I SA/Lu 862/17

SENTENCJA Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Marcin Małek po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku C. D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi C. D. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za sierpień, październik i grudzień 2015 r. p o s t a n a w i a 1. zwolnić C. D. od kosztów sądowych w całości; 2. odmówić ustanowienia radcy prawnego. UZASADNIENIE W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 3.177 zł, skarżący wniósł o zwolnienie go od kosztów postępowania sądowego i ustanowienie radcy prawnego wskazując, że nie posiada środków na opłacenie tych wydatków. Jak wskazał, gospodarstwo domowe prowadzi wraz z żoną oraz dwójką dzieci (córka - studentka w wieku 22 lat i syn - uczeń w wieku 13 lat). Źródłem dochodów rodziny jest wynagrodzenia za pracę skarżącego w kwocie 2.500 zł netto pomniejszane przez zajęcia komornicze o kwotę 300 zł oraz wynagrodzenia za prace jego małżonki w kwocie 1.800 zł netto. Skarżący z posiadanego dochodu opłaca zasądzone na rzecz małżonki świadczenie tytułem przyczyniania się do zaspokojenia potrzeb rodziny w wysokości 550 zł i spłaca zaciągniętą wspólnie z nią pożyczkę (wysokość raty miesięcznej to 140 zł). Skarżący wraz z rodziną zajmuje mieszkanie o pow. 64 m2, należące do TBS, za co uiszcza czynsz w kwocie 791 zł. Pozostałe wydatki wg. przedłożonych faktur to: gaz (314,52 zł) i energia elektryczna (343,84 zł) Jedyny majątek skarżącego stanowi udział w nieruchomości gruntowej obciążony hipoteką przymusową na rzecz organu podatkowego. Referendarz sądowy zważył, co następuje: W pierwszej kolejności wskazania wymaga, że odpłatność postępowania sądowoadministracyjnego jest generalną zasadą przyjętą na gruncie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. - zwanej dalej p.p.s.a. - por. art. 199 tej ustawy). Nie mniej jednak zasada ta nie ma charakteru bezwzględnego i ustawodawca przewidział, iż w szczególnych przypadkach strona może być zwolniona z tego obowiązku poprzez przyznanie prawa pomocy. Możliwość jego przyznania jest jednakże uzależniona od tego, czy strona występująca z takim wnioskiem w przekonujący sposób wykaże, iż rzeczywiście jej sytuacja materialna jest na tyle ciężka, aby uzasadnione było uczynienie wyjątku od zasady odpłatności postępowania. Zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego, o które ubiega się w rozpoznawanej sprawie skarżący może natomiast zostać przyznane stronie, o ile wykaże ona brak możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Odnosząc powyższe do złożonego wniosku, referendarz sądowy uznał, że wniosek zasługuje na częściowe uwzględnienie, tj. w zakresie zwolnienia strony skarżącej od wszelkich kosztów niniejszego postępowania. Zważenia bowiem wymaga, iż w rozpoznawanej sprawie, ze względu na jej przedmiot, wysokość wpisu od skargi wynosi 3.177 zł. Kwota ta, będąca na obecnym etapie postępowania zasadniczym wydatkiem, do poniesienia którego zobowiązana jest strona, w zestawieniu z wysokością uzyskiwanych przez nią dochodów jest bardzo wysoka. Co więcej, poniesienie tego wydatku jest warunkiem niezbędnym rozpoznania skargi przez Sąd. Pozostałe koszty postępowania, jakie ewentualnie może w przyszłości ponieść strona skarżąca, sprowadzają się natomiast do opłaty kancelaryjnej za sporządzenie uzasadnienia wyroku oddalającego skargę (100 zł), zażaleń (100 zł) oraz wpisu od skargi kasacyjnej (1.589 zł). Mając zatem na uwadze z jednej strony wysokość dochodów strony oraz jej konstytucyjne prawo do sądu, z drugiej zaś wysokość wpisu od skargi i pozostałych ewentualnych opłat sądowych zasadnym jest pokrycie kosztów postępowania sądowego z budżetu państwa. Dochody skarżącego oraz jego małżonki jakkolwiek stałe nie są bowiem w stanie pokryć kosztów tego postępowania, nie pozbawiając ich środków bieżącego utrzymania. Uwzględniając zatem to wszystko, w ocenie referendarza sądowego zasadnym jest przyznanie stronie skarżącej prawa pomocy poprzez zwolnienie jej od kosztów sądowych w całości. Takie rozstrzygnięcie uwzględnia bowiem ogólną sytuacją materialną, bytową i rodzinną strony i zabezpiecza gwarantowane jej Konstytucją RP prawo do sądu. Jednocześnie nie stwierdzono uzasadnionych podstaw do pozytywnego rozpoznania wniosku w części dotyczącej ustanowienia radcy prawnego. Podniesienia bowiem wymaga, że prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane co do zasady wyłącznie osobom nieposiadającym jakiegokolwiek dochodu i jakiegokolwiek majątku. W niniejszej sprawie sytuacja taka jednak nie występuje. Skarżący oraz jego małżonka posiadają bowiem stałe źródła dochodu (wynagrodzenia za pracę), co wyklucza przyznanie pełnomocnika z urzędu, a co w żaden sposób nie zamyka skarżącemu drogi dochodzenia swoich praw przed sądem. Otóż zgodnie z art. 175 § 1 p.p.s.a. oraz art. 194 § 4 p.p.s.a. - wymóg posiadania profesjonalnego pełnomocnika staje się niezbędny dopiero w przypadku sporządzenia skargi kasacyjnej od orzeczenia sądu kończącego postępowanie lub zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej. Ponadto w myśl art. 6 p.p.s.a. Sąd powinien udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego niezbędnych pouczeń co do czynności procesowych i skutków ich zaniedbań, a według art. 134 § 1 p.p.s.a. nie jest związany granicami skargi i kontroluje sprawę w jej całokształcie. Innymi słowy Sąd z urzędu bada legalność aktu poddanego jego kontroli, bez względu na aktywność samej strony co dodatkowo przemawia za uznaniem, że udział zawodowego pełnomocnika, na tym etapie postępowania nie jest konieczny. Konkludując, zwolnienie skarżącego od kosztów sądowych w całości stanowi dla niego aktualnie jedyną możliwą formę wsparcia w prowadzeniu sprawy oraz zabezpieczeniu jej praw. Z tych względów referendarz sądowy, na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.