II OSK 1839/17

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak (spr.) Sędzia del. WSA Piotr Korzeniowski Protokolant starszy asystent sędziego Justyna Żurawska po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2018 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej A. sp.j. z siedzibą w S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 8 marca 2017 r. sygn. akt II SA/Rz 1089/16 w sprawie ze skargi A. sp.j. z siedzibą w S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji 1. prostuje z urzędu zaskarżony wyrok w ten sposób, że w sentencji wyroku w miejsce słów B. sp.j. w S." wpisuje "A. sp.j. z siedzibą w S. ", 2. oddala skargę kasacyjną. UZASADNIENIE Wyrokiem z 8 marca 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę A. sp. j. z siedzibą w S. (dalej jako "Spółka") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu z [...] maja 2016 r. w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że decyzją z [...] stycznia 2015 r. Wójt Gminy Nowa Dęba ustalił na wniosek B. S.A. z siedzibą w P. (dalej jako "inwestor") środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia polegającego na przebudowie Stacji Paliw zlokalizowanej w [...] przy ul. [...]. Decyzja ta została utrzymana w mocy ostateczną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu z [...] lutego 2015 r. Pismem z 27 stycznia 2016 r. C.S. oraz Spółka (dalej jako "wnioskodawcy") wnieśli o stwierdzenie nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu z [...] lutego 2015 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy Nowa Dęba z [...] stycznia 2015 r. jako wydanych z rażącym naruszeniem prawa. Decyzją z [...] maja 2016 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnobrzegu umorzyło postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji uznając, że wnioskodawcom nie przysługuje status strony postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a. Organ zwrócił uwagę, że wnioskodawcy nie brali udziału w postępowaniu w charakterze stron. Planowane przedsięwzięcie nie będzie jednak oddziaływać na ich stację paliw, która znajduje się w odległości 2 km od miejsca lokalizacji tego przedsięwzięcia. Wnioskodawcy złożyli wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Decyzją z [...] maja 2016 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnobrzegu utrzymało w mocy decyzję własną z [...] maja 2016 r. podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu z [...] maja 2016 r. wnieśli wnioskodawcy. Postanowieniem z 8 września 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odrzucił skargę C.S. Oddalając skargę Spółki Sąd I instancji podzielił stanowisko organu akceptując poczynione przez ten organ ustalenia faktyczne. Sąd I instancji wyjaśnił, że oceniając istnienie interesu prawnego na gruncie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2016 r. poz. 353 ze zm. – dale jako "ustawa środowiskowa") należy odnieść się do art. 3 pkt 13 tej ustawy, który stanowi definicję przedsięwzięcia. Przymiot strony w sprawach o wydanie decyzji środowiskowej mają więc podmioty posiadające tytuł prawny do nieruchomości położonych w bezpośrednim sąsiedztwie zamierzonego przedsięwzięcia, a oprócz tego inne podmioty, jeżeli ich nieruchomości mieszczą się w zasięgu planowanego przedsięwzięcia, przy czym pojęcie oddziaływania jest rozumiane jako wpływ na środowisko, jak i na nieruchomości sąsiednie w szerokim znaczeniu sąsiedztwa. W pojęciu tym mieści się zatem rzeczywisty wpływ zarówno na korzystanie z innych nieruchomości, jak i na wartości prawnie chronione, np. środowisko. Jeżeli natomiast akt stosowania danej normy prawnej nie wywiera bezpośredniego wpływu na sferę sytuacji prawnej danego podmiotu, to nie można mówić o interesie prawnym strony, a co za tym idzie o statusie strony w postępowaniu, w którym dochodzi do konkretyzacji danej normy prawnej. W takim przypadku można mówić o istnieniu interesu faktycznego. Sąd I instancji wskazał, że w toku postępowania administracyjnego organy ustaliły, że Spółka nie była stroną w postępowaniu związanym z oceną oddziaływania na środowisko, ponieważ planowane przedsięwzięcie nie oddziałuje na stację paliw prowadzoną przez Spółkę, usytuowaną w odległości powyżej 2 km. Z dokumentacji zgromadzonej w sprawie wynika, że planowana stacja paliw jest zgodna z obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego uchwalonym uchwała nr LI/389/98 Rady Miejskiej w Nowej Dębie z 17 czerwca 1998 r. Z raportu wynika, że obiekty i urządzenia wraz infrastrukturą mają być zaprojektowane zgodnie z rozporządzeniem Ministra Gospodarki z 21 listopada 2005 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać bazy i stacje paliw płynnych, rurociągi przesyłowe dalekosiężne służące do transportu ropy naftowej i produktów naftowych i ich usytuowanie (Dz.U. z 2014 r., poz. 1853). Celem planowanego przedsięwzięcia jest zastąpienie wyeksploatowanego obiektu stacją paliw gwarantującą nowoczesne standardy bezpieczeństwa. Sąd I instancji podzielił stanowisko organu, że decyzja środowiskowa nie ogranicza Spółki w prawie do nieruchomości, nie pozbawia możliwości korzystania z rzeczy i pobierania z niej pożytków w rozumieniu art. 140 k.c., a także nie ma wpływu na sposób prowadzenia działalności gospodarczej. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła Spółka. Spółka zarzuciła naruszenie art. 28 k.p.a. przez odmowę przyznania wnioskodawcom przymiotu strony. Zdaniem Spółki, decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu z [...] lutego 2015 r. oraz poprzedzająca ją decyzja Burmistrza Gminy i Miasta Nowa Dęba z [...] stycznia 2015 r. ustalająca środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia naruszają interes wnioskodawców, co stanowi o istnieniu przesłanki z powołanego art. 28 k.p.a. Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zwrot kosztów postępowania za obie instancje, a także wynagrodzenia pełnomocnika według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę kasacyjną inwestor wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: W świetle art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podkreślić przy tym trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak), to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej. Zarzuty skargi kasacyjnej nie zasługują na uwzględnienie. Spółka zarzuciła jedynie naruszenie art. 28 k.p.a., który to przepis stanowi definicję strony postępowania administracyjnego. Stosownie do tego przepisu stroną jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Ponadto, stroną postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji jest nie tylko strona postępowania zwykłego zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji, lecz również każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności decyzji. Jak trafnie wskazał Sąd I instancji, podstawą do ustalenia interesu prawnego są normy materialnego prawa administracyjnego regulujące podstawy prawne rozpoznania i rozstrzygnięcia danego rodzaju sprawy indywidualnej w drodze decyzji administracyjnej. Sąd I instancji trafnie wyjaśnił, że przymiot strony w sprawach o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach mają podmioty posiadające tytuł prawny do nieruchomości położonych w bezpośrednim sąsiedztwie zamierzonego przedsięwzięcia, a oprócz tego inne podmioty, jeżeli ich nieruchomości mieszczą się w zasięgu planowanego przedsięwzięcia. W pojęciu tym mieści się zatem rzeczywisty wpływ zarówno na korzystanie z innych nieruchomości, jak i na wartości prawnie chronione, np. środowisko. Jeżeli natomiast akt stosowania danej normy prawnej nie wywiera bezpośredniego wpływu na sferę sytuacji prawnej danego podmiotu, to nie można mówić o interesie prawnym strony, a co za tym idzie — o statusie strony w postępowaniu, w którym dochodzi do konkretyzacji danej normy prawnej. Tego rodzaju normy prawa materialnego Spółka nie wskazała. Źródłem interesu prawnego nie może być bezpośrednio art. 28 k.p.a., podobnie jak przekonanie strony o niezgodności z prawem decyzji wydanej na rzecz innego podmiotu działającego w podobnych warunkach ekonomicznych. W obowiązującym porządku prawnym brak jest możliwości oparcia statusu strony postępowania administracyjnego na interesie publicznym (actio popularis), a zatem na stwierdzeniu, że dany akt administracyjny jest niezgodny z prawem. Przeciwnie, stroną postępowania administracyjnego może być wyłącznie podmiot, który posiada własny, indywidualny i skonkretyzowany interes prawny. Spółka całość swojej argumentacji opiera natomiast na przekonaniu, że decyzja Wójta Gminy Nowa Dęba z [...] stycznia 2015 r. wydana na rzecz inwestora, stawia ten podmiot w korzystniejszej sytuacji ekonomicznej przez brak nałożenia określonych obowiązków. W treści skargi kasacyjnej Spółka nawet wprost utożsamia interes ekonomiczny z interesem prawnym. Nie jest to jednak zestawienie prawidłowe, interes ekonomiczny jest interesem faktycznym, a nie prawnym. W treści skargi kasacyjnej Spółka powołała się ponadto na szereg przepisów z różnych gałęzi prawa, jednak nie powołując ich jako zarzutów kasacyjnych, lecz jako podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu z [...] lutego 2015 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy Nowa Dęba z [...] stycznia 2015 r. jako wydanych z rażącym naruszeniem prawa. Naczelny Sąd Administracyjny nie odnosił się więc do zastosowania lub wykładni tych norm, ponieważ na obecnym etapie postępowania sądowego przedmiotem kontroli był wyrok Sądu I instancji dotyczący wyłącznie oceny interesu prawnego Spółki do wystąpienia do właściwego organu administracji publicznej o stwierdzenie nieważności powyższych decyzji. Z tych względów i na podstawie art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Jednocześnie, na podstawie art. 156 § 1 i 3 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny sprostował oczywistą omyłkę w zaskarżonym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z 8 marca 2017 r., polegającą na niepełnym powołaniu nazwy Spółki.