II OSK 1277/07

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Gliniecki Sędziowie sędzia NSA Wojciech Chróścielewski sędzia NSA Teresa Kobylecka /spr./ Protokolant Marcin Sikorski po rozpoznaniu w dniu 24 października 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej W. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 kwietnia 2007 r., sygn. akt IV SA/Wa 506/07 w sprawie ze skargi W. W. na decyzję Wojewody M. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania oddala skargę kasacyjną UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 19 kwietnia 2007r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie sygn. akt IV SA/Wa 506/07 oddalił skargę W. W. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] grudnia 2006r. w przedmiocie odmowy wymeldowania z pobytu stałego. Sąd pierwszej instancji podzielił ustalenia faktyczne przedstawione w decyzji Wojewody Mazowieckiego podnosząc, że Wojewoda Mazowiecki na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania W. W. utrzymał w mocy decyzję Prezydenta m. st. Warszawy z dnia [...] listopada 2006 r. orzekającą o odmowie wymeldowania P. W. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w W.. Postępowanie o wymeldowanie P. W. zostało wszczęto na wniosek W. W.i, który jest właścicielem przedmiotowego lokalu. W oparciu o zeznania J. W. (babci małoletniej), P. W. oraz dowody z dokumentów (m.in. zaświadczenie z dnia [...] października 2006r. nr [...] wydane przez Państwowe Studium Stenotypii i Języków Obcych - Zespół Szkół Policealnych w W., potwierdzenie zameldowania na pobyt czasowy) ustalono, iż P. W. wyprowadziła się z lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. w grudniu 2005r. i zamieszkała u dziadka, co związane jest z nauką w szkole policealnej i w dniu [...] września 2006r. dokonała zameldowania na pobyt czasowy w lokalu Nr [...] przy ul. [...] w W. na okres od 29 września 2006r. do 30 października 2007r. W tej sytuacji organ stwierdził, iż nie zaistniał warunek konieczny do wymeldowania P. W. w trybie art. art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, stanowiącego że organ gminy wydaje decyzję o wymeldowaniu osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego i nie dopełniła obowiązku meldunkowego, gdyż opuszczenie miejsca pobytu stałego przez P. W. nie ma charakteru trwałego i dobrowolnego. W ocenie Sądu pierwszej instancji ustalenia organów administracji w zakresie braku przesłanek do wymeldowania, wynikających z powołanego przepisu prawa materialnego zostały właściwie poczynione, ocenione i udowodnione w całym toku postępowania administracyjnego. Z przedstawionego stanu sprawy wynika bowiem, że P. W. czasowo przebywa u dziadka, u którego została zameldowana na pobyt czasowy, co związane jest z jej nauką w szkole policealnej, czym dopełniła obowiązku meldunkowego, zgodnie z art. 4 pkt 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Wojewódzki Sąd Administracyjny podniósł, że właściwy organ administracji publicznej dokonując czasowego zameldowania P. W. w lokalu dziadka na okres od 29 września 2006r. do 30 października 2007r. uznał, że zostały spełnione warunki do czasowego zameldowania. Za okoliczność uzasadniającą zameldowanie na pobyt czasowy trwający ponad 3 miesiące uważa się w szczególności pobyt związany z kształceniem, leczeniem, wypoczynkiem lub ze względów rodzinnych (art. 8 ust. 1 pkt 2). Bez wyeliminowania z obrotu prawnego czasowego zameldowania w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. nie można skutecznie podnosić, jak to czyni skarżący, że P. W. bez wymeldowania opuściła dotychczasowe miejsce zamieszkania w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W., w którym jest zameldowana na pobyt stały. Bez zakwestionowania prawidłowości zameldowania na pobyt czasowy nie można twierdzić, że P. W. trwale i dobrowolnie opuściła swoje miejsce zameldowania. Nie ma w tej sytuacji znaczenia, czy strona korzysta z lokalu, w którym jest zameldowana na pobyt stały i czy ma w nim swoje rzeczy. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że nie zostały spełnione ustawowe przesłanki do wymeldowania P. W. w trybie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych z lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. Organy przeprowadziły postępowanie bez naruszenia zasad procedury administracyjnej oraz prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego, wobec czego zaskarżonej decyzji nie można postawić zarzutu niezgodności z prawem. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł W. W., reprezentowany przez pełnomocnika, radcę prawnego Z .H., w której zarzucił: - naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik postępowania, poprzez naruszenie art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), polegające na wadliwym uzasadnieniu wyroku, tj. przesłance wynikającej z art. 174 pkt 2 ppsa, - naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. ewidencji ludności i dowodów osobistych (tekst jednolity Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993) polegające na przyjęciu, że niemożliwe jest bez wyeliminowania z obrotu prawnego czasowego zameldowania podnoszenie, że P. W. bez wymeldowania opuściła miejsce dotychczasowego miejsca zamieszkania, tj. na przesłance wynikającej z art. 174 pkt 1 ppsa. Wskazując na powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zdaniem wnoszącego skargę kasacyjna uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie zawiera oceny zgodności ustaleń dokonanych przez organ administracji publicznej z prawem (art. 3 § 1 ppsa). Wojewódzki Sąd Administracyjny przyjął stan faktyczny ustalony przez organy administracji niezgodnie z procedurą. Przedstawienia stanowiska sądu nie można zastępować ogólnikową aprobatą stanowiska organów administracji. Sąd I instancji może podzielić poglądy organów administracji, jednakże nie może tego uczynić bez przeanalizowania przesłanek tych poglądów i wyrażenia własnego stanowiska, co do ich prawidłowości w świetle przepisów prawa, mających zastosowanie w odniesieniu do poszczególnych spornych kwestii. Wskazane naruszenie przepisu postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku w sposób rażący narusza reguły przewidziane w art. 141 § 4 ppsa. Nadto podniesiono w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. ewidencji ludności i dowodów osobistych (tekst jednolity Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993) polegające na przyjęciu, że niemożliwe jest bez wyeliminowania z obrotu prawnego czasowego zameldowania podnoszenie, że P. W. bez wymeldowania opuściła miejsce dotychczasowego miejsca zamieszkania. Skarżący wskazał, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu powyższego przepisu jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne, przy czym opuszczenie to nie tylko nieprzebywanie, ale i zamiar opuszczenia danego lokalu, z jednoczesnym zerwaniem związków z lokalem dotychczasowym i założeniem w nowym ośrodku swoich osobistych i majątkowych interesów. W sprawie niniejszej P. W. była zameldowana do 2004r. na pobyt stały u dziadka przy ul. [...], zaś w 2004r. dokonała zameldowania na pobyt stały u babci przy ul. [...], po zdaniu matury w 2005r. wyprowadziła się ponownie do dziadka, nie dopełniając obowiązku meldunkowego. W trakcie trwania postępowania o wymeldowanie w 2006r. zameldowała się na pobyt czasowy u dziadka przy ul. [...]. Analiza powyższych wywodów wskazuje, zdaniem skarżącego na obowiązek organów administracji przeprowadzenia postępowania dowodowego zgodnie z treścią art. 15 ust. 2 cyt. ustawy, tymczasem organy administracji nie przejawiły własnej inicjatywy w zgromadzeniu materiału dowodowego, który pozwoliłyby na jednoznaczne ustalenie stanu faktycznego, czym uchybiły obowiązkowi wynikającemu z art. 77 § 1 i art. 80 kpa, lecz WSA nie rozpatrzył zarzutów skarżącego odnoszących się do tych naruszeń. Ustalenia dokonane przez organy, odnoszące się do charakteru pobytu P. W. w lokalu przy ul. [...] oparte zostały jedynie na oświadczeniu zainteresowanej i fakcie zameldowania na pobyt czasowy w trakcie trwającego postępowania po rocznej nieobecności w miejscu stałego zameldowania. Skarżący nie podzielił stanowiska Sądu, że niemożliwe jest w tej sytuacji bez wyeliminowania z obrotu prawnego czasowego zameldowania podnoszenie, że P. W. bez wymeldowania opuściła miejsce dotychczasowego zamieszkania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Stosownie do art. 183 § 1 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U . Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej ppsa) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie niniejszej nie zachodzi żaden z przypadków wskazanych w art. 183 § 2 ppsa . W sytuacji, gdy w skardze kasacyjnej zarzuca się zarówno naruszenie prawa materialnego - art. 174 pkt 1 ppsa, jak i naruszenie przepisów postępowania - art. 174 pkt 2, w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlega ostatnio wymieniony zarzut. Dopiero bowiem, po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd jest prawidłowy, albo nie został skutecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego przez zastosowany przez sąd przepis prawa materialnego. Sformułowany w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik postępowania dotyczy naruszenia art. 141 § 4 ppsa poprzez wadliwe uzasadnienie wyroku Sądu pierwszej instancji. Tak sformułowany zarzut jest chybiony. Nie można bowiem uznać, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku "nie zawiera oceny zgodności ustaleń z prawem". Sąd pierwszej instancji bada legalność zaskarżonej decyzji, czyli zgodność z przepisami prawa obowiązującymi w dacie wydawania decyzji przy uwzględnieniu stanu faktycznego istniejącego w dacie wydania decyzji. Mając to na uwadze uznać należy za chybiony zarzut skargi kasacyjnej, ponieważ wbrew jej zarzutom Sąd dokonał oceny legalności zaskarżonego aktu w całokształcie sprawy. W wyniku tej oceny podzielił stanowisko organów administracji, a w uzasadnieniu wyjaśnił podstawę prawną rozstrzygnięcia, wskazując na ustalony przez organ stan faktyczny zgodny z zebranym materiałem dowodowym. Sąd wskazał, że organy przeprowadziły postępowanie bez naruszenia zasad procedury administracyjnej oraz prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego, wobec czego zaskarżonej decyzji nie można postawić zarzutu niezgodności z prawem. Nie można zatem uznać za zasadny zarzut skargi kasacyjnej naruszenia art. 141 § 4 ppsa. Ponadto wskazać należy, że nawet gdyby uzasadnienie zaskarżonego wyroku było wadliwe, a nie ma podstaw do sformułowania takiej oceny, to nie ma żadnego znaczenia kwestionowanie w skardze kasacyjnej jego treści. Przy formułowaniu tego zarzutu pominięto normatywną treść przepisu art. 184 ppsa, z którego wynika, iż Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, gdy jest ona pozbawiona usprawiedliwionych podstaw, a także, gdy zaskarżone orzeczenie, mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. Odnosząc się do zarzutu naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.), zwanej dalej ustawą stwierdzić należy, że również ten zarzut jest nieuprawniony. Naruszenie prawa materialnego przejawiające się w jego błędnej wykładni polega na mylnym zrozumieniu, a więc wadliwej interpretacji treści normy prawnej, wynikającej z przepisu objętego zarzutem naruszenia. Nieodzownym elementem uzasadnienia tej podstawy kasacyjnej winno więc być wskazanie, na czym polega wadliwa interpretacja tego przepisu przez Sąd I instancji, a także wyjaśnienie, jak zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną przepis ten winien być rozumiany. Błędna wykładnia powyższego przepisu zdaniem skarżącego polegać ma na przyjęciu, że niemożliwe jest bez wyeliminowania z obrotu prawnego czasowego zameldowania podnoszenie, że P. W. bez wymeldowania opuściła miejsce dotychczasowego miejsca zamieszkania. Wskazać należy, że stosownie do art. 4 pkt 1 i 2 ustawy obowiązek meldunkowy polega na - zameldowaniu się w miejscu pobytu stałego lub czasowego oraz - wymeldowaniu się z miejsca pobytu stałego lub czasowego. Organy obu instancji, a także Sąd pierwszej instancji przyjęły, że P. W. w dacie orzekania przez organy obu instancji była zameldowana na pobyt czasowy na okres od dnia 28 września 2006r. do 30 października 2007r. u swojego dziadka w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W.. Wynika to ze znajdującego się w aktach sprawy potwierdzenia zameldowania na pobyt czasowy (z dnia 28 września 2006r.). Zatem uznać należy, że P. W. dopełniła obowiązku meldunkowego, zgodnie z art. 4 pkt 1 ustawy. Zgodnie z przepisem art. 7 ust. 1 ustawy "pobytem czasowym" jest przebywanie bez zamiaru zmiany miejsca pobytu stałego w innej miejscowości pod oznaczonym adresem lub w tej samej miejscowości, lecz pod innym adresem. Natomiast art. 8 stanowi, że osoba zameldowana na pobyt czasowy i przebywająca w tej samej miejscowości nieprzerwanie dłużej niż 3 miesiące jest obowiązana zameldować się na pobyt stały, chyba że zachodzą okoliczności wskazujące na to, iż pobyt ten nie utracił charakteru pobytu czasowego. Za okoliczności uzasadniające zameldowanie na pobyt czasowy trwający ponad 3 miesiące uważa się m.in. pobyt związany z kształceniem się (art. 8 ust. 1 pkt 2). Sąd podzielił ustalenie organów administracyjnych, iż P. W. jest słuchaczem Szkoły Policealnej Nr 26 w Państwowym Studium Stenotypii i Języków Obcych - Zespół Szkół Policealnych w W., co potwierdza zaświadczenie tegoż Studium z dnia [...] października 2006r. Skoro zatem właściwy organ administracji publicznej dokonując zameldowania na pobyt czasowy uznał, że P. W. spełnia warunki do czasowego zameldowania na okres od dnia 28 września 2006r. do 30 października 2007r., to słusznie Sąd pierwszej instancji uznał, że bez wyeliminowania z obrotu prawnego czasowego zameldowania nie można uznać, iż P. W. bez wymeldowania opuściła dotychczasowe miejsce zamieszkania, w którym zameldowana jest na pobyt stały w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy. Należy zwrócić uwagę, że w przepisie art. 15 ust. 2 ustawy, którego błędną wykładnię zarzucono w skardze kasacyjnej nie tylko chodzi o wymeldowanie z pobytu stałego, ale też z pobytu czasowego. Wynika stąd, że ustawodawca zarówno zameldowanie na pobyt czasowy, jak i stały traktuje analogicznie. Nie może więc być takiej sytuacji, że organy administracji publicznej nie kwestionując prawidłowości zameldowania na pobyt czasowy, w takim czasowym zameldowaniu i zamieszkaniu dostrzegają fikcyjność zameldowania na pobyt stały z uwagi na brak realizacji tak zwanego centrum życiowego. Zameldowanie czasowe stanowi dla strony jednocześnie potwierdzenie, że dopełniła ona nałożone przepisami ustawy obowiązki w zakresie ewidencji meldunkowej i dopóki to czasowe zameldowanie nie zostanie uznane za niezgodne z ustawą o ewidencji ludności, tak długo nie może być kwestionowane zameldowanie na pobyt stały, z którego nastąpiło czasowe wymeldowanie się do innego lokalu. Słusznie wskazał Sąd pierwszej instancji, że bez znaczenia jest, czy strona nadal korzysta z mieszkania, w którym jest zameldowana na stałe, czy też nie korzysta. To organ administracji meldując stronę na ponad trzymiesięczny pobyt czasowy uznał, że zachodzą szczególne warunki do zameldowania na taki pobyt czasowy (art. 8 ust. 1 pkt 2), przy zachowaniu zameldowania dotychczasowego na pobyt stały. Wątpliwości co do charakteru pobytu uzasadniającego zameldowanie na okres dłuższy niż 3 miesiące, organ administracyjny miał obowiązek rozstrzygnąć (art. 8 ust. 2) w toku załatwienia sprawy o zameldowanie na pobyt czasowy. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny zgodnie z art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U . Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oddalił skargę kasacyjną.