II OZ 765/20

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Wojciech Mazur po rozpoznaniu w dniu 13 października 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D.L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia [...] lipca 2020 r. sygn. akt II SA/Gd 380/20 o odrzuceniu skargi D. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] lipca 2020 r. sygn. akt II SA/Gd 380/20 odrzucił skargę D.L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy. Jak wynika z uzasadnienia postanowienia powodem odrzucenia skargi było nieuzupełnienie w terminie siedmiu dni od doręczenia wezwania ([...] czerwca 2020 r.) jej braków formalnych poprzez złożenie dwóch odpisów skargi oraz podanie numeru PESEL. D.L., reprezentowany przez adwokata wyznaczonego w ramach prawa pomocy, wniósł zażalenie na powołane postanowienie. Skarżący zarzucił naruszenie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wywodząc, że nie uchybił terminowi do uzupełnienia braków formalnych skargi, gdyż w piśmie z dnia [...] czerwca 2020 r. złożył odpowiedź na otrzymane wezwanie. W uzasadnieniu zażalenia skarżący zwrócił uwagę, że równocześnie z wezwaniem do uzupełniania braków formalnych skargi poprzez złożenie jej dwóch odpisów oraz podanie numeru PESEL, doręczono mu wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi. Na oba wezwania "zareagował" pismem z dnia [...] czerwca 2020 r. (złożonym w terminie siedmiu dni od doręczenia wezwań), w którym wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych (w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu) oraz ustanowienie adwokata (w odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi). D.L. podniósł następnie, że jest osobą niemajętną, której nie stać na uiszczenie opłaty w kwocie 500 zł, a kwota ta przekracza koszty jego miesięcznego utrzymania. Stwierdził, że z uwagi na charakter sprawy i duże zaangażowanie w przebieg postępowania administracyjnego oraz sądowoadministracyjnego, bardzo się zdenerwował wezwaniem do zapłaty 500 zł. Uznał bowiem, że wszystkie jego starania okażą się bezskuteczne, wobec niemożności uiszczenia wpisu od skargi. Powyższe, w powiązaniu z przejściowymi kłopotami w pracy i obawą utraty źródła utrzymania, doprowadziło do silnego wzburzenia, pod wpływem którego skarżący schował oba wezwania do reklamówki i udał się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku celem uzyskania pomocy prawnej w stosunku do otrzymanych wezwań. D. L. wskazał następnie, że nie posiada wiedzy prawniczej, niemniej z należytą starannością traktuje wszystkie wezwania Sądu i konsultuje się w celu nadania prawidłowego biegu każdej sprawie, w której uczestniczy. Po otrzymaniu wezwań w przedmiotowej sprawie, udał się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, gdzie okazał wezwania. Pracownik Sądu udostępnił skarżącemu wzór wniosku o przyznanie prawa pomocy i wytłumaczył, jak go wypełnić. W konsekwencji powyższego[...] czerwca 2020 r. skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy. D.L., składając wniosek o przyznanie prawa pomocy oraz po konsultacji z pracownikiem Sądu był przekonany, że wykonał wszystkie nałożone na niego obowiązki. Uznał, że składając wniosek o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych - odpowiada na wezwanie do uiszczenia wpisu, a w postaci ustanowienia adwokata - odpowiada na wezwanie do usunięcia pozostałych stwierdzonych braków formalnych. D.L. podniósł, że "zawierzył" pracownikowi Sądu, któremu pokazał otrzymane wezwania. Wskazał, że pomimo młodego wieku jest osobą, która nie korzysta z telefonu ani Internetu przez co nie posiada żadnego dowodu potwierdzającego fakt konsultacji z pracownikiem Sądu. Przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie całkowitym postanowieniem z dnia [...] czerwca 2020 r. stanowiło dla niego potwierdzenie, że nałożone obowiązki wykonał w całości, w sposób prawidłowy. Pozostawał w przekonaniu, że w przypadku gdyby Sąd stwierdził, iż w sprawie występują jakiekolwiek czynności do podjęcia w sprawie, wystosuje korespondencję do ustanowionego w sprawie pełnomocnika. O niewykonaniu zobowiązania Sądu dowiedział się [...] sierpnia 2020 r., po otrzymaniu listu poleconego od pełnomocnika z urzędu, co bardzo go zaskoczyło. D.L. podniósł ponadto, że braki do których uzupełnienia został wezwany nie miały charakteru, który uniemożliwiałby Sądowi merytoryczne rozpoznanie sprawy. O ile zgodnie z przepisami skarżący powinien złożyć skargę wraz z odpowiednią ilością jej odpisów oraz wskazać swój numer PESEL, o tyle nieprzedłożenie tych dokumentów nie powinno skutkować niemożnością rozpoznania skargi. Co więcej, skoro Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku pozytywnie rozpoznał wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy, który został złożony w odpowiedzi na wezwania Sądu, to powinien wystosować ponownie wezwania na adres ustanowionego w sprawie pełnomocnika. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 57 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325), dalej powoływanej jako P.p.s.a., skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. W świetle natomiast art. 46 § 2 pkt 1 lit. b powołanej ustawy, w przypadku, gdy pismo strony będącej osobą fizyczną, jest pierwszym pismem w sprawie, powinno zawierać numer PESEL strony wnoszącej pismo, jeżeli jest obowiązana do jego posiadania albo posiada go, nie mając takiego obowiązku. Stosownie z kolei do treści art. 47 § 1 P.p.s.a. do pisma strony należy dołączyć jego odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich stronom, a ponadto, jeżeli w sądzie nie złożono załączników w oryginale, po jednym odpisie każdego załącznika do akt sądowych. Zgodnie z art. 49 § 1 P.p.s.a., jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Wedle natomiast z art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi, sąd skargę odrzuca. Jak wynika z akt sprawy, będąca pierwszym pismem w sprawie skarga D.L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] nie zawiera numeru PESEL skarżącego. Nie dołączono do niej także odpisów dla doręczenia uczestnikom postępowania. W tej sytuacji w piśmie z dnia [...] czerwca 2020 r. prawidłowo wezwano skarżącego do uzupełnienia wskazanych braków formalnych w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie doręczono stronie [...] czerwca 2020 r., co potwierdza dołączone do akt sprawy zwrotne potwierdzenie odbioru. Skarżący nie uzupełnił w wyznaczonym terminie żadnego z ww. braków, co skutkowało obowiązkiem odrzucenia skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku. Odnosząc się do argumentacji zawartej z uzasadnieniu zażalenia należy stwierdzić, że złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym przed upływem terminu do wykonania wezwania zawartego w piśmie z dnia [...] czerwca 2020 r. nie skutkowało zwolnieniem skarżącego z obowiązku uzupełniania w tym braków formalnych skargi. Przyznanie prawa pomocy nie skutkowało natomiast obowiązkiem ponowienia wezwania, tym razem skierowanego do wyznaczonego pełnomocnika. Postanowienie o przyznaniu prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata wiąże sąd od chwili jego podpisania z uzasadnieniem (art. 164 P.p.s.a.), co niewątpliwie nastąpiło po skierowaniu do skarżącego wezwania do uzupełniania braków formalnych skargi. Podanie numeru PESEL i dołączenie do skargi jej odpisów dla doręczenia pozostałym stronom postępowania nie wymaga natomiast działania przez pełnomocnika będącego adwokatem lub radcą prawnym, zatem wezwanie prawidłowe jest wezwanie strony działającej bez "profesjonalnego" pełnomocnika do uzupełniania tych braków skargi, a przewodniczący nie ma podstaw do ponowienia wezwania po ustanowieniu i wyznaczeniu pełnomocnika w ramach prawa pomocy. Należy również zaznaczyć, że kwestia rozpoczęcia biegu terminu do dokonania czynności w postępowaniu w sytuacji, w której skuteczne dokonanie tej czynności (wniesienie skargi kasacyjnej) wymaga działania adwokata lub radcy prawnego (sporządzenia wnoszonej skargi kasacyjnej przez adwokata lub radcę prawnego), została kompleksowo uregulowana w art. 177 P.p.s.a., w którym (§ 3 - § 6) określono też skutki, jakie wywiera na rozpoczęcie biegu terminu przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowenie adwokata lub radcy prawnego. W świetle powyższego stanowisko skarżącego, zgodnie z którym po ustanowieniu dla niego adwokata w ramach przyznania prawa pomocy, konieczne było ponowne wezwanie do uzupełniania braków formalnych skargi i skierowanie go do wyznaczonego pełnomocnika nie znajduje oparcia w przepisach P.p.s.a. Chybione jest również twierdzenie strony, że braki formalne, do uzupełniania których ją wezwano, nie miały charakteru, który uniemożliwiałby merytoryczne rozpoznanie sprawy. W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku nie figurował nr PESEL skarżącego. Tym samym Sąd pierwszej instancji zasadnie, w trybie art. 49 § 1 P.p.s.a., wezwał do uzupełnienia tego braku formalnego, w celu nadania skardze dalszego biegu. Pojawiające się w orzecznictwie sądów administracyjnych wątpliwości co do stosowania art. 58 § 3 pkt 3 w zw. z art. 49 § 1 i art. 47 P.p.s.a. zostały natomiast wyjaśnione w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 grudnia 2013 r. sygn. akt I OPS 13/13 (ONSAiWSA 2014, nr 3, poz. 39), zgodnie z którą "niedołączenie przez stronę skarżącą wymaganej liczby odpisów skargi i odpisów załączników, zgodnie z art. 47 § 1 P.p.s.a., jest brakiem formalnym, o którym mowa w art. 49 § 1 w związku z art. 57 § 1 P.p.s.a., uniemożliwiającym nadanie skardze prawidłowego biegu, który nie może być usunięty przez sporządzenie odpisów skargi przez sąd". Pozostałe kwestie podniesione w uzasadnieniu zażalenia, a dotyczące zaangażowania skarżącego w przebieg sprawy i jego wzburzenia, udzielenia mu informacji przez pracownika Sądu i błędnego przekonania, że złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy jest równoznaczne z wykonaniem wezwania do uzupełniania braków formalnych skargi, nie mogą być przedmiotem oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego rozpoznającego zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi. Przyczyny niedopełnienia w terminie czynności w postępowaniu sądowym pozostają bowiem poza zakresem orzeczenia wydawanego na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Mogą zaś być przedmiotem oceny sądu rozpoznającego wniosek o przywrócenie terminu do dokonania spóźnionej czynności w postępowaniu. Jak wynika z akt sprawy, adwokat reprezentujący D. L., złożył w jego imieniu wniosek o przywrócenie terminu do uzupełniania braków formalnych skargi poprzez złożenie jej dwóch odpisów i podanie numeru PESEL. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., oddalił zażalenie.