I SA/Kr 8/22

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Dąbek (spr.) Sędziowie WSA Maja Chodacka WSA Agnieszka Jakimowicz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 listopada 2022 r. sprawy ze skargi M. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 22 października 2021 r. nr SKO.EA/418/80/2021 w przedmiocie oddalenia zarzutów na postępowanie egzekucyjne oddala skargę w całości. UZASADNIENIE UZASADNIENIA Zaskarżonym postanowieniem z 22 października 2021 r. nr: SKO.EA/418/80/2021 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie (dalej: Kolegium) utrzymało w mocy postanowienie Burmistrza Miasta i Gminy Wieliczka (dalej: Burmistrz) z 26 sierpnia 2021 r. nr WPO.3161.1.261.2021.AT o oddaleniu zarzutów zobowiązanego M. B. (dalej: Skarżący) z 9 sierpnia 2021 r. dotyczących egzekucji należności pieniężnej prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego [...] wystawionego 1 czerwca 2021 r. obejmującego nieuiszczenie łącznego zobowiązania pieniężnego za III i IV ratę 2020 r. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że w toku postępowania egzekucyjnego objętego ww. tytułem wykonawczym, Skarżący wniósł do Naczelnika Urzędu Skarbowego Kraków-Krowodrza zarzut, z uwagi na "nieistnienie obowiązku podatkowego - gdyż zajęcie dotyczące podatku w związku z moją sytuacją materialną i finansową spłacam w ratach". W ocenie Burmistrza zarzut ten nie zasługiwał na uwzględnienie. Podkreślił on, że zobowiązanie podatkowe objęte postępowaniem egzekucyjnym zostało ustalone prawomocną decyzją Burmistrza obejmującą łączne zobowiązanie pieniężne za rok 2020 i decyzja ta kreowała odpowiedzialność Skarżącego za zobowiązania podatkowe. Dalej Burmistrz podniósł, że jeżeli Skarżący chciał kwestionować zakres swojej odpowiedzialności mógł to czynić w drodze odwołania od powyższych decyzji. Wskazał, że w kasie Urzędu Miasta i Gminy Wieliczka zostały wpłacone pewne kwoty (po 50 zł w dniu 28 czerwca 2021 r. i w dniu 22 lipca 2021 r.), które w części pokryły ww. tytuł wykonawczy opiewający na kwotę 274,00 zł oraz koszty upomnienia, przy czym reszta zobowiązania podatkowego za rok 2020 nie została pokryta, nie został również złożony wniosek o rozłożenie zaległości podatkowej na raty. W zażaleniu na postanowienie Burmistrza Skarżący podniósł, że jest ono niezgodne ze stanem prawnym oraz materiałem dowodowym nie dającym podstaw do wydania postanowienia o takiej treści. Skarżący nie zgodził się argumentacją Burmistrza, twierdząc że uprzednio wielokrotnie wskazywał na swoją sytuację materialną i finansową (również 28 czerwca 2021 r., gdy wpłacał do kasy Urzędu kwotę 50 zł), składał wnioski o rozłożenie na raty lub umorzenie w związku z toczącymi się postępowaniami administracyjnymi i sądowymi. Utrzymując w mocy zaskarżone postanowienie, Kolegium uznało, że zaskarżone postanowienie w przedmiocie oddalenia zarzutu jest prawidłowe. W ocenie Kolegium brak było podstaw do twierdzenia, że obowiązek podlegający egzekucji administracyjnej wygasł w całości albo w części, jak również, że nie istnieją podstawy uzasadniające stwierdzenie braku wymagalności tego obowiązku. Kolegium podkreśliło, że jedynie część zobowiązania została spłacona i Burmistrz był władny żądać wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Pozostała część zobowiązania podatkowego za rok 2020 nie została uregulowana, a ponadto nie został złożony do Burmistrza wniosek o rozłożenie zaległości podatkowej na raty. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Skarżący zarzucił naruszenie prawa i interesu prawnego, a także niezgodność z zasadami współżycia społecznego. Wniósł o umorzenie postępowania w administracji, na mocy którego został wydany tytuł wykonawczy, gdyż jest on niezgodny ze stanem prawnym, całokształtem zebranego materiału dowodowego toczących się postępowań administracyjnych i sądowych. Wniósł o natychmiastowe wstrzymanie czynności egzekucyjnych i zwrot zabranych niesłusznie należności pieniężnych, gdyż jego zdaniem jest to rażące naruszenie prawa i ustaw. Stwierdził, że w prowadzonych postępowaniach w ogóle nie wnika się w meritum sprawy. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, w pełni podzielając swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm. - dalej: p.p.s.a.). Przedmiotem skargi było bowiem postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym na które służy zażalenie. Zobowiązanemu przysługuje na podstawie art. 33 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2022 r. poz. 479 ze zm. - dalej: u.p.e.a.) prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Podstawy zarzutu określone zostały w § 2 tego przepisu i są nimi: (1) nieistnienie obowiązku; (2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z: a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4, b) dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1, c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu; (3) błąd co do zobowiązanego; (4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane; (5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części; (6) brak wymagalności obowiązku w przypadku: a) odroczenia terminu wykonania obowiązku, b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b. Skarżący wnosząc zarzuty w rozpoznawanej sprawie, powołał się nieistnienie obowiązku. W jego ocenie trudna sytuacja materialna w jakiej się znalazł, uzasadnia umorzenie postępowania egzekucyjnego. Wbrew jednak stanowisku wyrażonemu w piśmie zawierającym zarzuty oraz w skardze do Sądu, przez pojęcie "nieistnienia obowiązku", nie można rozumieć trudności finansowych w uregulowaniu należnego zobowiązania podatkowego. Przesłanka ta w rozumieniu art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. oznacza przede wszystkim sytuacje, w których obowiązek ten nigdy nie powstał (np. z mocy prawa) albo nie doręczono decyzji nakładającej obowiązek podlegający wykonaniu w drodze egzekucji, bądź też decyzja taka została wprawdzie doręczona, lecz następnie ją uchylono, stwierdzono jej nieważność lub wygaśnięcie, bądź też gdy obowiązek podlegający egzekucji wygasł w związku z zaistnieniem zdarzenia określonego w ustawie. Zobowiązany, podnosząc zarzut "nieistnienia obowiązku", powinien natomiast przedstawić dowody potwierdzające, że obowiązek nie istnieje, ponieważ nigdy nie powstał albo wprawdzie powstał, ale wygasł z powodu wykonania lub z innych przyczyn wynikających wprost z przepisów prawa takich jak przedawnienie lub wydania aktu o uchyleniu lub stwierdzeniu nieważności decyzji o nałożeniu obowiązku, ewentualnie wykazać, że wierzyciel powinien mieć tę wiedzę z urzędu i doprowadzić z tego względu do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Mając na względzie powyższe, podkreślenia wymaga, że w sprawie nie zaistniały żadne okoliczności świadczące o nieistnieniu obowiązku - wynikającego z decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego. Podstawę do wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego stanowiła ostateczna decyzja Burmistrza, ustalająca Skarżącemu łączne zobowiązanie pieniężne za rok 2020. Skarżący nawet nie usiłował wykazywać, że obowiązek wynikający z tej decyzji nie istnieje. Wręcz przeciwnie, skoro dokonywał dobrowolnych wpłat na poczet należności z niej wynikających, uznał, że jest zobowiązany do uregulowania ustalonego zobowiązania podatkowego. Rację miało wobec powyższego Kolegium, że skoro obowiązek podlegający egzekucji administracyjnej jest wymagalny, istniały podstawy do prowadzenia postępowania zmierzającego do wyegzekwowania należności wynikających z ostatecznej decyzji administracyjnej. Zobowiązany nie może samodzielnie decydować o terminach w których ureguluje wymagalne zobowiązanie. Również wierzyciel podatkowy nie może podjąć decyzji o "przedłużeniu" terminu do uregulowania należności wynikających z ostatecznej decyzji (chyba, że uwzględniono złożony wniosek o przedłużenie terminu płatności lub rozłożenie na raty zobowiązania podatkowego – co w rozpoznawanej sprawie nie miało miejsca). Jak wynika bowiem z art. 6 § 1 u.p.e.a., w razie uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku wierzyciel powinien podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych. Skarżący w złożonej skardze, poza formułowaniem ogólnikowych twierdzeń o naruszeniu jego praw oraz prowadzeniu postępowania sprzecznie z prawem, nie wskazał, w czym konkretnie upatruje uchybień organów administracyjnych. Naruszeń prawa nie dopatrzył się również Sąd, rozpoznając skargę w ramach wynikających art. 134 § 1 p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z wyjątkami nie mającymi zastosowania w sprawie). Wskazać również należy, że to wnoszący zarzuty określa w jakich granicach sprawa będzie rozpatrywana. Zakres postępowania w przedmiocie zgłoszonych zarzutów na podstawie art. 33 § 1 u.p.e.a. wyznacza treść zgłoszonych zarzutów (por. wyrok NSA z 28 lipca 2022 r., sygn. akt III FSK 1034/21 – powoływane orzeczenia dostępne są na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl). W konsekwencji wierzyciel nie bada z urzędu, czy wystąpiła którakolwiek z przesłanek z art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. Obowiązek organu sprowadza się do zbadania zasadności zarzutu (zarzutów) wniesionych przez zobowiązanego. To na stronie zobowiązanej spoczywa obowiązek wskazania, na której z okoliczności wymienionych w art. 33 u.p.e.a. opiera swój zarzut (por. wyrok NSA z 2 grudnia 2021 r., sygn. akt III FSK 4334/21). Kontrolując zatem postanowienie wydane na skutek wniesienia zarzutów na prowadzenie egzekucji administracyjnej, wojewódzki sąd administracyjny bada jedynie prawidłowość podjętego rozstrzygnięcia w granicach rozpoznania konkretnie postawionego zarzutu. Nie może natomiast uczynić przedmiotem swojego postępowania, kontroli szerszej zaskarżonego rozstrzygnięcia, niż przez pryzmat twierdzeń zobowiązanego o niezasadności prowadzonej egzekucji administracyjnej. Dlatego też Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.