I SA/Sz 189/22

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Sokołowska Sędziowie Sędzia WSA Marzena Kowalewska (spr.) Sędzia WSA Bolesław Stachura po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 30 listopada 2022 r. sprawy ze skargi J. D. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie z dnia 13 stycznia 2022 r. nr SKO.419.2789.2021 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę. UZASADNIENIE J. D. (dalej "Strona", "Skarżący") zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej: "Organ odwoławczy") z 13 stycznia 2022 r. nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie wierzyciela Burmistrza B. (dalej "Organ I instancji) z 2 listopada 2021 r. nr [...] oddalającego zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.; dale "K.p.a."), art. 18, art. 34 § 2 pkt 1 i § 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 1427 ze zm.; dalej "u.p.e.a."), art. 1 ust. 1 i 2, art. 2, art. 17 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 570 ze zm.) w opisanym poniżej stanie faktycznym sprawy. Organ I instancji decyzją z 17 listopada 2020 r. nr [...] odmówił Stronie umorzenia zaległości z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w kwocie [...]zł płatnej do 15 września 2020 r., decyzją z 17 grudnia 2020r. nr [...] odmówił Stronie umorzenia zaległości z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w kwocie [...]zł płatnej do 15 października 2020 r., decyzją z 3 lutego 2021 r. odmówił umorzenia zaległości z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w kwocie [...]zł płatnej do 15 listopada 2020 r., decyzją z 11 lutego 2021 r. odmówił umorzenia zaległości z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w kwocie [...]zł płatnej do 15 grudnia 2020 r. Powyższe decyzje zostały utrzymane w mocy przez Organ odwoławczy decyzjami z 26 lutego 2021 r. nr [...] i [...] oraz decyzjami z 20 maja 2021 r. nr [...] i [...] Po zaskarżeniu przez Stronę ww. decyzji Organu odwoławczego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokami z 20 października 2021 r. sygn. akt I SA/Sz 364/21, sygn. akt I SA/Sz 365/21 oraz wyrokami z 12 stycznia 2022 r. sygn. akt I SA/Sz 529/21, sygn. akt I SA/Sz 530/21 oddalił skargi. Wyroki są prawomocne. W związku z nieuiszczeniem przez Stronę opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi za ww. okresy, Organ I instancji 28 maja 2021 r. wystawił Stronie upomnienie nr [...] na łączną kwotę [...]zł, na którą złożyła się kwota należności głównej w wysokości [...] zł oraz koszty upomnienia w wysokości [...] zł. Strona odebrała upomnienie 31 maja 2021 r. i pismem z 1 czerwca 2021 r. złożyła wniosek o anulowanie naliczonych odsetek oraz kosztów upomnienia. W odpowiedzi na ww. pismo, Organ I instancji poinformował Stronę, że nie zostały naliczone odsetki od zaległości. Jednocześnie Organ I instancji wskazał, że skierowanie sprawy do WSA w Szczecinie nie skutkuje wstrzymaniem procedury egzekucyjnej. Wobec braku wpłaty, 25 czerwca 2021 r. organ egzekucyjny wystawił administracyjny tytuł wykonawczy nr [...] na kwotę należności głównej w wysokości [...] zł, wynikającej z wydanych decyzji oraz naliczając koszty upomnienia w wysokości [...] zł. Strona 13 października 2021 r. zgłosiła do organu egzekucyjnego zarzut na prowadzone postępowanie egzekucyjne. W zarzutach Strona podniosła, że tytuł wykonawczy został wystawiony niezgodnie z prawem, bowiem sprawy dotyczące decyzji Organu odwoławczego są obecnie rozpatrywane przez WSA w Szczecinie. Ponadto Strona stwierdziła, że naliczono jej odsetki od zaległości. Organ I instancji uznał zarzuty za bezzasadne i postanowieniem z 2 listopada 2021 r. oddalił zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej. W wyniku wniesionego przez Stronę zażalenia, Organ odwoławczy postanowieniem z 13 stycznia 2022 r. utrzymał w mocy postanowienie Organu I instancji. W uzasadnieniu postanowienia Organ odwoławczy wskazał, że w sprawie istnieje obowiązek ustalony w zawiadomieniu z 6 maja 2020 r., którego przymusowa realizacja jest przedmiotem postępowania egzekucyjnego, którego dotyczy złożony przez Stronę zarzut. Na dzień wystawienia tytułu wykonawczego nie naliczono odsetek, a dochodzenie przez Organ I instancji kosztów upomnienia jest w pełni zasadne, ponieważ upomnienie nr [...] z 28 maja 2021 r. wzywające do uregulowania opłaty śmieciowej za wrzesień, październik, listopad i grudzień 2020 r. (czyli objętych tytułem wykonawczym) zostało Stronie doręczone 30 maja 2021 r. Strona wniosła skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. W skardze Skarżący wskazał, że zaskarżone postanowienie zostało wydane niezgodnie z prawem, ponieważ decyzje Organu odwoławczego dotyczące domowy umorzenia zaległości zostały zaskarżone i sprawy są obecnie w WSA w Szczecinie. Ponadto Skarżący wskazał, że od zaległości objętych odwołaniem od każdej z decyzji naliczono odsetki niesłusznie i niezgodnie z prawem. Następnie Skarżący podniósł, że upomnienie i koszty upomnienia też zostały naliczone przez Organ I instancji niesłusznie i niezgodnie z prawem. Skarżący wskazał, że Organ I instancji bezprawnie naliczył odsetki w wysokości [...] zł oraz koszty upomnienia. Z uwagi na powyższe Skarżący wniósł o umorzenie odsetek i kosztów upomnienia oraz zaległości za odpady komunalne oraz o zwolnienie od wpisu i ustanowienie adwokata z urzędu. W odpowiedzi na skargę Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi. Pismem z 1 sierpnia 2022 r. ustanowiony w sprawie pełnomocnik wniósł o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.; dalej "P.p.s.a.") oraz o uchylenie zaskarżonego postanowienia Organu odwoławczego. Postanowieniem z 9 sierpnia 2022 r. Sąd odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu. W piśmie procesowym z 9 września 2022 r. Skarżący wyjaśnił, że Organ I instancji wydał zawiadomienie dotyczące zapłaty zaległości z tytułu opłaty wraz z odsetkami w wysokości [...] zł. Skarżący oświadczył, że ma zapłacić 4 raty po [...] zł, a doliczone odsetki wynoszą [...] zł. Do pisma procesowego Skarżący załączył kopię zawiadomienia Organu I instancji z 21 stycznia 2021 r. o wystąpieniu zaległości z tytułu opłaty śmieciowej w wysokości [...] zł. Z wyjaśnień Organu I instancji wynika, że ww. kwota wymieniona w zawiadomieniu z 21 stycznia 2021 r., wystawionym jeszcze przed decyzjami dot. odmowy umorzenia należności, dotyczyła pięciu rat w wysokości [...] zł należności głównej za okres od sierpnia do grudnia 2020 r. – w sumie [...] zł (z terminami płatności do 15 września 2021 r., do 15 października 2020 r., do 15 listopada 2020 r., do 15 grudnia 2020 r., do 15 stycznia 2021 r.) oraz opłaty za wystawione dwa upomnienia po [...] zł – w sumie [...] zł. Przy czym Organ I instancji wyjaśnił, że rata za grudzień 2020 r. z terminem płatności na styczeń 2021 r. została uregulowana przez Skarżącego w lutym 2021 r., a opłaty za upomnienia w wysokości [...] zł zostały przez organ anulowane. Natomiast tytuł wykonawczy z 25 czerwca 2021 r. obejmuje należność główną w wysokości [...] zł, na którą składają się raty za okres od sierpnia do listopada 2020 r., płatne odpowiednio do 15 września 2020 r., do 15 października 2020 r., do 15 listopada 2020 r. oraz do 15 grudnia 2020 r. Nadto tytuł wykonawczy obejmuje opłatę za upomnienie nr [...] z 28 maja 2021 r. Odsetek nie naliczono. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Kontroli Sądu – na podstawie art. 3 § 1 i § 2 pkt 2 w związku z art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.; dalej P.p.s.a.) – podlegało postanowienie organu odwoławczego utrzymujące w mocy rozstrzygnięcie wierzyciela uznające za nieuzasadnione zarzuty Skarżącego na prowadzone postępowanie egzekucyjne, na podstawie tytułu wykonawczego z 25 czerwca 2021 r. Przystępując do merytorycznej analizy niniejszej sprawy wskazać należy, że zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej są podstawowym środkiem służącym ochronie interesów zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym. Zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a. – wnosi się je do wierzyciela za pośrednictwem organu egzekucyjnego. Procedurę postępowania przy rozpatrywaniu zgłoszonych zarzutów regulują z kolei przepisy art. 34 u.p.e.a. Poprzez wniesienie zarzutu zobowiązany kwestionuje możliwość prowadzenia egzekucji, podważając prawidłowość tytułu wykonawczego, w stosunku do którego obowiązuje generalne domniemanie istnienia obowiązku oraz spełnienia wszystkich przesłanek dopuszczalności wszczęcia postępowania egzekucyjnego (por.: P. M. Przybysz, Komentarz do art. 33 u.p.e.a., [w:] P. M. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, wyd. IX, WKP 2021). Jak stanowi art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej może być: 1) nieistnienie obowiązku; 2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z: a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4, b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1, c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu; 3) błąd co do zobowiązanego; 4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane; 5) wygaśnięcie obowiązku w całości lub części; 6) brak wymagalności obowiązku w przypadku: a) odroczenia terminu wykonania obowiązku, b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b. Zaprezentowane wyżej przesłanki tworzą katalog zamknięty. Podstawą zarzutu w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego mogą być zatem wyłącznie konkretne zdarzenia i okoliczności wymienione w tym przepisie, a nie jakiekolwiek niezadowolenie zobowiązanego z poddania go egzekucji administracyjnej. Tylko zarzuty znajdujące oparcie w jednej z wymienionych przyczyn, podlegają rozpatrzeniu przez wierzyciela i następnie organ egzekucyjny w trybie określonym w art. 34 u.p.e.a. (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 18 stycznia 2012 r., II FSK 1244/10; z dnia 3 grudnia 2013 r., z dnia 18 sierpnia 2015 r., sygn. akt II FSK 1688/13; z 18 listopada 2015 r., II FSK 2594/13; dostępne, podobnie jak inne wskazane w uzasadnieniu orzeczenia, w internetowej bazie orzeczeń http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Jednocześnie należy zwrócić uwagę na obecny w judykaturze pogląd prawny, iż podstawy poszczególnych zarzutów wyłączają się wzajemnie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 stycznia 2018 r., II FSK 3535/15), co oznacza, że nie można przywoływać jednej okoliczności jako podstawy dwóch lub więcej zarzutów. Nadmienić należy, że w aktualnym stanie prawnym, ukształtowanym w ramach nowelizacji przepisów postępowania egzekucyjnego w administracji (ustawa z dnia 11 września 2019 r. Dz. U. 2019 r., poz. 2070), która weszła w życie w dniu 30 lipca 2020r., skuteczność wniesienia zarzutów nie jest już uzależniona od zachowania terminu siedmiodniowego, liczonego od daty doręczenia odpisu tytułu wykonawczego. Ten ostatni, zgodnie z dyspozycją art. 35 § 1 u.p.e.a., wpływa aktualnie jedynie na kwestię zawieszenia postępowania egzekucyjnego, które miało miejsce w niniejszej sprawie. Data wniesienia zarzutów pozostaje jednak irrelewantna z perspektywy możliwości ich merytorycznego rozpoznania przez wierzyciela. Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd nie jest ograniczony zarzutami podniesionymi w skardze, lecz zawsze pozostaje związany granicami sprawy rozpoznawanej przez organ. W przypadku zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym granice sprawy rozpoznawanej przez wierzyciela wyznaczają wskazane przez stronę zobowiązaną zarzuty, o których mowa w art. 33 u.p.e.a. Sąd nie może objąć kontrolą innej sprawy niż ta, która była przedmiotem rozstrzygnięcia w postępowaniu egzekucyjnym (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 kwietnia 2012 r., II FSK 2615/10). Stąd z uwagi na granice sprawy poddanej obecnie kontroli Sądu, poza kontrolą sądowoadministracyjną w tej sprawie jest sprawa dotycząca umorzenia odsetek, umorzenia kosztów upomnienia, umorzenia zaległości w opłatach za gospodarowanie odpadami. Ponadto mając na uwadze zakres kontroli sądowoadministracyjnej, sąd nie rozstrzyga za organ. Stąd Sąd nie może umorzyć odsetek, umorzyć kosztów upomnienia, umorzyć zaległości w opłatach za gospodarowanie odpadami. W analizowanej sprawie Skarżący zgłosił zarzut w sprawie prowadzonej przeciwko niemu egzekucji administracyjnej, podnosząc nieistnienie obowiązku (art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.). Zdaniem Skarżącego wobec zaskarżenia do Sądu Administracyjnego decyzji, którą odmówiono Skarżącemu umorzenia zaległości w opłatach za gospodarowanie odpadami, Organ nie może prowadzić egzekucji. Ponadto podnosi, że Organ bezprawnie naliczył koszty upomnienia i odsetki. W analizowanej sprawie wierzyciel – Burmistrz B. zawiadomieniem z dnia 6 maja 2020 r. poinformował Skarżącego o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi – [...] zł miesięcznie, poczynając od 1 maja 2020 r. Jak wynika z ustaleń Wierzyciela Skarżący odebrał zawiadomienie dnia 16 maja 2020 r. Skarżący po dacie odbioru zawiadomienia nie złożył deklaracji (korygującej). Skarżący nie uiścił za miesiące wrzesień, październik, listopada, grudzień 2020r. ww opłaty. Wierzyciel skierował do Skarżącego upomnienie z 28 maja 2020 r., którego odbiór potwierdził 31 maja 2021 r. Skarżący w reakcji na wystosowanie upomnienie, w piśmie z 31 maja 2021 r. zwrócił się o anulowanie nieprawnie naliczonych odsetek oraz kosztów upomnienia oraz podniósł, że sprawa dotycząca opłat jest obecnie w Sądzie. Organ poinformował, że sprawa z wniosku Skarżącego o umorzenie ww. zaległości w opłatach za gospodarowanie odpadami została zakończona w administracyjnym toku instancji decyzją odmowną i jej zaskarżenie do Sądu administracyjnego nie wstrzymuje egzekwowanie obowiązku zapłaty opłaty. Ponadto Organ wskazał, że nie naliczył odsetek. W związku z brakiem uiszczenia opłat za miesiące wrzesień, październik, listopada, grudzień 2020 r. Wierzyciel podjął czynności zmierzające do ich wyegzekwowania wystawiając tytuł wykonawczy dnia 25 czerwca 2021 r. nr [...] Organ egzekucyjny (Naczelnik Urzędu Skarbowego w S.) przekazał Wierzycielowi zarzuty Skarżącego, które wpłynęły 15 października 2021 r. Jednocześnie organ egzekucyjny – w związku ze złożonymi przez Skarżącego zarzutami, na podstawie art. 56 § 3 u.p.e.a. zawiesił postępowanie egzekucyjne. Mając powyższe na uwadze wskazać należy, że z tytułu wykonawczego wynika domniemanie istnienia obowiązku oraz spełnienia wszystkich przesłanek dopuszczalności wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Wyjaśniając zarzut nieistnienia egzekwowanego obowiązku określony w art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a., należy zwrócić uwagę, że zarzut w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, wskazujący na nieistnienie obowiązku objętego tytułem wykonawczym, dotyczyć może wyłącznie sytuacji, kiedy nieistnienie obowiązku jest następstwem okoliczności, które nastąpiły po wydaniu tego tytułu. Zobowiązany zaś, podnosząc zarzut "nieistnienia obowiązku" (art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.), winnien przedstawić dowody potwierdzające, że obowiązek nie istnieje, ponieważ nigdy nie powstał albo wprawdzie powstał, ale wygasł z powodu wykonania lub z innych przyczyn wynikających wprost z przepisów prawa takich jak przedawnienie lub wydania aktu o uchyleniu lub stwierdzeniu nieważności decyzji o nałożeniu obowiązku (por wyroki: NSA z 14 stycznia 2010 r., II FSK 1378/08; WSA w Gliwicach z 8 stycznia 2013 r., I SA/Gl 451/12). Przy czym wnoszący zarzut nie jest zobligowany do dołączenia do zarzutu dowodów, a jedynie do ich wskazania. Skarżący natomiast, powołując się na nieistnienie obowiązku objętego tytułem wykonawczym nie wskazał, że było to następstwem okoliczności, które nastąpiły po wydaniu tytułu wykonawczego. W ocenie Sądu nie wskazał także na okoliczności, które zaistniały przed wydaniem tytułu wykonawczego, które uzasadniałyby podniesione przez niego okoliczności. Zgodzić się należy z Organem, że złożenie wniosku o umorzenie zaległości czy też rozłożenie zaległości na raty nie stanowi podstawy do wstrzymania wykonania obowiązku a tylko pozytywna w tym zakresie decyzja a zatem umarzająca zaległości lub rozkładająca zaległości na raty ma wpływ na toczące się postępowanie egzekucyjne. W niniejszej sprawie zaś Skarżącemu Burmistrz B. i Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło umorzenia spornych zaległości a WSA w Szczecinie w sprawach o sygn. akt I SA/Sz 364-365/21, I SA/Sz 529-530/21 oddaliło skargi na te decyzje. Mając na względzie powyższe uznać należy, że w sprawie nie zaistniały żadne okoliczności (nie zostały one wykazane przez Skarżącego) świadczące o nieistnieniu obowiązku, wynikającego z zawiadomienia z dnia 6 maja 2020 r. Odnośnie zarzutu co do naliczenia kosztów upomnienia, zgodzić się należy z Organem, że z uwagi na wystosowanie upomnienia naliczane są jego koszty, które ponosi Zobowiązany – Skarżący. Zgodnie bowiem z art. 15 § 1 u.p.e.a. egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego oraz inne dane niezbędne do prawidłowego wykonania obowiązku przez zobowiązanego, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia. Zgodnie zaś z art. 15 § 2 u.p.e.a. koszty upomnienia obciążają zobowiązanego i, z zastrzeżeniem § 3, są pobierane na rzecz wierzyciela. Obowiązek uiszczenia kosztów upomnienia przez zobowiązanego powstaje zatem z chwilą doręczenia upomnienia. Koszty te podlegają ściągnięciu w trybie określonym dla kosztów egzekucyjnych. Stąd zarzuty Skarżącego co do naliczenia kosztów upomnienia są nieuzasadnione. Zgodzić się należy także, że w upomnieniu jak i w tytule wykonawczym Wierzyciel nie naliczył odsetek. W tytule wykonawczym wskazana jest podstawa naliczenia odsetek, co nie jest jednoznaczne z ich naliczaniem. Z powyższych względów Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a.