II OSK 1735/21

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Paweł Miładowski Sędziowie sędzia NSA Tomasz Bąkowski sędzia del. WSA Agnieszka Wilczewska-Rzepecka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 10 listopada 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] sp. z o.o. sp.k. z siedzibą w P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 22 kwietnia 2021 r., sygn. akt IV SA/Po 1619/20 w sprawie ze skargi [...] sp. z o.o. sp.k. z siedzibą w P. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2020 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargę kasacyjną. UZASADNIENIE Wyrokiem z 22 kwietnia 2021 r., sygn. akt IV SA/Po 1619/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, po rozpoznaniu sprawy ze skargi [...] sp. z o.o. sp.k. z siedzibą w P. na decyzję Wojewody [...] z [...] lipca 2020 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania dotyczącego budowy zespołu budynków biurowo-usługowych oraz nadbudowy istniejącego budynku przedszkola i zmiany sposobu użytkowania na budynek o funkcji biurowo-usługowej wraz z drogą dojazdową przy ul. [...] w P. na działkach nr [...],[...],[...] ark. [...], obr. [...] oraz zjazdem na działce nr [...] ark. [...], obr. [...], uchylił zaskarżoną decyzję oraz zasądził od Wojewody [...] na rzecz skarżącej kwotę 997 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła [...] sp. z o.o. sp.k. z siedzibą w P., zaskarżając go w całości. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 141 § 4 w zw. z art. 153 p.p.s.a. poprzez dokonanie lakonicznych wskazań co do dalszego postępowania i nieuwzględnienie w uzasadnieniu wyroku przez WSA, że inwestycja objęta pozwoleniem na budowę może być sporna jedynie w części dotyczącej budynku B, mimo że fakt ten został wskazany przez skarżącą w treści skargi do WSA i jest on istotny dla dalszego postępowania w niniejszej sprawie. Tym samym WSA, uchylając decyzję Wojewody, powinien zobowiązać organ do dokładnego ustalenia, czy inwestycja w całości oddziałuje na lokal U. D. Zobowiązanie to powinno być elementem oceny prawnej i wskazań dotyczących postępowania, którym będzie związany organ rozpoznający ponownie sprawę. Na podstawie przywołanego zarzutu, skarżąca kasacyjnie wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej, ponieważ zaskarżony wyrok, mimo błędnego uzasadnienia, odpowiada prawu oraz o zwrot kosztów postępowania, w tym zwrot kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono stan faktyczny sprawy i podkreślono, że zaskarżony wyrok zawiera wszystkie elementy określone w art. 141 § 4 p.p.s.a., jednak Sąd pierwszej instancji nie uwzględnił w uzasadnieniu wskazanych przez skarżącą w jednym z zarzutów okoliczności, że decyzja o pozwoleniu na budowę dotyczyła kilku obiektów budowlanych, a interes prawny U. D. mógł potencjalnie dotyczyć wyłącznie jednego obiektu – budynku B. Zdaniem skarżącej kasacyjnie, WSA powinien był się odnieść do tej okoliczności w uzasadnieniu, ponieważ ma ona niebagatelne znaczenie w kontekście dalszego postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie 1) naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie i 2) naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, co oznacza, że strona wnosząca ten środek odwoławczy, zarzucając naruszenie konkretnych przepisów prawa w określonej formie, sama wyznacza obszar kontroli kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny bierze zaś pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, której przesłanki zostały określone w art. 183 § 2 p.p.s.a., a która nie zachodzi w tej sprawie. Na wstępie wskazać należy, że przepisy p.p.s.a. nie przewidują możliwości wnoszenia skargi kasacyjnej od uzasadnienia wyroku sądu pierwszej instancji. Ograniczenie to powoduje, że strona, która nie zgadza się z częścią uzasadnienia wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego, orzeczenie to może zakwestionować wyłącznie w całości. Uwzględnienie takiej skargi kasacyjnej będzie miało ten skutek, że ocena prawna sądu kasacyjnego zastąpi ocenę prawną sądu pierwszej instancji, do której się ona bezpośrednio odnosi (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 stycznia 2022 r., sygn. akt II OSK 580/18, LEX nr 3065610). W niniejszej sprawie, skarżąca kasacyjnie zaskarżyła w całości korzystny dla siebie wyrok Sądu pierwszej instancji, kwestionując w rzeczywistości jego uzasadnienie. W związku z powyższym skarga kasacyjna podlegała rozpoznaniu. Na podstawie art. 141 § 4 p.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, prawidłowo sporządzone uzasadnienie wyroku nie wymaga szczegółowego odniesienia się przez sąd pierwszej instancji do wszystkich zarzutów skargi oraz podniesionej w niej argumentacji, ale wymaga odniesienia się do tych zarzutów, których zbadanie jest niezbędne do przeprowadzenia kontroli zaskarżonego aktu administracyjnego. Za wadę uzasadnienia nie można uznać także powtórzenia argumentacji organów, skoro sąd rozpoznający sprawę uznał tę argumentację za trafną w obowiązującym stanie prawnym (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 września 2022 r., sygn. akt I GSK 2913/18, LEX nr 3420850). Innymi słowy, przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. zobowiązuje sąd do rozważenia w uzasadnieniu orzeczenia wszystkich zarzutów strony oraz stanowisk pozostałych stron, jeżeli mogą one mieć wpływ na wynik sprawy, a zatem do zarzutów istotnych. Brak natomiast powołania lub zajęcia stanowiska, bądź zajęcie stanowiska w sposób marginalny przez sąd w stosunku do zarzutów, wprawdzie podniesionych w skardze, lub innym piśmie procesowym, ale nie mających znaczenia dla rozstrzygnięcia, nie może być traktowany jako uchybienie określone w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Artykuł 141 § 4 p.p.s.a. można zatem naruszyć wtedy, gdy uzasadnienie orzeczenia nie pozwala jednoznacznie ustalić przesłanek, jakimi kierował się wojewódzki sąd administracyjny, podejmując zaskarżone orzeczenie, a wada ta wyklucza kontrolę kasacyjną orzeczenia lub brak jest uzasadnienia któregokolwiek z rozstrzygnięć sądu, albo gdy uzasadnienie obejmuje rozstrzygnięcie, którego nie ma w sentencji orzeczenia. Sama okoliczność, że w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie odniesiono się szczegółowo do wszystkich argumentów strony, stanowi istotne naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. tylko w sytuacji, gdy taka wadliwość mogła mieć istotny wpływ na wynik sprawy, czyli na treść podjętego rozstrzygnięcia. Zarzuty w tym zakresie nie są jednak skuteczne, gdy mimo nieprawidłowego nawet uzasadnienia, zaskarżony wyrok odpowiada prawu (art. 184 p.p.s.a.). Ponadto, przyjmuje się, że jeżeli uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia wskazuje, jaki stan faktyczny sprawy został przyjęty, wówczas powołany przepis nie może stanowić wystarczającej podstawy kasacyjnej. Błędnej nawet oceny okoliczności faktycznych, czy też wadliwości argumentacji dotyczącej wykładni lub zastosowania prawa materialnego, nie można utożsamiać z brakami uzasadnienia wyroku pierwszoinstancyjnego. W związku z powyższym, przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. nie może stanowić właściwej płaszczyzny do skutecznego zakwestionowania stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego. Poprzez zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można również skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego. Powołany przepis dotyczy składników, zakresu i kompletności uzasadnienia, nie zaś oceny stanu faktycznego oraz prawnego ustalonego w postępowaniu administracyjnym i przyjętego przez sąd administracyjny. W niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji niewątpliwie przedstawił stan faktyczny sprawy, a następnie odniósł się szczegółowo do jej istoty, tj. do zagadnienia, czy organ administracji architektoniczno-budowlanej, po wyeliminowaniu z obrotu prawnego decyzji w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę i zatwierdzenia projektu budowlanego, w oparciu o którą został wybudowany obiekt budowlany, powinien uznać dalsze postępowanie w niniejszej sprawie za bezprzedmiotowe i dokonać jego umorzenia. Stanowisko Sądu wojewódzkiego, wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, daje odpowiedź co do zasadniczych powodów, dla których Sąd ten uchylił zaskarżoną decyzję. Wynika z niego również, czym powinien kierować się organ, ponownie rozpoznając sprawę, która, jak prawidłowo stwierdził Sąd wojewódzki, nie mogła zostać uznana za bezprzedmiotową. Na podstawie art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Postawienie w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania, w sytuacji, gdy wojewódzki sąd administracyjny orzekał w warunkach, o których mowa w art. 153 p.p.s.a., wymaga wykazania, że wydając zaskarżony wyrok, nie zastosował się on do wiążącej go oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania zawartych w prawomocnym wyroku sądu administracyjnego (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 kwietnia 2020 r., sygn. akt I OSK 4101/18, LEX nr 3009331). Natomiast związanie sądu administracyjnego, w rozumieniu art. 153 p.p.s.a., oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego postępowania przed organem administracji publicznej (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lutego 2020 r., sygn. akt I GSK 2107/19, LEX nr 3010165). Sąd wojewódzki przytoczył w zaskarżonym uzasadnieniu zapadłe w sprawie wyroki oraz wynikające z nich związanie dla organu i tego sądu, zbadał również, prawidłowo, zaskarżoną decyzję w zakresie ich wypełnienia. Wobec powyższego w sprawie nie został naruszony art. 141 § 4 w zw. z art. 153 p.p.s.a., a przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku stanowisko Naczelny Sąd Administracyjny w pełni akceptuje. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny – na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329) – orzekł jak w wyroku.