II SAB/Wr 480/22

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Władysław Kulon, Sędziowie: Sędzia WSA Wojciech Śnieżyński (spr.), Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w Wydziale II w dniu 22 września 2022 r. sprawy ze skargi O. M. reprezentowanej przez przedstawiciela ustawowego D. M. na bezczynność Wojewody Dolnośląskiego w przedmiocie zezwolenia na pobyt czasowy I. stwierdza, że Wojewoda Dolnośląski dopuścił się bezczynności; II. stwierdza, że bezczynność Wojewody Dolnośląskiego miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. zobowiązuje Wojewodę Dolnośląskiego do wydania aktu albo dokonania czynności w terminie 30 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi; IV. przyznaje od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz skarżącej sumę pieniężną w kwocie 1000 zł (słownie: tysiąc złotych); V. zasądza od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz skarżącej kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. UZASADNIENIE Skarżąca (O. M.), reprezentowania przez przedstawiciela ustawowego D. M., wniosła w dniu [...] skargę na bezczynność Wojewody Dolnośląskiego (dalej: Wojewoda, organ administracji), polegającą na niedotrzymaniu terminów załatwienia sprawy z jej wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy – złożonego [...]. Działając na podstawie art. 3 § 2 pkt 8, art. 50 § 1 i art. 53 § 2b ustawy z 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.). – dalej: p.p.s.a., skarżąca zarzuciła organowi naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 35 § 1- 3 i art. 36 § 1 k.p.a. Na tej podstawie wniosła o: 1. stwierdzenia, że Wojewoda dopuścił się bezczynności; 2. stwierdzenia, że bezczynność Wojewody miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zobowiązanie organu do niezwłocznego rozpatrzenia wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy; 4. przyznanie od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w kwocie 1.000 zł; 5. zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania. Skarżąca uzasadniła wnioski i zaprezentowała swoje stanowisko. W odpowiedzi na skargę, Wojewoda wniósł o jej oddalenie, wskazując na typowe przyczyny opóźnienia w procedowaniu w tego rodzaju sprawach. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga na bezczynność organu w sprawie z wniosku skarżącej o wydanie decyzji zezwalającej na pobyt czasowy okazała się uzasadniona, albowiem z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że organ nie załatwił sprawy w terminie określonym w art. 35 ani w terminie wskazanym w art. 36 k.p.a. Analiza akt administracyjnych sprawy dowodzi, że [...] skarżąca wniosła do Wojewody wniosek w przedmiotowej sprawie. Po jego złożeniu nie otrzymała od organu oficjalnej informacji w przedmiocie: przewidywanego terminu zakończenia postępowania, wystąpienia ewentualnych braków formalnych w złożonym podaniu jak i zakomunikowania, że do czasu wydania ostatecznej decyzji jej pobyt na terytorium Polski posiada przymiot legalności. Po ponad półtora roku po wszczęciu postępowania [...] wnioskodawczyni złożyła ponaglenie na działanie organu. Pismem z [...] zwrócono się do Wojewody z prośbą o: zmianę inspektora prowadzącego sprawę, przesłanie pism do odpowiednich służb oraz wystosowanie wezwania do osobistego stawiennictwa w Urzędzie Wojewódzkim celem jak najszybszego rozpatrzenia wniosku i wydania decyzji. Dnia [...] wywiedziono przedmiotową skargę. Pomimo jej otrzymania, dopiero w dniu [...] organ wezwał skarżącą, w nieprzekraczalnym terminie 60 dni od dnia otrzymania wezwania, do przedstawienia ważnego dokumentu podróży, wyznaczając termin okazania paszportu na [...]. Ponadto wezwał do dostarczenia do siedziby organu: oświadczenia o utrzymaniu oraz o pokryciu wszelkich kosztów związanych z pobytem małoletniej na terytorium Polski, aktu urodzenia małoletniej, udokumentowanych informacji o stabilnym i regularnym źródle dochodu wystarczającym na pokrycie kosztów utrzymania rodziny, dokumentu potwierdzającego zapewnione miejsce zamieszkania w trakcie planowanego pobytu w Polsce oraz potwierdzenia posiadania aktualnego, opłaconego ubezpieczenia zdrowotnego na czas pobytu w Polsce. W tej samej dacie skarżąca uzyskała informację, że prowadzone postepowanie administracyjne zostanie zakończone w terminie 60 dni od wystąpienia ostatniego z 3 określonych zdarzeń. Powyższe ustalenia wskazują, że organ pozostawał w sprawie bezczynny, naruszając w ten sposób zasady i terminy określone w art. 35, art. 36 oraz w art. 8 i art. 12 k.p.a. Okres zwłoki organu, który od daty złożenia wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, tj. [...] do dnia [...] nie podejmował w sprawie jakichkolwiek czynności, znacząco przekracza maksymalne terminy określone w przepisach, a w sprawie nie zachodzą okoliczności, które mogłyby usprawiedliwić opieszałe działanie Wojewody. Z tych też względów Sąd na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. stwierdził, że w prowadzonym postępowaniu organ dopuścił się bezczynności (pkt I sentencji wyroku). Biorąc pod uwagę czas trwania postępowania oraz błędny sposób postępowania sprzeczny z podstawowymi zasadami postępowania administracyjnego, jak też z art. 2 Konstytucji RP (zasadą demokratycznego państwa prawa), art. 30 (godnością człowieka) i art. 37 ust. 1 Konstytucji RP (korzystaniem z wolności i praw konstytucyjnych przez cudzoziemców) Sąd uznał, że bezczynność organu administracji miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, stosownie do treści art. 149 § 1a p.p.s.a. (pkt II sentencji wyroku). Wobec braku przekazania przez organ informacji o wydaniu decyzji załatwiającej wniosek złożony w niniejszej sprawie, Sąd zobowiązał Wojewodę do wydania aktu albo dokonania czynności w terminie 30 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi, zgodnie z art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w związku z art. 112a ust. 1 ustawy o cudzoziemcach oraz art. 13 ust. 1 ustawy z 17.12.2021 r. o zmianie ustawy o cudzoziemców oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r., poz. 91) i art. 35 § 4 k.p.a. (pkt III sentencji wyroku). Na wniosek skarżącej, zgodnie z przyznaną prawem kompetencją (Sąd "może") i nie będąc związany wnioskami skargi (art. 134 § 1 p.p.s.a.), Sąd przyznał sumę pieniężną w kwocie 1.000 zł (pkt IV sentencji wyroku), o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a. W ocenie Sądu, kwota ta będzie adekwatna w kontekście zaistniałych w sprawie okoliczności (opisanej wcześniej postawy organu wobec strony postępowania administracyjnego), jak i trudności, z jakimi cudzoziemiec musi zmagać się nie posiadając stosownego zezwolenia na pobyt na terytorium obcego państwa. Sąd rozpoznając sprawę przyjął stan faktyczny występujący na dzień [...], tj. na dzień wywiedzenia skargi. Na powyższe rozstrzygnięcie (zasądzenie sumy pieniężnej) miał wpływ fakt, że od dnia złożenia wniosku pobytowego do początku [...] (czyli nawet [...] miesiąca po wywiedzeniu skargi) organ nie podjął jakiejkolwiek czynności, aby w jakikolwiek sposób rozpocząć procedowanie złożonego wniosku. Po jego złożeniu nie poinformował wnioskodawczyni o przewidywanym terminie zakończenia postępowania, ani też nie wystąpił do służb odpowiedzialnych za bezpieczeństwo Państwa o przesłanie niezbędnych informacji na temat cudzoziemca, co i tak czyni automatycznie w przypadku osób nieposiadających polskiego obywatelstwa. Także złożenie ponaglenia oraz prośba o podjęcie odpowiednich działań wystosowane w [...] nie zmotywowały Wojewody do podjęcia jakichkolwiek czynności. Tak jak zostało to już wskazane, dopiero [...] miesiąca po wywiedzeniu skargi organ poinformował o ruchomej 60-dniowej dacie zakończenia postępowania uzależnionej od najpóźniejszego wystąpienia 1 z 3 wskazanych w piśmie przesłanek jak i wezwał o uzupełnienie wniosku o kilka brakujących dokumentów. Zachowanie takie nie może zasługiwać na jakąkolwiek aprobatę. Nie łączy się też z żadnymi innymi czynnościami jak np. zwykłym sprawdzeniem kompletności wniosku. Z uwagi na fakt, że organ podjął realne pierwsze czynności w sprawie dopiero po ponad [...] latach od dnia złożenia wniosku, to okres bezczynności miał miejsce od [...] do dnia wywiedzenia skargi, tj. [...] i wyniósł tym samym [...] miesiące (do ww. okresu nie zalicza się czas pomiędzy [...], a [...], kiedy to nastąpiło zawieszenie terminów m.in. postępowań administracyjnych z uwagi na epidemię Covid-19). Dlatego wyważając między sobą: występujący z jednej strony po stronie wnioskodawcy permanentny stan niepewności i stresu związanego z czekaniem na pozytywne informacje z Dolnośląskiego Urzędu Wojewódzkiego, a z drugiej strony brak wykazania konkretnych i wymiernych szkód oraz krzywd, które spowodowała u wnioskodawcy stwierdzona bezczynność, doprowadziło to przekonania Sądu w niniejszej sprawie, że orzeczona suma pieniężna powinna wynosić 1.000 zł – zgodnie z wnioskiem skarżącej. Przyznanie na gruncie art. 149 § 2 p.p.s.a. sumy pieniężnej winno być, tak jak w niniejszej sprawie, zastrzeżone jedynie do wyjątkowych przypadków, uzasadnionych szczególnie drastycznymi i zawinionymi uchybieniami zasad efektywnego i terminowego działania organu w załatwieniu sprawy. Przyznanie sumy pieniężnej jest dodatkowym środkiem o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, który powinien być stosowany w tego rodzaju sytuacjach, gdzie oceniając całokształt działań organu, można dojść do przekonania, że noszą one znamiona celowego unikania załatwienia sprawy, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez tych dodatkowych sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów prawa. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. (pkt V sentencji wyroku).