III SA/Gd 8/20

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Mierzejewski po rozpoznaniu w dniu 28 września 2020 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J.W. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 30 września 2019 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2018 postanawia: odmówić skarżącej przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. UZASADNIENIE W dniu 17 grudnia 2019 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wpłynęła przekazana przez organ skarga J. W. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 30 września 2019 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2018. Skargę sporządziła i podpisała reprezentująca skarżącą W. R. Zarządzeniem z dnia 19 grudnia 2019 r. wydanym na podstawie art. 49 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; powoływanej dalej w skrócie jako "p.p.s.a.") zobowiązano pełnomocnika skarżącej –W. R. do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez podanie numeru PESEL strony wnoszącej pismo, złożenia pełnomocnictwa procesowego lub jego uwierzytelnionego odpisu do działania w imieniu skarżącej przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub sądami administracyjnymi oraz do złożenia oświadczenia czy pełnomocnik skarżącej spełnia wymogi określone w art. 35 § 1 wskazanej wyżej ustawy. W przypadku braku spełniania tych wymogów skarżąca została zobligowana do podpisania wniesionej skargi. Odrębnym zarządzeniem z tej samej daty wydanym na podstawie art. 220 § 1 i § 3 powyżej wskazanej ustawy, stosownie do § 2 ust. 3 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.), zobowiązano pełnomocnika skarżącej do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 200 zł. W wydanych zarządzeniach określono termin na ich wykonanie wynoszący siedem dni oraz rygor odrzucenia skargi. Powyższe wezwania skierowano na adres podany w skardze i doręczono pełnomocnikowi skarżącej w dniu 15 stycznia 2020 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru – k. 21 akt sądowych). W przewidzianym terminie pełnomocnik skarżącej nie uzupełniła braków formalnych skargi. Wymagany wpis od skargi został z kolei uiszczony w przewidzianym, siedmiodniowym terminie (potwierdzenie wpłaty; k. 22 akt sądowych). Postanowieniem z dnia 6 lutego 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę J. W. W uzasadnieniu wydanego postanowienia Sąd wskazał, iż pomimo doręczenia pełnomocnikowi skarżącej wezwań do uzupełnienia barków formalnych skargi poprzez podanie numeru PESEL skarżącej oraz pełnomocnictwa procesowego do działania w jej imieniu, wezwanie to pozostało bez odpowiedzi. Odpis postanowienia wraz z uzasadnieniem doręczono pełnomocnikowi skarżącej w dniu 17 lutego 2020 r. (potwierdzenie odbioru – k. 29 akt sądowych). W skierowanym do Sądu piśmie z dnia 24 lutego 2020 r. W. R. zawarła zażalenie na postanowienie o odrzucenie skargi, wniosek o przyznanie prawa pomocy oraz wniosek o przywrócenie terminu do "wniesienia uzupełnienia z dnia 30 grudnia 2019 r.". W uzasadnieniu pisma W. R. podała swój numer PESEL oraz wskazała, że jest matką J. W. i reprezentuje ją jako pełnomocnik we wszelkich sprawach związanych z Agencją Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Pisząca wskazała, że jest osobą nieporadną w sprawach sądowych i nie zna się na prawie. Podkreśliła, że w terminie uiściła wpis od skargi i myślała, że dokonała już wszystkiego czego od niej żądano. Do wniosku dołączono podpisane przez J. W. pełnomocnictwo udzielone matce w dniu 24 lutego 2020 r. do reprezentowania skarżącej przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym, jak i w kolejnych instancjach w sprawach o sygn. akt I SA/Gd 2201/19, a obecnie III SA/Gd 8/20. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 85 p.p.s.a. czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Z kolei zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a. sąd na wniosek strony postanowi o przywróceniu terminu, jeżeli strona nie dokonała czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy. Z przytoczonego przepisu wynika, że sąd postanawia o przywróceniu terminu, jeżeli strona wykaże, że w okresie, w którym powinna dokonać czynności w postępowaniu sądowym, nie dokonała jej bez swojej winy. Przesłanki merytoryczne oraz formalne przywrócenia terminu, wynikające z art. 86 oraz z art. 87 p.p.s.a. to: - uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku swojej winy (art. 86 p.p.s.a.); - złożenie wniosku o przywrócenie terminu; - dochowanie terminu do wniesienia takiego wniosku (7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi) oraz - dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu tej czynności, dla której był ustanowiony termin (art. 87 § 1, 2 i 4 p.p.s.a.). Podkreślić należy, iż brak winy w uchybieniu terminowi można przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody przy użyciu największego w danych okolicznościach wysiłku. W orzecznictwie sądowym podnosi się, że jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. W razie, gdy ustalone przez sąd okoliczności uchybienia terminu świadczą o zachowaniu się strony noszącym znamiona winy – w jakiejkolwiek jej postaci, a zatem także winy polegającej na niedbalstwie, sąd nie może dokonać przywrócenia uchybionego terminu. Brak winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania staranności przy dokonywaniu czynności procesowych i można mówić o niej tylko wówczas, gdy dopełnienie czynności w terminie stało się niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody niezależnej od strony. Przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod uwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. Brak winy w uchybieniu terminu należy przyjąć wtedy, gdy zainteresowany nie był w stanie przeszkody pokonać (usunąć) przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych, nie ryzykując własnym bądź innych zdrowiem, życiem lub narażając siebie bądź innych na poważne straty majątkowe (zob. w tej materii postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego; z dnia 19 grudnia 2013 r.; sygn. akt II GZ 752/13; z dnia 18 września 2013 r., sygn. akt II OZ 762/13; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). Negatywnej przesłanki zawinienia, która wyłącza możliwość przywrócenia terminu, należy upatrywać w zaniechaniu przez wnioskodawcę tych wszystkich czynności, które przy dołożeniu przez niego należytej staranności zapobiegłyby konsekwencjom jakie ustawodawca wiąże z upływem terminów do dokonania określonych czynności procesowych. Powyższe zapatrywania odnieść również należy do działań i zaniechań reprezentującego stronę pełnomocnika. Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy nie sposób uznać, aby pełnomocnik skarżącej uprawdopodobniła brak winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. W. R. nie kwestionuje, że w dniu 15 stycznia 2020 r. otrzymała sądową przesyłkę, zawierającą wezwanie do uiszczenia wpisu. W tej samej przesyłce znajdowało się też również bezpośrednio skierowane przez Sąd do W. R. wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi, to jest podanie numeru PESEL skarżącej oraz nadesłanie pełnomocnictwa procesowego do działania w imieniu J. W. przed sądem administracyjnym. Dokumenty znajdujące się w aktach sprawy jednoznacznie potwierdzają, że W. R. odebrała przesyłkę zawierającą oba wyżej wskazane wezwania. Okoliczność, że - jak twierdzi - nie zapoznała się z całością kierowanej do niej przez Sąd korespondencji nie może być uznana za czynność niezawinioną. W ocenie Sądu niezapoznanie się z kierowanymi do pełnomocnika skarżącej dokumentami, czy też niezrozumienie pouczenia dokonanego przez Sąd, nie może być uznane za okoliczność uprawdopodabniającą brak winy w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej. Wręcz przeciwnie, sytuację taką należy potraktować jako brak należytej staranności pełnomocnika, który prawidłowo pouczony o konieczności dokonania określonych czynności procesowych i skutkach ich zaniedbań, nie dopilnował interesów podmiotu, który reprezentuje. Trzeba podkreślić, że także argumentacja wniosku o przywrócenie terminu opierająca się na okoliczności braku znajomości regulacji prawnych nie może, w świetle obowiązku szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności w postępowaniu sądowym, wywołać zamierzonego przez pełnomocnika skarżącej skutku. Zdaniem Sądu, niezastosowanie się przez pełnomocnika skarżącej do pouczenia o zasadach uzupełniania braków formalnych skargi z jednoczesnym brakiem przesłanek wyłączających zawinienie spowodował, że wbrew złożonemu wnioskowi należało odmówić przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Z tych względów Sąd, działając na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.