III OZ 612/22

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak po rozpoznaniu w dniu 11 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia W.W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 29 lipca 2022 r. sygn. akt II SA/Po 437/22 o odmowie wstrzymania wykonania decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koninie z 28 kwietnia 2022 r. nr [...] w sprawie ze skargi B.J., Ł.T., A.W., W.R., W.W. i M.L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koninie z 28 kwietnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań i umorzenia postępowania odwoławczego postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Postanowieniem z 29 lipca 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił B.J,, Ł.T., A.W., W.R., W.W. i M.L. wstrzymania wykonania decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koninie z 28 kwietnia 2022 r. w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań i umorzenia postępowania odwoławczego. W uzasadnieniu Sąd I instancji wyjaśnił, że decyzją z 28 kwietnia 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Koninie utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy Stare Miasto z 10 grudnia 2021 r. w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia "Budowa gazociągu [...]" i stwierdzenia braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla przedmiotowego przedsięwzięcia. Jednocześnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Koninie umorzyło postępowanie odwoławcze wszczęte odwołaniami B.J. i Ł.T. Skarżący wnieśli skargi na powyższą decyzję, wnosząc jednocześnie o wstrzymanie jej wykonania na podstawie art. 61 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: p.p.s.a.) w związku z art. 86e i 86f ustawy z 3 października 2008 r. o udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. z 2022 r., poz. 1029 ze zm., dalej: ustawa środowiskowa). We wnioskach o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji skarżący wskazali, że przed Wojewodą Wielkopolskim toczy się już postępowanie w sprawie wydania decyzji lokalizacji inwestycji celu publicznego dla przedmiotowego przedsięwzięcia. Postępowanie to jest prowadzone w trybie przepisów ustawy z 24 kwietnia 2009 r. o inwestycjach w zakresie terminalu regazyfikacyjnego skroplonego gazu ziemnego w Świnoujściu (Dz.U. z 2021 r., poz. 1836 ze zm., dalej: specustawa gazowa). Wojewoda Wielkopolski wyznaczył już termin na wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów, jak również zgłoszenia ewentualnych uwag. Powoduje to, że konieczne jest niezwłoczne rozpatrzenie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Ponadto skarżący wskazali na ryzyko wystąpienia poważnej awarii, które jest bagatelizowane przez rozpatrujące sprawę organy. Odmawiając wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Sąd I instancji wskazał, że skarżący nie wykazali przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. w związku z art. 86f ust. 1 ustawy środowiskowej. Skarżący nie wykazali bowiem, na czym "konkretnie (realnie)" miałoby polegać niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub powstania trudnych do odwrócenia skutków. Twierdzenia skarżących sprowadzają się przede wszystkim do kwestionowania zakresu przedsięwzięcia, a tym samym zakresu przeprowadzonego postępowania środowiskowego. Ponadto, podnoszona kwestia wpływu gazociągu na otoczenie i jego bezpieczeństwa, opiera się na spekulacjach skarżących. Nie można z góry zakładać, że wykonanie gazociągu, a następnie jego funkcjonowanie spowoduje niebezpieczeństwo awarii, jak i wyrządzenia szkód, przy czym skarżący nie wskazali, czy chodzi o szkody w środowisku, czy o szkody wyrządzone im osobiście. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł skarżący W. W. W odpowiedzi na zażalenie A. sp. z o.o. z siedzibą w T. wniosła o jego oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 61 § 1 p.p.s.a. wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Stosownie zaś do art. 61 § 3 p.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Natomiast zgodnie z art. 86f ust. 1 ustawy środowiskowej, do skargi na decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach stosuje się przepis art. 61 § 3 p.p.s.a., z tym, że przez trudne do odwrócenia skutki, o których mowa w tym przepisie, rozumie się następstwa wynikające z podjęcia realizacji przedsięwzięcia mogącego znacząco oddziaływać na środowisko, dla którego wydano zaskarżoną decyzję. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Jak trafnie wskazał Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, art. 86f ust. 1 ustawy środowiskowej został dodany przez art. 1 pkt 3 ustawy z 30 marca 2021 r. o zmianie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2021 r., poz. 784) i wszedł w życie 13 maja 2021 r. W uzasadnieniu projektu ustawy nowelizującej wskazano, że: "rozwiązanie wprowadzane w nowym art. 86f ustawy zapewni możliwość stosowania przez sądy administracyjne środków tymczasowych w stosunku do ostatecznych decyzji środowiskowych. Opisany wcześniej podział procesu uzyskiwania zezwolenia na inwestycję determinuje konieczność określenia przesłanki szczególnej w stosunku do przesłanek określonych w art. 61 ust. 3 p.p.s.a., która stanowić będzie dla sądów administracyjnych podstawę do wstrzymywania decyzji środowiskowej. W obecnym stanie prawnym, w sytuacji wnioskowania przez skarżących do sądu administracyjnego o wstrzymanie wykonania decyzji środowiskowej, sądy odmawiają wstrzymania ich wykonania z przyczyn formalnych. W tym zakresie sądy prezentują jednolite stanowisko, według którego wstrzymanie wykonania decyzji środowiskowej na podstawie p.p.s.a. nie jest możliwe. Art. 61 § 3 p.p.s.a. dotyczy bowiem sytuacji, gdy zaskarżony akt wywołuje skutki materialnoprawne, natomiast skutków takich zasadniczo nie wywołuje decyzja środowiskowa, gdyż nie podlega wykonaniu w postępowaniu egzekucyjnym. Etap egzekwowania decyzji środowiskowej przeniesiony jest dopiero na etap, w którym jest realizowane przedsięwzięcie na podstawie decyzji, która nie uwzględnia decyzji środowiskowej (art. 86c ustawy). Wobec powyższego, realizując założenia dyrektywy EIA, oparte na postanowieniach Konwencji z Aarhus, zgodnie z którymi należy zapewnić skuteczne środki zaradcze, włączając w to, jeśli okaże się to potrzebne, wstrzymanie wykonania kwestionowanego działania (...) - art. 9 ust. 4, w celu umożliwienia stosowania środka tymczasowego w stosunku do decyzji środowiskowej, w projekcie ustawy zdefiniowano trudne do odwrócenia skutki, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Zgodnie z art. 86f ust. 1 projektu ustawy przez skutki te należy rozumieć następstwa wynikające z podjęcia realizacji przedsięwzięcia mogącego znacząco oddziaływać na środowisko, dla którego wydano skarżoną decyzję.". Powyższe oznacza, że ewentualne, a zatem hipotetyczne podjęcie realizacji przedsięwzięcia musi zostać ocenione przez Sąd I instancji, przez pryzmat następstw wynikających z podjęcia realizacji przedsięwzięcia mogącego znacząco oddziaływać na środowisko. Oznacza to, że w ramach oceny wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Sąd I instancji ocenia jakie potencjalne następstwa dla środowiska może wywołać "wykonanie" decyzji środowiskowej, przy czym ocena ta odbywa się przede wszystkim na podstawie wniosku strony. Tego rodzaju oceny Sąd I instancji w tej sprawie dokonał i stanowisko wyrażone w tym zakresie jest prawidłowe. Rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Sąd I instancji nie może dokonać merytorycznej kontroli zaskarżonej decyzji (tzw. przedsądu), co oznacza, że argumenty dotyczące zakresu przedsięwzięcia i jego realizacji jako całości "techniczno-użytkowej" nie mogły zostać uwzględnione na tym etapie postępowania. Wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji powinien być oceniany z uwzględnieniem uprawdopodobnienia okoliczności, na których został oparty, w tym na podstawie akt sprawy. Sąd I instancji dokonał oceny w tym zakresie, prawidłowo ograniczając się do kwestii uprawdopodobnienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. w związku z art. 86f ust. 1 ustawy środowiskowej. Z tych względów i na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.