II OZ 1199/15

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Zofia Flasińska po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Stowarzyszenia [...] w B. w likwidacji, Stowarzyszenia zwykłego [...] w B., Stowarzyszenia zwykłego [...] w B., Fundacji [...] w B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z 16 września 2015 r., sygn. akt II SA/Bk 413/14 o odrzuceniu zażalenia Stowarzyszenia [...] w B. w likwidacji, Stowarzyszenia zwykłego [...] w B., Stowarzyszenia zwykłego [...] w B., Fundacji [...] w B. z dnia 26 czerwca 2015 r. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 10 czerwca 2015 r. o odrzuceniu zażalenia w sprawie ze skargi Stowarzyszenia [...] w B. w likwidacji, Stowarzyszenia zwykłego [...] w B., Stowarzyszenia zwykłego [...] w B., Fundacji [...] w B. na postanowienie Wojewody Podlaskiego z dnia [...] marca 2014 r., Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania od decyzji zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na roboty budowlane postanawia: 1. odrzucić zażalenie Stowarzyszenia zwykłego [...] w B., Fundacji [...] w B., Stowarzyszenia [...] w B. w likwidacji, 2. oddalić zażalenie Stowarzyszenia zwykłego [...] w B. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 16 września 2015 r., sygn. akt II SA/Bk 413/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku odrzucił zażalenie Stowarzyszenia [...] w B. w likwidacji, Stowarzyszenia zwykłego [...] w B., Stowarzyszenia zwykłego [...] w B., Fundacji [...] w B. na postanowienie tego Sądu z dnia 10 czerwca 2015 r. o odrzuceniu zażalenia skarżących organizacji. W uzasadnieniu tego postanowienia Sąd wskazał, iż postanowieniem z dnia 26 sierpnia 2014 r. Sąd oddalił wniosek Stowarzyszenia [...] w B., Stowarzyszenia [...] w B. (w likwidacji), Stowarzyszenia [...] w B. oraz Fundacji [...] w B. o wyłączenie sędziów i referendarzy. Zażalenie na to postanowienie w dniu 18 września 2014 r. złożyły skarżące organizacje. Zażalenie podpisane zostało przez R. K. Postanowieniem z dnia 12 listopada 2014 r. Sąd odrzucił zażalenie na to postanowienie. W dniu 4 grudnia 2014 r. skarżące organizacje złożyły zażalenie na to rozstrzygnięcie, które Sąd - postanowieniem z dnia 6 listopada 2014 r. - odrzucił. Po rozpatrzeniu zażalenia z dnia 4 grudnia 2014 r. na to rozstrzygnięcie, Sąd - postanowieniem z dnia 14 stycznia 2015 r. - je odrzucił. W dniu 5 lutego 2015 r. wskazane podmioty złożyły zażalenie na to postanowienie, a Sąd - postanowieniem z dnia 30 marca 2015 r. - po raz kolejny odrzucił ten środek zaskarżenia. Po rozpatrzeniu zażalenia na to rozstrzygnięcie Sąd - postanowieniem z dnia 10 czerwca 2015 r. - je odrzucił. Pismem z dnia 26 czerwca 2015 r. skarżące organizacje złożyły zażalenie na postanowienie Sądu z dnia 10 czerwca 2015 r. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 27 lipca 2015 r. wezwano R. K. do usunięcia braku formalnego zażalenia Stowarzyszenia zwykłego [...] w B. i Stowarzyszenia zwykłego [...] w B. przez nadesłanie dokumentu, z którego będzie wynikać, czy zażalenie to zostało skutecznie wniesione przez wszystkich członków tych Stowarzyszeń, tj. przez przedstawienie stosownych uchwał wszystkich członków obu Stowarzyszeń o wniesieniu zażalenia oraz przez przedstawienie dokumentów, z których będzie wynikał skład osobowy tych Stowarzyszeń. Ponadto Sąd wezwał do nadesłania uchwał podpisanych przez członków tych Stowarzyszeń upoważniających R. K. do reprezentowania ich w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi Stowarzyszenia zwykłego [...] B. i Stowarzyszenia zwykłego [...] w B. oraz pod rygorem odrzucenia zażaleń tych Stowarzyszeń. Dodatkowo Sąd wezwał R. K. do usunięcia braku formalnego zażalenia Fundacji [...] w B. przez nadesłanie dokumentu, który pozwoli ustalić, czy R. K. jako pełnomocnik tej osoby prawnej spełnia przesłanki z art. 35 § 1 i 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi oraz pod rygorem odrzucenia zażalenia Fundacji. W wyznaczonym terminie R. K. nie przedłożył żądanych dokumentów. Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że postanowieniem Sądu Rejonowego w B. z [...] stycznia 2012 r. [...], Stowarzyszenie [...] w B. zostało rozwiązane na podstawie art. 31 pkt 1 ustawy z 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (tekst jedn. Dz.U. z 2001 r., Nr 79, poz. 855 ze zm.). Jednocześnie Sąd Rejonowy zarządził likwidację Stowarzyszenia. Rozwiązanie stowarzyszenia przez sąd oznacza zakończenie wszelkiej jego działalności. Pozostać może jedynie majątek stowarzyszenia, w tym i wierzytelności, a także roszczenia wobec niego. Dlatego też przeprowadza się likwidację stowarzyszenia, którą zajmuje się likwidator. Działalność likwidatora rozciąga się jedynie na sprawy majątkowe, a nie na statutową działalność rozwiązanego stowarzyszenia. W okresie likwidacji stowarzyszenie już nie istnieje, choć jego wykreślenie z rejestru stowarzyszeń jeszcze nie nastąpiło - art. 37 ust. 2 pkt 3 ustawy Prawo o stowarzyszeniach (por. S. Sarnecki, Prawo o stowarzyszeniach. Komentarz, Kraków 2000, s. 77). Oznacza to, że rozwiązane Stowarzyszenie nie posiada zdolności sądowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym - art. 25 § 1 i 3 p.p.s.a. Brak ten jest brakiem nieusuwalnym (analogiczne stanowisko zaprezentował NSA w postanowieniu z dnia 14 kwietnia 2015 r., II OZ 275/15). To z kolei oznacza, że zażalenie wniesione w niniejszej sprawie przez Stowarzyszenie [...] w B. w likwidacji jest zażaleniem z innych przyczyn niedopuszczalnym i jako takie podlega odrzuceniu (art. 178 i art. 180 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.). Odnosząc się do zażalenia pozostałych organizacji występujących w sprawie Sąd wskazał, że działający w ich imieniu R. K. nie wykonał zarządzenia Sądu z dnia 27 lipca 2015 r. i nie przedłożył żądanych dokumentów, dlatego też Sąd nie mógł nadać zażaleniu dalszego biegu i podlegało ono odrzuceniu. Mając powyższe na uwadze Sąd I instancji, na podstawie art. 178 w związku z art. 197 § 1 i 2 i art. 194 § 2 i 3 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia. W piśmie z dnia 6 października 2015 r. zażalenie na to postanowienie wniosły: Stowarzyszenie zwykłe [...] w B., Stowarzyszenie [...] w B. w likwidacji, Stowarzyszenie zwykłe [...] w B. i Fundacja [...] w B. Zażalenie to zostało podpisane przez R. K. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II z dnia 7 października 2015 r. R. K. został wezwany (pismo z dnia 9 października 2015 r.) do usunięcia braku formalnego zażalenia Stowarzyszeń zwykłych: [...] i [...] poprzez nadesłanie dokumentu, z którego będzie wynikać, czy zażalenie tych Stowarzyszeń zostało skutecznie wniesione przez wszystkich ich członków, tj. przez przedstawienie stosownych uchwał wszystkich członków tych Stowarzyszeń o wniesieniu zażalenia oraz dokumentów, z których będzie wynikał skład osobowy tych Stowarzyszeń, ewentualnie poprzez nadesłanie uchwał podpisanych przez wszystkich członków Stowarzyszeń upoważniających R. K. do reprezentowania tych Stowarzyszeń w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia zażalenia. Dodatkowo Przewodniczący Wydziału wezwał R. K. do usunięcia braku formalnego zażalenia Fundacji [...] w B. przez nadesłanie dokumentu, który pozwoli ustalić, czy R. K. - jako pełnomocnik tej osoby prawnej - spełnia przesłanki z art. 35 § 1 i 2 p.p.s.a., z którego to przepisu wynika, że pełnomocnikiem osoby prawnej może być adwokat, radca prawny oraz pracownik tej jednostki albo jej organu nadrzędnego w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia zażalenia Fundacji. W odpowiedzi na to wezwanie (pismo z dnia 4 listopada 2015 r.) R. K. przedstawił uchwałę wszystkich członków Stowarzyszenia zwykłego [...] w B. upoważniającą go do reprezentowania tego Stowarzyszenia zgodnie z jego celami statutowymi wraz z listą członków tego Stowarzyszenia. R. K. nie wykonał wezwania Sądu w pozostałym zakresie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie Stowarzyszenia zwykłego [...] w B. podlega odrzuceniu, albowiem R. K. nie wykonał wezwania Sądu, skierowanego do niego w piśmie z dnia 9 października 2015 r., o przedstawienie stosownej uchwały wszystkich członków Stowarzyszenia zwykłego [...] w B. o wniesieniu zażalenia oraz dokumentów, z których będzie wynikał skład osobowy tego Stowarzyszenia, ewentualnie o przedstawienie uchwały podpisanej przez wszystkich członków Stowarzyszenia upoważniającej R. K. do reprezentowania tego Stowarzyszenia w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia zażalenia. W odpowiedzi na to wezwanie R. K. przedstawił Regulamin Stowarzyszenia zwykłego [...] z dnia 13 listopada 2012 r. oraz zaświadczenie o wpisie tego Stowarzyszenia do ewidencji stowarzyszeń zwykłych z dnia 21 stycznia 2013 r., w którym jest on wpisany jako przedstawiciel Stowarzyszenia. Sąd I instancji prawidłowo wywiódł, że skoro stowarzyszenie zwykłe nie ma osobowości prawnej (art. 40 ust. 1 ustawy z 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach – Dz. U. z 2001 r., Nr 79, poz. 855 ze zm.) to, w postępowaniu sądowoadministracyjnym, legitymację procesową posiadają wszyscy członkowie tego stowarzyszenia, jako podmioty praw i obowiązków. W takiej sytuacji albo wszyscy członkowie powinni podpisać skargę wnoszoną do sądu, albo wszyscy członkowie powinni udzielić pełnomocnictwa swojemu przedstawicielowi. Dokumenty przedstawione przez R. K. wraz z pismem z dnia 4 listopada 2015 r. nie potwierdzają, że jest on upoważniony przez aktualnych członków Stowarzyszenia zwykłego [...] do reprezentowania Stowarzyszenia przed sądami administracyjnymi, w tym do wniesienia zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 16 września 2015 r. W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 180 w zw. z art. 178 i art. 197 § 2 p.p.s.a. odrzucił zażalenie Stowarzyszenia zwykłego [...] w B., gdyż nie uzupełniono braków tego zażalenia w wyznaczonym terminie. Na tej samej podstawie prawnej Naczelny Sąd Administracyjny odrzucił zażalenie Fundacji [...] w B., gdyż R. K. nie wykonał wezwania Sądu z dnia 9 października 2015 r. do usunięcia braku formalnego zażalenia Fundacji przez nadesłanie dokumentu, który pozwoli ustalić, czy - jako pełnomocnik osoby prawnej Fundacji [...] w B. - spełnia on przesłanki z art. 35 § 1 i 2 p.p.s.a. w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia zażalenia Fundacji. Zgodnie z tymi przepisami pełnomocnikiem strony może być adwokat lub radca prawny, a ponadto inny skarżący lub uczestnik postępowania, jak również małżonek, rodzeństwo, wstępni lub zstępni strony oraz osoby pozostające ze stroną w stosunku przysposobienia, a także inne osoby, jeżeli przewidują to przepisy szczególne (§ 1). Pełnomocnikiem osoby prawnej lub przedsiębiorcy, w tym nieposiadającego osobowości prawnej, może być również pracownik tej jednostki albo jej organu nadrzędnego. Dotyczy to również państwowych i samorządowych jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej (§ 2). R. K. przedstawił Statut Fundacji, informację z Krajowego Rejestru Sądowego z dnia 19 lutego 2015 r. oraz pełnomocnictwo z dnia 23 maja 2013 r. udzielone mu przez Prezesa Zarządu Fundacji do reprezentowania Fundacji m.in. przed sądami. Z dokumentów tych nie wynika, aby R. K. był osobą uprawnioną do reprezentowania Fundacji przed sądami administracyjnymi, zgodnie z art. 35 § 1 i 2 p.p.s.a. Odrzuceniu podlega również zażalenie Stowarzyszenia [...] w B. w likwidacji, albowiem – jak słusznie wskazał Sąd I instancji – Stowarzyszenie to zostało rozwiązane prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] stycznia 2012 r. i zarządzono jego likwidację. Stowarzyszenie to nie posiada więc zdolności sądowej i nie może być stroną postępowania sądowoadministracyjnego na podstawie art. 25 § 4 p.p.s.a. Zażalenie wniesione przez Stowarzyszenie [...] w B. w likwidacji jest zażaleniem z innych przyczyn niedopuszczalnym i jako takie podlega odrzuceniu na podstawie art. 180 w zw. z art. 178 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. W odniesieniu do zażalenia Stowarzyszenia zwykłego [...] w B. z dnia 6 października 2015 r. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że podlega ono oddaleniu, gdyż zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 16 września 2015 r. o odrzuceniu zażalenia odpowiada prawu. Przedstawiciel tego Stowarzyszenia R. K. nie wykonał bowiem zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 27 lipca 2015 r., na podstawie którego wezwano go do nadesłania dokumentu, z którego będzie wynikać, czy zażalenie Stowarzyszenia [...] w B. zostało skutecznie wniesione przez wszystkich członków tego Stowarzyszenia (ewentualnie nadesłanie uchwały podpisanej przez wszystkich członków Stowarzyszenia upoważniającej R. K. do reprezentowania tego Stowarzyszenia w postępowaniu przed sądami administracyjnymi) w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia zażalenia. Wezwanie powyższe, wraz ze stosownym pouczeniem o konsekwencjach jego niewykonania, zostało skutecznie doręczone R. K. w dniu 10 sierpnia 2015 r. W wyznaczonym terminie opisane wyżej braki formalne zażalenia nie zostały uzupełnione. Sąd I instancji, na podstawie art. 178 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., prawidłowo więc odrzucił zażalenie Stowarzyszenia [...] w B. Na marginesie podkreślić należy, iż organizacje społeczne korzystające z prawa do występowania w postępowaniu sądowoadministracyjnym w charakterze strony postępowania mają również obowiązek współdziałania z sądem i przestrzegania przepisów prawa regulujących procedurę sądową. Organizacje te powinny więc liczyć się z obowiązkiem uiszczenia kosztów sądowych, czy obowiązkiem formułowania pism procesowych w formie czytelnej i zgodnie z wymogami przepisów prawa procesowego oraz załączania do nich wymaganych przez przepisy prawa dokumentów. Nieustanne formułowanie pism procesowych przez skarżące organizacje w sposób nieczytelny (bardzo drobny druk, brak odstępów między wierszami, podawanie licznych sygnatur i dat orzeczeń) i nieprzedstawianie wymaganych dokumentów, skutkuje koniecznością kierowania do nich licznych wezwań o uzupełnienie braków formalnych tych pism, co utrudnia prowadzenie przez sąd postępowania i prowadzi do przedłużenia się czasu jego trwania, stanowiąc w istocie wypaczenie idei udziału organizacji społecznych w postępowaniu sądowoadministracyjnym w celu ochrony interesu społecznego. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. oddalił zażalenie Stowarzyszenia [...] w B.