I OSK 1762/11

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym Przewodniczący Sędzia NSA Anna Lech po rozpoznaniu w dniu 11 października 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej H. H. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 lipca 2011 r., sygn. akt VII SAB/Wa 101/09 odrzucające skargę H. H. o na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych postanawia: oddalić skargę kasacyjną. UZASADNIENIE H. H. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. Postanowieniem z dnia 19 maja 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny Gliwicach przekazał sprawę, zgodnie z właściwością miejscową, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze skarżący podniósł, że "ZUS w B. przewlekle, począwszy od 2007 r. prowadzi badania orzecznika ZUS oraz Komisji Lekarskich działających przy ZUS w B." Postanowieniem z dnia 12 lipca 2001 r., sygn. akt VII SAB/Wa 101/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę wskazując, że sprawa nie podlega kognicji sądu administracyjnego. Sąd podał, że przedmiotem skargi do sądu jest przewlekłość postępowania orzeczniczego w sprawie ubezpieczonego o przyznanie mu prawa do dodatku pielęgnacyjnego, czyli postępowanie prowadzone przez lekarza orzecznika ZUS lub komisję lekarską ZUS. Sądy administracyjne nie są właściwe do rozpoznawania skarg na przewlekle prowadzenie badań przez lekarza orzecznika ZUS lub komisję lekarską ZUS, jak również skarg na bezczynność tych podmiotów, ponieważ nie są one organami administracji państwowej. Dlatego też Sąd odrzucił przedmiotową skargę – jako niedopuszczalną. Od tego postanowienia skargę kasacyjną złożył H. H., wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu, które to koszty nie zostały pokryte ani w całości, ani w części. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 3 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), przez jego błędną wykładnię prowadzącą do uznania, że nie mieści się pojęciu "innych aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej" działanie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych przy pomocy lekarzy orzeczników oraz komisji lekarskich, na rzecz którego lekarze ci pracują. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że skarga nie jest skierowana przeciwko orzecznikowi, czy komisji lekarskiej, lecz zatrudniającej ich instytucji, to jest Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych, który powinien dążyć do jak najszybszego rozpoznania przedstawionej mu sprawy w formie decyzji potwierdzającej uprawnienie do konkretnego świadczenia lub odmawiającej skarżącemu takiego prawa. Wskazano, że zatrudnieni przez ZUS lekarze orzecznicy i działające w ZUS komisje lekarskie nie są odrębnymi od ZUS organami. Zatem ich działania, jak i zaniechania należy traktować jako działania i zaniechania ZUS. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. Tak wyznaczony zakres orzekania oznacza obowiązek badania przez Sąd drugiej instancji, czy nie zachodzi jedna z przesłanek nieważności postępowania sądowego wymienionych w art. 183 § 2 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Istnienie którejkolwiek z przyczyn nieważności określonych w tym przepisie powoduje, że postępowanie przed wojewódzkim sądem administracyjnym było nieważne, a orzeczenie z tego powodu podlega obligatoryjnemu uchyleniu. W przedmiotowej sprawie nie zachodzi przesłanka nieważności postępowania określona w powołanym przepisie, zatem Naczelny Sąd Administracyjny był związany granicami skargi kasacyjnej. Na wstępie swych rozważań Naczelny Sąd Administracyjny pragnie przypomnieć, że zakres właściwości rzeczowej wojewódzkich sądów administracyjnych wynika z art. 3 § 1 i 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W myśl § 1 tego przepisu sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Natomiast § 2 stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Natomiast zgodnie z art. 3 § 3 powołanej wyżej ustawy, sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. Wskazać w tym miejscu należy, że z dniem 1 maja 2004 r. weszła w życie ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2003 r. Nr 228, poz. 2255). Przepis art. 34 pkt 2 lit a powołanej wyżej ustawy, znowelizował z dniem 1 maja 2004 r. brzmienie art. 4778 k.p.c. w ten sposób, że do właściwości sądów powszechnych przekazane zostały: sprawy z zakresu świadczeń rodzinnych a więc między innymi zasiłków pielęgnacyjnych i świadczeń pielęgnacyjnych – do właściwości sądów okręgowych (art. 4778 § 1 k.p.c.), a zasiłków rodzinnych i dodatków do zasiłków rodzinnych – do właściwości sądów rejonowych (art. 4778 § 2 pkt 1 k.p.c.) Brak przepisów intertemporalnych powoduje, że sprawy z tego zakresu rozstrzygnięte przez organy administracji publicznej do dnia 30 kwietnia 2004 r. podlegają kontroli sądu administracyjnego, a decyzje wydane po tej dacie należą do właściwości sądownictwa powszechnego. Wskazany przepis kodeksu postępowania cywilnego dotyczy oddziałów Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, Prezesa KRUS oraz innych właściwych organów emerytalnych lub rentowych (art. 56 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych). W niniejszej sprawie – jak wynika z jej akt – skarga dotyczy przewlekłości postępowania (w ocenie skarżącego trwającej od 2007 r.) Zakładu Ubezpieczeń Społecznej – orzecznika ZUS oraz komicji lekarskich działających przy ZUS. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wbrew zarzutowi skargi kasacyjnej – właściwie odczytał złożoną skargę, gdyż w takim właśnie aspekcie wydał postanowienie o odrzuceniu tejże skargi. Z powyższego wynika zatem, że sprawa objęta niniejszą skargą nie należy do właściwości sądu administracyjnego, wobec czego uznać należy, ze zaskarżone postanowienie z dnia 12 lipca 2011 r. nie narusza obowiązującego prawa. W związku z tym skarga kasacyjna nie mogła zostać uwzględniona. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 182 § 1 i 3 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił, jak w sentencji.