ma przesłanek do rozstrzygania o właściwości organów pomocy społecznej. Naczelny Sąd Administracyjny nie może bowiem określić organu właściwego "do prowadzenia spraw W.C.". Przepisy określające właściwość rzeczową i miejscową organu mogą być zastosowane w konkretnej sprawie, do występującego w danym czasie stanu faktycznego. Nie można "generalnie" określić właściwości organu w "sprawach W.C.i", a takiego rozstrzygnięcia oczekiwał organ składający wniosek. Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę, że Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w M., działający z upoważnienia Wójta, nadesłał do sprawy pismo z dnia 17 listopada 2020 r. podtrzymujące stanowisko o swojej niewłaściwości "w sprawach Pani W.C.", w załączeniu którego nadesłał przekazany mu przez Ośrodek Pomocy Społecznej w Ż. wniosek W.C. z dnia 6 listopada 2020 r. o przedłużenie pobytu i wyżywienia w Domu dla Samotnych Matek z Dziećmi w Z.. Fakt ten nie zmienia jednak powyższej oceny pierwotnego wniosku Wójta Gminy M., w którym nie wskazano sprawy, na tle której powstał spór między organami w zakresie organu właściwego do jej załatwienia. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w związku z art. 64 § 3 i art. 15 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia. O zwrocie uiszczonego wpisu sądowego od wniosku postanowiono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 w zw. z art. 64 § 3 p.p.s.a. (pkt 2 sentencji).