II FPP 7/11

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Płusa, Sędzia NSA Bogusław Dauter (spr), Sędzia WSA (del.) Krzysztof Winiarski po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi A. H. o stwierdzenie, że nastąpiła przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 1787/11 w sprawie ze skargi A. H. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 27 kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia zobowiązania w podatku od spadków i darowizn postanawia oddalić skargę. UZASADNIENIE W skardze z 27 października 2011 r., A. H. wniósł o stwierdzenie przewlekłości postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w sprawie III SA/ Wa 1787/11 ze skargi A. H. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia zobowiązania w podatku od spadków i darowizn. Skarżący wniósł także o zalecenie sądowi rozpoznającemu sprawę wyznaczenia rozprawy i o zasądzenie na rzecz skarżącego od Skarbu Państwa kwoty 20.000 zł oraz o zwolnienie w całości z opłaty sądowej od skargi w wysokości 100 zł a także o rozpatrzenie wniesionej skargi na rozprawie. Swoją skargę strona uzasadnia okolicznością, iż w jej ocenie, zachowanie sądu doprowadziło do przewlekłości postępowania sądowego bowiem od czerwca 2011 r. sąd nie wyznaczył rozprawy i nie uwzględnił §31 ust. 1 Rozporządzenia Prezydenta RP z 18 listopada 2003 r. (Dz. U. nr 169 poz. 1646) stanowiącego o wyznaczeniu rozpraw według kolejności wpływu a także nie uwzględnił wyjątków wskazanych w przepisach szczególnych (Postanowienie NSA z 10 listopada 2004 r. OPP 39/04). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Jak wynika z treści art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. Nr 179, poz. 1843, dalej: ustawa) strona może wnieść skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiło naruszenie jej prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, jeżeli postępowanie w tej sprawie trwa dłużej, niż to konieczne dla wyjaśnienia tych okoliczności faktycznych i prawnych, które są istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, albo dłużej niż to konieczne do załatwienia sprawy egzekucyjnej lub innej dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego (przewlekłość postępowania). Powyższy środek zaskarżenia zasługuje na uwzględnienie, jeżeli są podstawy do przyjęcia, że na skutek działania lub bezczynności sądu naruszone zostało prawo strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 1 ust. 1 ustawy). Podkreślić należy, iż nieuzasadniona zwłoka występuje, gdy postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne do jej wyjaśnienia, przy uwzględnieniu oceny terminowości i prawidłowości czynności sądowych, ale także charakteru sprawy, zachowania stron, a w szczególności strony, która zarzucała przewlekłość postępowania. Ocena ta nie może abstrahować od spoczywającego na sądzie obowiązku rozpoznawania wszystkich spraw wniesionych do niego bez nieuzasadnionej zwłoki, przy zachowaniu zasady rozpoznawania spraw według kolejności ich wpływu oraz uwzględnieniu przepisów nakazujących rozpoznawanie niektórych rodzajów spraw w ustawowo określonych terminach. Wynika to z okoliczności, iż szybkość orzekania nie może stanowić przeszkody we właściwym funkcjonowaniu wymiaru sprawiedliwości. Ocena czy wystąpiła przewlekłość postępowania jest dokonywana na podstawie obiektywnych i ustawowych kryteriów w odniesieniu do realiów faktycznych i prawnych danej sprawy. Dodatkowo wskazać należy, iż o naruszeniu jednej z podstawowych zasad postępowania (rozpatrzenie sprawy w rozsądnym terminie), określonej w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP decyduje nie sam upływ czasu, ale nieuzasadnione przewlekanie procesu (postanowienie Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 15 stycznia 2003 r., II AKz 3/03, Wokanda 2004/3/44). Jak wynika z akt sprawy strona skarżąca wniosła 19 maja 2011 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na postanowienie dyrektora izby skarbowej. Sprawa wpłynęła do sądu pierwszej instancji 20 czerwca 2011 r. Tydzień później przewodnicząca wydziału wydała stosowne zarządzenie w celu nadania sprawie biegu. 29 czerwca 2011 r. zostało wydane zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego, w związku z którym strona wniosła 22 lipca 2011 r. wniosek o przyznanie prawa pomocy. Po nadesłaniu przez stronę dodatkowych, wymaganych informacji (8 sierpnia 2011 r.) referendarz sądowy postanowieniem z 2 września 2011 r. zwolnił skarżącego od kosztów sądowych w sprawie. 17 października 2011 r. sędzia sprawozdawca zarządził, że sprawa jest już gotowa do wyznaczenia terminu rozprawy, w wyniku czego 31 października 2011 r. został wyznaczony termin posiedzenia jawnego w przedmiotowej sprawie na 17 stycznia 2012 r. Oceniając powyższe działania, a w szczególności terminowość i prawidłowość podejmowanych przez sąd pierwszej instancji czynności tutejszy sąd stwierdza brak nieuzasadnionego przewlekanie procesu Ponadto należy podkreślić, że stosownie do przepisu par. 31 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 18 września 2003 r. - Regulamin wewnętrznego urzędowania wojewódzkich sądów administracyjnych /Dz.U. nr 169 poz. 1646/ sprawy wniesione do sądu rozpoznaje się według kolejności ich wpływu, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zasada rozpoznawania spraw według kolejności ich wpływu oznacza, że w sprawie skarżącego nie można wyznaczyć terminu rozprawy przed rozpoznaniem spraw wniesionych wcześniej. Istnieje jednak podstawa do rozpoznania sprawy poza kolejnością, w drodze zarządzenia prezesa, sądu, jeżeli jest to uzasadnione /par. 31 ust. 2 powołanego rozporządzenia/. Skorzystanie z tego trybu wymaga wystąpienia z odpowiednim wnioskiem przez stronę oraz podania okoliczności uzasadniających rozpoznanie sprawy poza kolejnością. Z akt sprawy wynika, że strona nie skorzystała z uprawnienia do złożenia powyższego wniosku zatem nie zostały spełnione przesłanki warunkujące zastosowanie regulacji wynikającej powołanego rozporządzenia w niniejszej sprawie. Ze wskazanych przyczyn, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki, orzekł jak w sentencji postanowienia.