II SAB/Gd 174/15

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Wanda Antończyk Sędzia WSA Mariola Jaroszewska po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2015 r. w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. W. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy 1. zobowiązuje Samorządowe Kolegium Odwoławcze do rozpatrzenia zażalenia A. W. na postanowienie Starosty z dnia 1 kwietnia 2015 r., nr [...] w terminie jednego miesiąca od dnia zwrotu akt administracyjnych wraz z wyrokiem ze stwierdzeniem jego prawomocności, 2. stwierdza, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej A. W. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. UZASADNIENIE A. W. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w sprawie jej zażalenia na postanowienie Starosty z dnia 1 kwietnia 2015 r., nr [...], zarzucając organowi naruszenie art. 35 i art. 36 ustawy z dnia 16 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.) - dalej jako "k.p.a.", poprzez rażące przekroczenie terminów załatwienia sprawy w postępowaniu administracyjnym. W związku z tak sformułowanymi zarzutami skarżąca wniosła o zobowiązanie organu do wydania postanowienia w sprawie jej zażalenia na ww. postanowienie Starosty wydane w przedmiocie uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy dla budynku mieszkalnego i gospodarczego w ramach zabudowy zagrodowej na działce nr [...] w M. oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o uwzględnienie skargi w zakresie wyznaczenia terminu rozpoznania sprawy. Kolegium opisało dotychczasowy przebieg postępowania przyznając, że powyższe zażalenie nie zostało rozpatrzone, a tym samym organ odwoławczy pozostaje w bezczynności. Jednocześnie Kolegium wniosło o stwierdzenie, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ jedyną jej przyczyną jest rozpoznawanie spraw według kolejności ich wpływu. Rozpoznając niniejszą sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) wojewódzki sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Kontrola ta - z mocy art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - określanej dalej w skrócie "P.p.s.a.", obejmuje również bezczynność organów. Jest to stan, w którym organ, będący właściwym miejscowo i rzeczowo do załatwienia sprawy, nie wydaje decyzji, postanowienia bądź innego aktu administracyjnego lub nie podejmuje czynności z zakresu administracji publicznej, o jakich mowa w przepisach art. 3 § 2 pkt 1 - 4 P.p.s.a. W myśl art. 149 § 1 P.p.s.a. Sąd - uwzględniając skargę na bezczynność: 1. zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności, 2. zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, 3. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a P.p.s.a.). Wniesiona w niniejszej sprawie skarga dotyczy bezczynności Samorządowego Kolegium Odwoławczego w rozpatrzeniu zażalenia wniesionego przez A. W. na postanowienie Starosty z dnia 1 kwietnia 2015 r., nr [...] wydane w przedmiocie uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy dla budynku mieszkalnego i gospodarczego w ramach zabudowy zagrodowej na działce nr [...] w M. Wniesienie skargi na bezczynność organu do wojewódzkiego sądu administracyjnego dopuszczalne jest po wyczerpaniu trybu przewidzianego w art. 37 k.p.a. Z art. 52 § 1 i 2 P.p.s.a. wynika bowiem, że skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie. W niniejszej sprawie jest bezsporne, że skarga, stosownie do wymogu wynikającego z ww. przepisów, poprzedzona została wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa, co nastąpiło pismem skarżącej z dnia 22 czerwca 2015 roku (data wpływu do organu odwoławczego – 26 czerwca 2015 r., pismo w aktach administracyjnych). Zgodnie z art. 144 k.p.a., w sprawach dotyczących zażaleń, a nieuregulowanych w rozdziale 11. Działu II k.p.a., zatytułowanego "Zażalenia", mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań. Do terminu załatwienia sprawy polegającej na rozpatrzeniu zażalenia przez samorządowe kolegium odwoławcze - będące organem odwoławczym stosować zatem należy wymogi określone w art. 35 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem, organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki (art. 35 § 1 k.p.a.). Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (art. 35 § 2 k.p.a.). Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 k.p.a.). Przepisy szczególne mogą określać inne terminy niż określone w art. 35 § 3 k.p.a. (art. 35 § 4 k.p.a.). Do powyżej określonych terminów nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu (art. 35 § 5 k.p.a.). Należy przy tym zauważyć również, że terminy określone w art. 35 k.p.a. podlegają liczeniu z uwzględnieniem treści art. 133 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej, który wydał decyzję (postanowienie), obowiązany jest przesłać odwołanie (zażalenie) wraz z aktami sprawy organowi odwoławczemu w terminie 7 dni od dnia, w którym otrzymał odwołanie (zażalenie), jeżeli w tym terminie nie wydał decyzji (postanowienia) w myśl art. 132 k.p.a. Jak wynika z powyższego unormowania, datą wszczęcia postępowania zażaleniowego jest data otrzymania zażalenia przez organ odwoławczy. W niniejszej sprawie zażalenie A. W. na postanowienie Starosty z dnia 1 kwietnia 2015 r. wpłynęło wraz z aktami sprawy do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w dniu 23 kwietnia 2015 r. (vide prezentata organu odwoławczego na piśmie przewodnim Starosty z dnia 20 kwietnia 2015 r., pismo w aktach administracyjnych). Samorządowe Kolegium Odwoławcze zwróciło się do Starosty o nadesłanie zwrotnego potwierdzenia odbioru zaskarżonego postanowienia, zaś pismo wyjaśniające organu pierwszej instancji w tym zakresie (datowane na 29 kwietnia 2015 r.) wpłynęło do Kolegium w dniu 4 maja 2015 r. Żadnych innych czynności w sprawie Kolegium nie podjęło. Zgodnie z cytowanym powyżej art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Z art. 35 § 3 k.p.a. wynika zaś, że załatwienie sprawy w postępowaniu odwoławczym powinno nastąpić w ciągu miesiąca od dnia otrzymania zażalenia. W tym zatem terminie Kolegium winno było wydać postanowienie, w którym rozstrzygnęłoby przedmiotową sprawę. Termin załatwienia sprawy przez organ odwoławczy liczy się od dnia wpływu zażalenia wraz z aktami sprawy do organu drugiej instancji i jeżeli organ administracji zobowiązany do załatwienia sprawy nie wyda postanowienia w prawem przewidzianym terminie, a zwłoka w rozpatrzeniu sprawy jest nieuzasadniona, wówczas mamy do czynienia z prawną bezczynnością organu. Zgodnie ze stanowiskiem utrwalonym już w doktrynie i orzecznictwie sądowoadministracyjnym, bezczynność organu administracji publicznej ma bowiem miejsce wówczas, gdy w ustawowo określonym terminie organ ten nie podjął czynności w danej sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, lecz mimo istnienia ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji bądź innego aktu. Dla dopuszczalności skargi na bezczynność nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt nie został podjęty, w szczególności czy brak działania organu był zawiniony czy też usprawiedliwiony okolicznościami obiektywnymi. Na gruncie niniejszej sprawy ustawowy miesięczny termin na jej załatwienie, poprzez rozpatrzenie zażalenia A. W. przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, liczony według zasady określonej w art. 57 § 3 k.p.a., upłynął w dniu 25 maja 2015 roku. Nierozpatrzenie zażalenia w terminie miesięcznym przewidzianym w art. 35 § 3 k.p.a., trwające do dnia wyrokowania, oznacza stan bezczynności Samorządowego Kolegium Odwoławczego, który zresztą jest w niniejszej sprawie bezsporny. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku - działając na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a., uwzględnił skargę i zobowiązał Samorządowe Kolegium Odwoławcze do rozpatrzenia zażalenia wniesionego przez A. W. na postanowienie Starosty z dnia 1 kwietnia 2015 r., nr [...] w terminie jednego miesiąca od dnia zwrotu akt administracyjnych wraz z wyrokiem, ze stwierdzeniem jego prawomocności. Jednocześnie, stosownie do wymogu wynikającego z treści art. 149 § 1a P.p.s.a., Sąd orzekł, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, tj. art. 35 § 3 k.p.a. Przemawia za tym okoliczność, że sprawa nie wymaga przeprowadzenia skomplikowanego postępowania wyjaśniającego, a przed Kolegium – poza wyjaśnieniem kwestii braku zwrotnego potwierdzenia odbioru zaskarżonego postanowienia organu pierwszej instancji - nie nadano jej dalszego biegu. Zaniechanie rozpoznania zażalenia doprowadziło do wielokrotnego przekroczenia terminu miesięcznego rozpoznania sprawy wskazanego w art. 35 § 3 k.p.a. Stanowi to rażące naruszenie jego unormowań i godzi w przewidzianą w art. 12 k.p.a. zasadę szybkości postępowania administracyjnego. W niniejszej sprawie ponadto Kolegium nie wyjaśniło stronie w toku postępowania administracyjnego, jak również w trakcie postępowania sądowoadministracyjnego, przyczyn przekroczenia terminu załatwienia sprawy, poza wskazaniem na konieczność rozpatrywania spraw według kolejności ich wpływu. Kolegium nie odpowiedziało skarżącej zarówno na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, jak również na pismo z dnia 15 lipca 2015 r. stanowiące prośbę o przyspieszenie rozpatrzenia sprawy. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 P.p.s.a., zasądzając od organu odwoławczego na rzecz skarżącej zwrot kosztów sądowych w postaci uiszczonego wpisu sądowego (100 zł). Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, ponieważ przedmiotem skargi jest bezczynność organu (vide art. 119 pkt 4 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 120 tej ustawy, Sąd rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.