II SA/Kr 1158/19

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Człowiekowska po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2020 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze sprzeciwu Stowarzyszenia Pracownia na rzecz Wszystkich Istot z siedzibą w Bystrej od decyzji Wojewody z dnia 19 sierpnia 2019 r., znak [...] w przedmiocie odmowy zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę postanawia: 1. odrzucić sprzeciw, 2. odmówić przywrócenia terminu do wniesienia sprzeciwu, 3. zwrócić Stowarzyszeniu [...] kwotę 100 (sto) złotych wniesioną tytułem wpisu. UZASADNIENIE Wojewoda decyzją z 19 sierpnia 2019 r., znak [...], po rozpatrzeniu odwołania firma A od decyzji Starosty [...] z dnia 11 kwietnia 2019 r., znak [...], o odmowie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia firma A pozwolenia na budowę zamierzenia budowlanego pn. Budowa Zakładu Termicznego Przetwarzania Odpadów w O., na działkach nr [...], [...], jedn. ewid. [...] – miasto, obręb 0005 [...] oraz działka nr [...] jedn. ew. [...] O. – miasto, obręb nr [...] [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Decyzja zawierała pouczenie o prawie stron do wniesienia sprzeciwu za pośrednictwem Wojewody, w terminie 14 dni od dnia otrzymania decyzji. Decyzja ta została doręczona pełnomocnikowi inwestora w dniu 28 sierpnia 2019 r., zaś Towarzystwu [...] z siedzibą w O. – w dniu 27 sierpnia 2019 r. W dniu 17 września 2019 r. Stowarzyszenie [...] wniosło sprzeciw od ww. decyzji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia sprzeciwu od ww. decyzji. W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu podano, że wobec braku publikacji przez Wojewodę w trybie art. 38 u.i.ś. termin do złożenia sprzeciwu dla Pracowni nie rozpoczął biegu. Zgodnie ze wskazanym przepisem organ zobowiązany jest podać do publicznej wiadomości informację o wydaniu decyzji i możliwości zapoznania się z jej treścią. "Zaniedbując ten obowiązek organ de facto pozbawił możliwości działania organizacji ekologicznych. Uprawnienie art. 44 ust. 3 u.i.ś. jest ściśle powiązane z obowiązkami informacyjnymi organu prowadzącego postępowanie wymagające udziału społeczeństwa". Wskazano również, że w przypadku uznania, że termin rozpoczął bieg w momencie doręczenia stronom przedmiotowej decyzji, to złożenie sprzeciwu nastąpiło bez winy Pracowni ze względu na zaniedbanie związane z brakiem ogłoszenia o decyzji, organizacja nie miała możliwości skorzystania z uprawnienia określonego w art. 44 ust. 3 u.i.ś. Pracownia działając w zaufaniu do organu administracji rządowej nie wniosła w terminie sprzeciwu od decyzji określonej w petitum. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z 9 stycznia 2020 r., sygn. akt II SA/Kr 1158/19, odmówił Stowarzyszeniu [...] przywrócenia terminu do wniesienia sprzeciwu od decyzji Wojewody z 19 sierpnia 2019 r., znak [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę. Następnie Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 9 września 2020 r., sygn. akt II OZ 566/20, na skutek rozpoznania zażalenia Stowarzyszenia, uchylił powyżej wskazane postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia NSA podał, że powodem uchylenia zaskarżonego postanowienia sądu pierwszej instancji był brak uprzedniego ustalenia przez sąd orzekający zachowania przez skarżące Stowarzyszenie terminu do wniesienia sprzeciwu od decyzji Wojewody z 19 sierpnia 2019 r., w związku z podnoszonym przez Stowarzyszenie twierdzeniem, że terminowi do wniesienia sprzeciwu nie uchybiono. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Sprzeciw podlega odrzuceniu jako spóźniony. Zgodnie z art. 64b § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325; dalej: p.p.s.a.) do sprzeciwu od decyzji stosuje się odpowiednio przepisy o skardze, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Zgodnie z art. 64c § 1 p.p.s.a. sprzeciw od decyzji wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skarżącemu decyzji. Na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę wniesioną po upływie terminu do jej wniesienia. Przepis art. 58 § 3 p.p.s.a. stanowi z kolei, że sąd odrzuca skargę postanowieniem. Odrzucenie skargi może nastąpić na posiedzeniu niejawnym. W przedmiotowej sprawie Stowarzyszenie [...] nie brało udziału w postępowaniu, którego dotyczy sprzeciw. Nie została mu zatem doręczona decyzja. W tej sytuacji, na podstawie przepisów o skardze przyjmuje się, że strona postępowania administracyjnego, której nie doręczono decyzji, może wnieść skargę do sądu administracyjnego w terminie przewidzianym dla stron będących adresatami decyzji. Zatem skarżący, który nie brał udziału w postępowaniu i któremu nie doręczono decyzji - jeżeli nie skorzystał z uprawnienia do złożenia skargi przed upływem 30 dni od daty doręczenia decyzji innej stronie postępowania - nie może skutecznie domagać się sądowej kontroli decyzji administracyjnej. Wniesioną zaś przez niego skargę po tym czasie, jako spóźnioną, należy odrzucić, chyba że strona skutecznie wniesie o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności (tak: Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia z dnia 16 października 2012 r., sygn. I OSK 2351/12, orzeczenia.nsa.gov.pl). W przedmiotowej sprawie inwestor, któremu jako ostatniemu doręczono decyzję, otrzymał ją w dniu 28 sierpnia 2019 r. Termin do wniesienia sprzeciwu upływał w stosunku do niego z dniem 11 września 2019 r. (środa). Stowarzyszenie wniosło zaś sprzeciw 17 września 2019 r., a więc po terminie. Niezasadne jest twierdzenie skarżącego Stowarzyszenia, że termin do wniesienia sprzeciwu w stosunku do niego nie rozpoczął biegu. Konkluzji takiej nie da się w szczególności wyprowadzić z treści art. 38 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (obecnie Dz. U. 2020 r., poz. 283; dalej: u.i.ś.). Norma ta zobowiązuje organ właściwy do wydania decyzji wymagającej udziału społeczeństwa do podania do publicznej wiadomości informacji o wydanej decyzji i o możliwościach zapoznania się z jej treścią. Nie wynikają z niej jednak jakiekolwiek uprawnienia procesowe, tak stron, jak i uczestników postępowania, w tym organizacji ekologicznej, która chce skorzystać z uprawnienia określonego w art. 44 ust. 3 p.p.s.a. Zauważyć wypada, za poglądem wyrażonym w wyroku NSA z 15 lipca 2014 r., sygn. II OSK 315/13, (orzeczenia.nsa.gov.pl), że udział organizacji ekologicznej w postępowaniu odwoławczym, jak też w postępowaniu przed sądem administracyjnym nie wiąże się z żadnymi modyfikacjami ogólnych regulacji k.p.a. i p.p.s.a. w zakresie liczenia terminów procesowych. Wobec tego, że dochowanie lub niedochowanie przez organ obowiązku z art. 38 u.i.ś. nie ma wpływu na ustalenie daty otwarcia terminu do wniesienia skargi, odpowiednio – sprzeciwu, należało przyjąć, że w sytuacji złożenia skargi (sprzeciwu) przez podmiot, który nie brał udziału w postępowaniu administracyjnym, termin do wniesienia skargi (sprzeciwu) liczy się od dnia doręczenia decyzji stronie, która uczestniczyła w postępowaniu, a w przypadku wielości stron – od dnia doręczenia decyzji ostatniej z nich. Mając na uwadze powyższe, Sąd orzekł jak w punkcie 1 postanowienia i odrzucił sprzeciw na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 i § 3 p.p.s.a. W uzasadnieniu orzeczenia zawartego w punkcie 2 sentencji postanowienia, należy wskazać, że zgodnie z art. 86 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu zgodnie z art. 87 p.p.s.a. wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (§ 1). W piśmie należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (§ 2). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (§ 4). Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym (art. 86 § 1 zd. 2 p.p.s.a.). Spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym (art. 88 zd. 1 p.p.s.a). Przyjmując, że termin do wniesienia sprzeciwu upływał w stosunku do strony, której – jako ostatniej – doręczono decyzję, z dniem 11 września 2019 r., a Stowarzyszenie zwróciło się o przywrócenie terminu w dniu 17 września 2019 r., Sąd przyjął, że zachowany został 7-dniowy terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wówczas, gdy strona w sposób przekonujący uprawdopodobni brak swojej winy. Z brakiem winy mamy do czynienia tylko wówczas, gdy wystąpiły niezależne od strony i niemożliwe do przezwyciężenia okoliczności, z powodu których doszło do przekroczenia wyznaczonego przepisami prawa terminu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 kwietnia 2017 r., sygn. II OZ 333/17, CBOSA). Brak winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej, rozumianej obiektywnie, to jest takiej, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Przywrócenie terminu nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (wyrok WSA w Białymstoku z dnia 6 października 2005 r., II SA/Bk 369/05, LEX nr 173671). O braku winy w uchybieniu terminu można zaś mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (postanowienie NSA z dnia 2 października 2002 r., LEX nr 55832; postanowienie WSA w Warszawie z dnia 21 lutego 2006 r, l SAB/Wa 78/05, LEX nr 192260, postanowienie NSA z 12 kwietnia 2017 r., sygn. II OZ 385/17, CBOSA). Odnosząc powyższe do realiów przedmiotowej sprawy należy stwierdzić, że okoliczności wskazane przez Stowarzyszenie w żaden sposób nie uzasadniają przywrócenia terminu, tj. nie wskazują na brak winy w uchybieniu terminowi. W szczególności ewentualne naruszenie art. 38 u.i.ś. przez organ nie może uzasadniać przywrócenia terminu skarżącemu. Jak wskazano wyżej, z art. 38 u.i.ś. nie wynikają żadne uprawnienia procesowe dla stron, jak i uczestników postępowania, w tym dla organizacji ekologicznej zamierzającej skorzystać z prawa określonego w art. 44 ust. 3 u.i.ś. Okoliczność niepodania decyzji do publicznej wiadomości decyzji nie może uzasadniać przywrócenia terminu również z tego powodu, że pomimo zarzucanego braku podania decyzji do publicznej wiadomości, Stowarzyszenie wniosło sprzeciw, choć spóźniony. Innych okoliczności we wniosku nie podano. W tym stanie sprawy, wobec nieuprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminowi, należało odmówić jego przywrócenia stosownie do art. 86 §1 i art. 87 § 2 p.p.s.a., o czym orzeczono w punkcie 2 sentencji postanowienia. W punkcie 3 sentencji postanowienia Sąd zwrócił skarżącemu stowarzyszeniu uiszczony wpis sądowy na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego do dnia rozpoczęcia rozprawy.