III SA/Kr 866/22

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: S WSA Maria Zawadzka Sędziowie: S WSA Ewa Michna ASR WSA Marta Kisielowska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 25 października 2022 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Krakowie D. J. sprawy ze skargi S. T. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 7 kwietnia 2022 r., znak SKO.SW/4101/32/2022 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę. UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z dnia 7 kwietnia 2022 r., znak SKO.SW/4101/32/2022 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie utrzymało w mocy postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 1 lutego 2022 r. odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 15 maja 1991 r. utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia 9 grudnia 1990 r. Podstawę prawną postanowienia stanowił art. 61a w zw. z art. 127 § 3, art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2021 r., poz. 735, dalej: "k.p.a."). Zaskarżone postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym. Decyzją z dnia 19 grudnia 1990 r. Dyrektor Wydziału Mieszkalnictwa, działający z upoważnienia Prezydenta Miasta K. po wznowieniu postępowania objętego postanowieniem z dnia 28 czerwca 1989 r. stwierdził, że decyzja Wydziału Spraw Lokalowych Urzędu Dzielnicowego [...] z dnia 6 stycznia 1988 r. w sprawie dobrowolnej zamiany mieszkań pomiędzy K. K. a W. G. została wydana z naruszeniem prawa. Jednocześnie, odmówił jej uchylenia, stwierdzając, że w wyniku wznowienia postępowania zapaść by mogła wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej treści decyzji dotychczasowej. Decyzja Prezydenta Miasta K. została utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 15 maja 1991 r. Decyzja Kolegium została następnie zaskarżona przez S. T. i M. T. do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie, który w dniu 28 października 1991 r. wydał wyrok, którym obydwie skargi oddalił (sygn. akt SA/Kr 956/91). W wyroku tym Sąd wskazał w szczególności, że: "Żadna ze skarg nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż w wyniku przeprowadzonej kontroli okazało się, że kwestionowana decyzja nie jest niezgodna z prawem, a konieczność jej uchylenia zachodziłaby tylko w razie istnienia uchybień wyszczególnionych w art. 207 § 2 kpa, których w rozpoznawanym przypadku nie stwierdzono". Przedmiotem zarzutów skarg był przede wszystkim brak tytułu prawnego W. G. do zajmowanego spornego lokalu i Sąd nie uwzględnił tej okoliczności, co więcej potwierdził status W. G. jako najemcy posiadającego przydział spornego lokalu w myśl art. 29 ust. 2 ustawy z dnia 30 stycznia 1959 r. Prawo lokalowe. Pismem z dnia 22 listopada 2021 r. S. T. (dalej: "skarżąca") wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia 19 grudnia 1990 r., a następnie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 15 maja 1991 r. Wskazując, że w toku postępowania zmarł wnioskodawca tj. W. G. Postanowieniem z dnia 1 lutego 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie orzekło o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie nieważności decyzji SKO w Krakowie z dnia 15 maja 1991 r. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że decyzja została zaskarżona uprzednio do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie, a Sąd wyrokiem z dnia 28 października 1991 r. oddalił skargę skarżącej na decyzję objętą wnioskiem o stwierdzenie nieważności. SKO podniosło ponadto, że sprawa wniosku skarżącej o stwierdzenie nieważności decyzji SKO w Krakowie z dnia 15 maja 1991 r. była już uprzednio rozpoznawana przez organ. Organ odmówił wszczęcia postępowania w sprawie nieważności decyzji na podstawie wniosku skarżącej z dnia 16 września 2019 r. oraz 29 kwietnia 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 28 kwietnia 2020 r. sygn. akt IIII SA/Kr 245/20 oddalił skargę na postanowienie odmawiające wszczęcia postępowania. W ocenie Kolegium skarżąca nie powołała się na okoliczności, które nie były przedmiotem badania Sądu, a w rezultacie zasadna była odmowa wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Organ wskazał, że w sprawie zachodzi powaga rzeczy osądzonej z uwagi na orzekanie przez sąd administracyjny. Organ podniósł ponadto, że świetle aktualnie obowiązującego art. 158 § 3 k.p.a., jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło ponad trzydzieści lat, nie wszczyna się postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności. Skarżąca wniosła o ponowne rozpoznanie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji. Wskazała, że wbrew twierdzeniom Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie, Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 28 października 1991 r., ani Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 28 kwietnia 2020 r., nie orzekały w sprawie okoliczności podnoszonej przez skarżącą- wygaśnięcia uprawnień małżeństwa G. do zamieszkiwania w lokalu przy ulicy [...]. Postanowieniem z dnia 7 kwietnia 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie utrzymało w mocy postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 15 maja 1991 r. wskazując, że decyzja została już poddana kontroli sądowej i skarga została prawomocnie oddalona. Organ wskazał ponadto, że w świetle aktualnie obowiązujących przepisów po upływie trzydziestu lat od wydania decyzji nie wszczyna się postępowania w sprawie nieważności decyzji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia, wskazując, że w dacie wydania decyzji rodzina zmarłego W. G. zamieszkiwała przy ulicy [...], a opuszczone mieszkanie zajmowała rodzina K. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko przyjęte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej: "p.p.s.a.") sąd administracyjny uwzględnia skargę na postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. Zakres kontroli sprawowanej przez sąd wynika z art. 134 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd rozpoznając skargę nie jest związany zarzutami, podstawą prawną, ani formułowanymi przez strony wnioskami. Sąd administracyjny dokonując kontroli rozstrzygnięć organów administracyjnych, kieruje się wyłącznie kryterium legalności, czyli zgodności z przepisami prawa materialnego i procesowego. Oznacza to, że w ramach takiej kontroli sąd nie może kierować się względami słuszności czy zasadami współżycia społecznego. Kontrola legalności zaskarżonego postanowienia przeprowadzona w tak określonych granicach wykazała, że odpowiada ono wymogom prawa, a zatem skarga zasługiwała na oddalenie. Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 15 maja 1991 r. Zgodnie z art. 61a § 1 k.p.a. gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Podkreślić należy, że do innych uzasadnionych przyczyn odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego należy żądanie stwierdzenia nieważności decyzji, od której skargę oddalono prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego (wyrok NSA z 10.10.2012 r., II OSK 1087/11, LEX nr 1234059). W niniejszej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że podstawę odmowy wszczęcia postępowania stanowi okoliczność, że organ związany jest prawomocnym wyrokiem oddalającym skargę na decyzję, której dotyczy wniosek o stwierdzenie nieważności – wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie z dnia 28 października 1991 r. oraz wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 28 kwietnia 2020 r. Zgodnie z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia7 grudnia 2009 r. (I OPS 6/09, CBOSA): "Żądanie stwierdzenia nieważności decyzji, od której skargę oddalono prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego powinno zostać załatwione przez wydanie decyzji o odmowie wszczęcia postępowania (art. 157 § 3 k.p.a.) wówczas, gdy w rezultacie wstępnego badania zawartości żądania organ administracji publicznej ustali wystąpienie – z uwagi na wydany uprzednio wyrok sądu – przeszkody przedmiotowej czyniącej jego rozpoznanie niedopuszczalnym. W pozostałych przypadkach organ administracji publicznej obowiązany jest rozpoznać żądanie co do istoty stosując art. 158 § 1 w zw. z art. 156 § 1 k.p.a." Jak wyjaśnił Sąd w uzasadnieniu tej uchwały: "W razie oddalenia skargi prawomocnym wyrokiem, ustalenie, czy żądanie strony stwierdzenia nieważności decyzji poddanej ocenie sądu powinno zostać załatwione przez organ administracji publicznej rozstrzygnięciem podjętym na podstawie art. 158 § 1 w związku z art. 156 § 1 k.p.a., czy też decyzją o odmowie wszczęcia postępowania (art. 157 § 3 k.p.a.), wymaga zbadania co było przedmiotem rozstrzygnięcia. Niezbędne jest zatem stwierdzenie, czy oddalenie skargi nastąpiło w wyniku rozważenia przez sąd administracyjny także okoliczności odpowiadających wskazanym w żądaniu stwierdzenia nieważności decyzji przesłankom kwalifikującym do jej wzruszenia (art. 156 § 1 k.p.a.). Jeśli tak, wydany wyrok zamknie organowi administracji drogę do uruchomienia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, gdyż wniesione żądanie wkraczałoby w zakres oceny objętej powagą rzeczy osądzonej (materii prawnej, co do której wiążąco wypowiedział się sąd formułując zwrot stosunkowy o zgodności z prawem zakwestionowanej decyzji)". Zwrócić należy uwagę, że obowiązujący w dniu wydania wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie art. 207 § 2 k.p.a. (do którego wprost odwołał się Sąd w ww. wyroku) stanowił, że decyzja podlega uchyleniu, jeżeli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, chyba, że naruszenie to nie miało wpływu na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, sąd stwierdza nieważność decyzji jeżeli zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 156 § 1 k.p.a. Tymczasem Sąd wskazał, że nie dopatrzył się we wskazanej decyzji żadnych z wad wymienionych w powołanym przepisie. W niniejszej sprawie organ dokonał trafnej oceny, że okoliczności podnoszone przez skarżącą w kolejnym wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 15 maja 1991 r., były rozważane w prawomocnym wyroku z dnia 28 października 1991 r., sygn. akt SA/Kr 956. Dopuszczalność wszczęcia postępowania nieważnościowego wobec decyzji, co której zapadł prawomocny wyrok sądu administracyjnego oddalający skargę, jest tymczasem uwarunkowana wskazaniem okoliczności istotnych i rzeczywiście nowych – nowych w tym sensie, że wcześniej zupełnie nie były one brane pod uwagę; nie wystarczy nowa argumentacja, czy też nowa ocena zrelatywizowana do znanych Sądowi okoliczności (tak słusznie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrok z dnia 6 października 2022 r., III SA/Kr 1573/21, CBOSA). Chodzi bowiem o okoliczności, co do których brak wiedzy Sądu był "uwarunkowany względami obiektywnymi". Należy zwrócić uwagę, że stroną postępowania i adresatem decyzji z dnia 15 maja 1991 r. nie był W. G., lecz H. G. małżonka, ponieważ W. G. zmarł w 1990 r. Podnieść należy również, że skarżąca w postępowaniu zakończonym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 28 kwietnia 2020 r. (III SA/Kr 245/20) powoływała się również na okoliczność śmierci W. G. oraz jego żony H. G. Jednakże, wyrok ten nie jest prawomocny, a zatem nie tworzy powagi rzeczy osądzonej. Sądowi jest znany z urzędu fakt, że wyrokiem z dnia 6 października 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie (sygn. akt III SA/Kr 1573/21, CBOSA) oddalił skargę na postanowienie odmawiające wszczęcia postępowania nieważnościowego na podstawie wniosku skarżącej z dnia 29 kwietnia 2021 r., wyrok jest nieprawomocny. Zasadnie również wskazało Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie, że w sprawie spełnione są przesłanki, o których mowa w art. 158 § 3 k.p.a., bowiem okoliczności niniejszej sprawy wyczerpują hipotezę tego przepisu- decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 15 maja 1991 r. została doręczona skarżącej, o czym świadczy fakt złożenia przez skarżącą skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie, a od doręczenia decyzji w dniu wydawania zaskarżonego postanowienia upłynął okres wskazany w przepisie. W ocenie Sądu zaskarżone postanowienie zapadło w prawidłowo ustalonym stanie faktycznym i prawnym sprawy, a zatem skarga zasługiwała na oddalenie. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Mając na względzie powyższe, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.