II SA/Wa 814/20

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Wieczorek po rozpoznaniu w dniu 21 września 2020 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi D.R. na pismo Prezesa Sądu Okręgowego w W. z dnia [...] marca 2020 r. znak [...] w przedmiocie dostępu do danych osobowych postanawia odrzucić skargę. UZASADNIENIE Prezes Sądu Okręgowego w W. (Prezes SO) w piśmie z [...] marca 2020 r., znak [...], w odpowiedzi na wniosek DR. (strona, skarżąca) o dostęp do przetwarzanych danych osobowych przez Opiniodawczy Zespół Specjalistów Sądowych, poinformował stronę, że nie jest możliwe zrealizowanie jej praw wynikających z przepisów art. 15 i art. 20 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) (Dz. Urz. UE L 119 z 4 maja 2016, str. 1; dalej "RODO"), natomiast obowiązek informacyjny nałożony do administratora danych osobowych stosownie do przepisu art. 175dc § 2 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 365 ze zm.; dalej "p.u.s.p.") następuje przez umieszczenie informacji określonych w art. 13 ust. 2 RODO w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej oraz w widocznym miejscu w budynku sądu. D.R. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ww. pismo Prezesa SO z [...] marca 2020 r. Skargą objęła odmowę dostępu do danych osobowych jej oraz jej dzieci i wydania ich kopii, zarzucając naruszenie art. 51 ust. 1-3 Konstytucji RP oraz bliżej nieokreślonych przepisów ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 1781 ze zm.; dalej "u.o.d.o."). W odpowiedzi na skargę Prezes SO wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest niedopuszczalna, ponieważ objęte nią pismo Prezes SO z [...] marca 2020 r. stanowiące odmowę realizacji prawa wynikającego z art. 15 i art. 20 RODO nie podlega kognicji sądów administracyjnych, o której mowa w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej p.p.s.a). Zgodnie z ww. przepisem ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi kontrola działalności administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23, 868, 996, 1579 i 2138 oraz z 2017 r. poz. 935), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r. poz. 201, 648, 768 i 935), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. poz. 1947, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Podnoszone przez skarżącą naruszenia przepisów w zakresie administrowania danymi osobowymi nie mogą być przedmiotem skargi do sądu administracyjnego z tego względu, że w tym wypadku Prezes SO nie występuje w roli organu administracji, na którym według przepisów prawa ciąży obowiązek wszczęcia postępowania i wydania aktu administracyjnego lub podjęcia czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków skarżącej. Zgodnie bowiem z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) (Dz. Urz. UE L 119 z 4 maja 2016, str. 1) – Prezes Sądu Okręgowego w W. jest administratorem danych osobowych, na którego rozporządzenie nakłada określone obowiązki w zakresie przetwarzania danych osobowych. Stosownie do art. 175dd § 1 pkt 2 p.u.s.p. nadzór nad przetwarzaniem danych osobowych w sądzie okręgowym sprawuje prezes sądu apelacyjnego. Organ ten uprawniony jest również do rozpatrywania skarg osób, których dane osobowe są przetwarzane przez administratora (art. 175dd § 2 pkt 1 p.u.s.p.). Skargi te rozpatrywane są natomiast według odpowiednio stosowanych przepisów o skargach i wnioskach składanych w zakresie działalności sądów powszechnych, zgodnie z art. 175dd § 4 p.u.s.p. Nie może budzić wątpliwości, że kognicja sądów administracyjnych nie obejmuje postępowania skargowego, uregulowanego w art. 41a i n. p.u.s.p. (vide postanowienie NSA z dnia 16 maja 2012 r., I OSK 1026/12, niepubl.). W konsekwencji dopuszczenie zaskarżenia skargą do sądu administracyjnego czynności organu, w ramach której administrator – Prezes SO poinformował stronę, że w zakresie jej danych oraz jej dzieci nie przysługuje jej prawo, o którym mowa w art. 15 RODO, nie znajduje uzasadnionych podstaw prawnych wobec wyłączenia zaskarżenia względem czynności wykonywanych w ramach rozpatrywania skargi złożonej w trybie nadzorczym. Natomiast w świetle obowiązującej ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych (u.o.d.o.) – organem właściwym w sprawie ochrony danych osobowych jest Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych (art. 34 ust. 1 u.o.d.o.), który m.in. prowadzi postępowania w sprawie naruszenia przepisów o ochronie danych osobowych (art. 60 u.o.d.o.) oraz przeprowadza kontrolę przestrzegania przepisów o ochronie danych osobowych (art. 78 ust. 1 u.o.d.o.). W świetle art. 7 ust. 1-4 u.o.d.o. w sprawach nieuregulowanych w ww. ustawie do postępowań administracyjnych przed Prezesem Urzędu Ochrony Danych Osobowych, o których mowa w rozdziałach 4-7 i 11, stosuje się ustawę Kodeks postępowania administracyjnego. Postępowanie przed Prezesem Urzędu jest postępowaniem jednoinstancyjnym. Do postanowień wydanych w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, na które zgodnie z ustawą Kodeks postępowania administracyjnego służy zażalenie, przepisów o zażaleniu nie stosuje się. Na postanowienia, o których mowa w ust. 3, służy skarga do sądu administracyjnego. Zatem wszelkie zarzuty co do prawidłowości administrowania danymi osobowymi należy w pierwszej kolejności kierować do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych. Wskazać należy, że odróżnienia wymaga postępowanie nadzorcze przed organami nadzoru, o których mowa w art. 175dd § 1 p.u.s.p., od postępowania administracyjnego przed Prezesem Urzędu Ochrony Danych Osobowych, w którym strona może domagać się podjęcia działań celem ochrony swoich prawa. Przepis art. 12 ust. 4 RODO expressis verbis wskazuje, że środkiem ochrony prawnej jest możliwość wszczęcia postępowania przed organem nadzoru. Ochronę prawną w postępowaniu przed sądem należy utożsamiać z wszczęciem postępowania cywilnego, w którym strona może dochodzić odszkodowania, zadośćuczynienia lub realizacji środków ochrony niemajątkowej dóbr osobistych w postaci zaprzestania dalszych naruszeń, na co wskazują przepisy art. 79 i art. 82 RODO. Żadne przepisy prawa unijnego ani też prawa krajowego nie przyznają w tym zakresie kompetencji sądom administracyjnym do władczego i bezpośredniego kontrolowania administratorów danych osobowych w wyniku złożenia skargi do sądu na ich działanie. Kontrola taka może odbywać się pośrednio, w ramach skargi na rozstrzygnięcie organu nadzorczego, tj. Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych, o czym mowa w art. 78 RODO. Działanie administratora podlega bowiem kontroli dokonywanej wyłącznie przez Prezesa Urzędu. Wobec powyższego stwierdzić należy, że pismo Prezesa SO z [...] marca 2020 r. objęte skargą nie należy do żadnego z aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej podlegających kontroli sądu administracyjnego i z tego względu skargę złożoną w niniejszej sprawie jako niedopuszczalną należało odrzucić, o czym orzeczono na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., jak w sentencji postanowienia.