III SA/Kr 1021/22

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Hanna Knysiak-Sudyka Sędziowie : SWSA Janusz Kasprzycki SWSA Tadeusz Kiełkowski (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 listopada 2022 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Rektora [...] w K. z dnia 4 maja 2022 r. znak KWSPZ/1079/2022 w przedmiocie skreślenia z listy studentów I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Rektora [...] w K. na rzecz skarżącego M. K. kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. UZASADNIENIE Dziekan Wydziału [...], decyzją z dnia 11 kwietnia 2022 r., znak KWSPZ/948/2022, działając na podstawie art. 108 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2022 r. poz. 574 ze zm.), art. 104 oraz 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735) – skreślił z listy studentów M. K. studenta 1 semestru studiów w roku akademickim 2021/2022 na kierunku studiów Fizjoterapia, na Wydziale [...], w związku z nieuzyskaniem zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ I instancji przytoczył art. 108 ust. 2 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce – i wskazał, że M. K., student 1 semestru studiów w roku akademickim 2021/2022 na kierunku studiów Fizjoterapia, na Wydziale [...], nie uzyskał zaliczenia 1 semestru w określonym terminie. W tym stanie rzeczy, zgodnie z art. 108 ust. 2 pkt 3 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce powstała podstawa do skreślenia M. K. z listy studentów. Na skutek odwołania M. K., Rektor [...], decyzją z dnia 4 maja 2022 r., znak KWSPZ/1079/2022, działając na podstawie art. 108 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. 2022 r., poz. 574) oraz art. 105 § 1 i art. 132 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2021 r. poz. 735) – podtrzymał w całości decyzję Dziekana Wydziału [...] z dnia 11 kwietnia 2022 r. Uzasadniając tę decyzję, organ odwoławczy podał, że po rozpatrzeniu złożonego przez M. K. podania o uchylenie decyzji w sprawie skreślenia z listy studentów stwierdzono, iż nie ustała przyczyna skreślenia oraz nie uległy zmianie stanowiska prowadzących w sprawie braku zgody na warunek z przedmiotu anatomia prawidłowa. Wobec studenta został stwierdzony brak postępu w nauce, w wyniku czego student nie uzyskał zgody na warunkową kontynuację przedmiotu. Wobec powyższego została podjęta decyzja, która jest faktycznie i prawnie zasadna. Pismem z dnia 8 czerwca 2022 r. M. K. wniósł skargę na powyższą decyzję Rektora [...]. Skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie: 1) art. 7, art. 8 § 1, art. 9, art. 10, art. 11, art. 107 § 1 pkt 6 Kodeksu postępowania administracyjnego; 2) art. 108 ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce w zw. z: – art. 32 ust. 2 i art. 69 Konstytucji RP poprzez dyskryminację skarżącego z powodu jego niepełnosprawności oraz zaniechanie działań polegających na udzieleniu skarżącemu pomocy w zabezpieczaniu egzystencji i przysposobieniu do pracy oraz komunikacji społecznej; – art. 11 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, zgodnie z którym podstawowym zadaniem uczelni jest stwarzanie osobom niepełnosprawnym warunków do pełnego udziału w kształceniu; – art. 24 ust. 1 Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych sporządzonej w Nowym Jorku dnia 13 grudnia 2006 r., zgodnie z którym Państwa Strony uznają prawo osób niepełnosprawnych do edukacji, a w celu realizacji tego prawa bez dyskryminacji i na zasadach równych szans, Państwa Strony zapewnią włączający system kształcenia umożliwiający integrację na wszystkich poziomach edukacji; – § 10, § 11 ust. 2 Regulaminu studiów (załącznik do uchwały Senatu uczelni nr 10/108/2021). Skarżący wniósł o uchylenie decyzji obu instancji oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi skarżący przedstawił argumentację na poparcie sformułowanych zarzutów i wniosków. W odpowiedzi na skargę Rektor [...] wniósł o oddalenie skargi. Organ przestawił ujętą w ośmiu punktach argumentację świadczącą – w ocenie organu – o zasadności zaskarżonej decyzji. Organ przytoczył w szczególności określone postanowienia regulaminu studiów; opisał okoliczności przedłużenia skarżącemu sesji egzaminacyjnej; wskazał przedmioty, których skarżący nie zaliczył, oraz opinie prowadzących co do możliwości ich warunkowego zaliczenia; zaznaczył, że skarżący był informowany o przyczynach niezaliczenia semestru; odniósł się do zarzutu dyskryminacji skarżącego oraz nieprzystosowania formy egzaminów do potrzeb skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje. Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia jego nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd nie rozstrzyga sprawy administracyjnej merytorycznie, lecz ocenia zgodność aktu z prawem. Kontrolując zaskarżoną decyzję zgodnie ze wskazanymi wyżej kryteriami, należało uznać, że zachodzą podstawy do pozbawienia jej mocy wiążącej z uwagi na brak uzasadnienia spełniającego wymogi ustawowe, który uniemożliwia dalej idącą jej ocenę pod kątem zgodności z prawem zawartego w niej rozstrzygnięcia. Zgodnie z art. 108 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2022 r. poz. 574 ze zm.), dalej "ustawa" lub "p.s.w.n." studenta skreśla się z listy studentów w przypadku: 1) niepodjęcia studiów; 2) rezygnacji ze studiów; 3) niezłożenia w terminie pracy dyplomowej lub egzaminu dyplomowego; 4) ukarania karą dyscyplinarną wydalenia z uczelni. Z kolei art. 108 ust. 2 ustawy stanowi, że student może być skreślony z listy studentów w przypadku: 1) stwierdzenia braku udziału w obowiązkowych zajęciach; 2) stwierdzenia braku postępów w nauce; 3) nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie; 4) niewniesienia opłat związanych z odbywaniem studiów. Art. 108 ust. 3 przesądza, że skreślenie z listy studentów następuje w drodze decyzji administracyjnej. Zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 108 ust. 2 ustawy. Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych: "Sposób sformułowania przez prawodawcę przepisów stanowiących podstawę prawną wydania zaskarżonych decyzji orzekających w sprawie skreślenia z listy studentów wskazuje, że wydanie takiej decyzji dokonywane jest w ramach tzw. uznania administracyjnego (luzu decyzyjnego) organu uczelni, który mimo wystąpienia sytuacji określonej w art. 108 ust. 2 pkt 3 p.s.w.n., nie jest zobligowany do skreślenia studenta z listy studentów, gdyż może bowiem odstąpić od wydania takiego rozstrzygnięcia. (...) Podejmowane przez organ w ramach uznania administracyjnego rozstrzygnięcie nie może oznaczać jego dowolności. Wydanie decyzji uznaniowej musi być poprzedzone wyjaśnieniem okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia danej sprawy, tj. zebraniem materiału dowodowego, a następnie jego wszechstronnym rozpatrzeniem, znajdującym odzwierciedlenie w uzasadnieniu tej decyzji" (wyrok WSA w Gdańsku z dnia 29 lipca 2021 r., III SA/Gd 52/21, LEX nr 3210036). "Uzasadnienie decyzji o skreśleniu studenta z listy studentów powinno odpowiadać dwóm kryteriom, a mianowicie pozwolić studentowi na obronę jego interesów, zaś sądowi na przeprowadzenie skutecznej kontroli sądowadministracyjnej" (wyrok WSA w Poznaniu z dnia 15 lipca 2021 r., IV SA/Po 265/21, LEX nr 3205375). "Decyzja powinna zawierać także argumentację odnoszącą się do kwestii wyboru przez organ opcji skreślenia z tej przyczyny studenta z listy studentów. Nie może być aprobowane uchylanie się przez organ od oceny zarzutów podnoszonych przez stronę, a w przypadku rozstrzygnięcia negatywnego dla strony organ powinien wykazać, że nie mógł inaczej orzec z uwagi na konkretne okoliczności prawne lub faktyczne występujące w danej sprawie" (wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 13 kwietnia 2021 r., IV SA/Wr 471/20, LEX nr 3192848). Przytoczone tezy doprecyzowują – w odniesieniu do spraw powstałych na gruncie art. 108 ust. 2 ustawy – ogólne wymogi prawidłowego uzasadnienia decyzji określone art. 107 § 3 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. W ocenie Sądu, uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie spełnia powyższych wymogów. W istocie nie wyjaśnia ono precyzyjnie nawet samych przesłanek ewentualnego skreślenia skarżącego z listy studentów, a tym bardziej nie wyjaśnia wyboru rozstrzygnięcia w ramach uznania administracyjnego. Braki w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji są tego rodzaju, że uniemożliwiają ocenę rozstrzygnięcia pod kątem zgodności z prawem. Doszło zatem do naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W odpowiedzi na skargę organ sformułował wprawdzie szerszą argumentację mającą przemawiać za podjętym rozstrzygnięciem, ale sformułowanie takiej argumentacji dopiero na tym etapie nie może konwalidować istotnego braku zaskarżonej decyzji. "Odpowiedź na skargę nie może, jako pismo procesowe, być traktowana jako uzupełnienie istotnych braków decyzji. W odpowiedzi na skargę organ orzekający powinien odnieść się do podniesionych w niej zarzutów, a nie dokonywać brakujących ustaleń faktycznych lub ocen prawnych, które powinny znaleźć się w decyzji" (wyrok WSA w Gdańsku z dnia 19 października 2021 r., I SA/Gd 887/21, LEX nr 3246980). Zarzuty skargi Sąd uznał za zasadne tylko w zakresie, w jakim korelują one z niniejszym uzasadnieniem – ocena dalej idących zarzutów byłaby obecnie przedwczesna. Rozpatrując sprawę ponownie, organ obowiązany będzie poczynić niezbędne ustalenia i uzasadnić podejmowane rozstrzygnięcie zgodnie z wymogami prawa procesowego. Z tych przyczyn, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., Sąd orzekł jak w pkt I sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł w pkt II sentencji wyroku na podstawie art. 200 i 205 p.p.s.a.