III SA/Gl 556/22

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Adam Gołuch, Asesor WSA Piotr Pyszny, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 10 października 2022 r. sprawy ze skargi K. R. na niewykonanie przez Dyrektora [...] w Z. wyroku Sądu z dnia 22 września 2020 r. sygn. akt III SAB/Gl 121/20 w przedmiocie informacji publicznej 1. wymierza Dyrektorowi [...] w Z. grzywnę w wysokości 3.000 (trzy tysiące) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Dyrektora [...] w Z. na rzecz skarżącego sumę pieniężną w kwocie 2500 (dwa tysiące pięćset) złotych; 4. zasądza od Dyrektora [...] w Z. na rzecz skarżącego kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. UZASADNIENIE W skardze z 5 stycznia 2021 r. K.R. (skarżący) zarzucił Dyrektorowi [...] niewykonanie prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 22 września 2020 r. wydanego w sprawie sygn. akt II SAB/Gl 121/20 i w związku z tym wniósł o wymierzenie temu organowi grzywny, rozpoznanie skargi w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, zasądzenie na jego rzecz sumy pieniężnej w wysokości 2500 zł oraz zwrotu kosztów postępowania. Jako podstawę prawną żądania wskazał art. 154 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej ppsa). Wskazał, że wyrokiem z 22 września 2020 r., o sygn. akt III SAB/Gl 121/20 Sąd uwzględnił wniesioną przez skarżącego skargę na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej i stwierdził, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, zobowiązał organ do załatwienia sprawy w terminie 14 dni od zwrotu akt oraz zasądził na rzecz skarżącego kwotę 597 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Nadto z uzasadnienia skargi wynika, że pismem z 27 listopada 2019 r. przez platformę ePUAP skarżący złożył wniosek o udostępnienie informacji publicznej, na temat wysokości wynagrodzenia Dyrektora [...] za wrzesień i październik 2019 r. oraz ilości odbytych podróży służbowych. Wobec braku odpowiedzi skarżący 15 grudnia 2019 r. wezwał organ do niezwłocznego przekazania informacji, tj. do 18 grudnia 2019 r. W zakreślonym terminie informacja nie została przekazana, więc skarżący wniósł skargę na bezczynność organu w przedmiocie nierozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Skargę wysłał za pośrednictwem organu, który nie przekazał jej do Sądu. Powyższe skutkowało wnioskiem skarżącego o wymierzenie organowi grzywny w trybie art. 55 § 1 ppsa. Zarządzeniem z 23 stycznia 2020 r., sygn. akt III SO/Gl 2/20 Sąd wezwał organ do udzielenia odpowiedzi na wniosek o wymierzenie grzywny. Ponieważ organ nie odpowiedział na wezwanie, nie złożył odpowiedzi na wniosek ani nie przekazał akt administracyjnych Sąd wymierzył organowi, postanowieniem z 27 maja 2020 r. grzywnę w kwocie 100 zł. Pomimo uprawomocnienia się wskazanego postanowienia, organ w dalszym ciągu nie przekazał skargi do Sądu. Skarżący wskazał, że od wymierzenia grzywny aż do chwili obecnej, sytuacja nie uległa zmianie, tj. podmiot zobowiązany nadal trwa w bezczynności w przedmiocie udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej. W związku z powyższym skarżący wniósł o rozpoznanie sprawy na podstawie odpisu skargi w trybie art. 55 § 2 ppsa przekazanej w załączniku w formie elektronicznej, co też Sąd uczynił wydając 22 września 2020 r. wskazany wyżej wyrok. Dalej skarżący wskazał, że organ był zobowiązany udzielić informacji do 25 grudnia 2020 r., gdyż w tej dacie minął termin zakreślony przez Sąd. Wyrok organ odebrał 11 grudnia 2020 r. Organ wyroku w tej dacie nie wykonał. Nie uczynił tego również na wezwanie z 3 stycznia 2021 r., co dowodzi, że nie ma zamiaru wyroku wykonać. Kwota 2 500 zł stanowi formę zadośćuczynienia, która ma charakter kompensacyjny. Ma zrekompensować uszczerbek w postaci krzywdy, straty w związku z bezczynnością organu czyli 14 miesięczny wysiłek w uzyskaniu informacji gwarantowanej konstytucyjnie. Organ prezentuje rażące lekceważenie prawa, wymiaru sprawiedliwości oraz skarżącego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie i zasądzenie kosztów. Wyjaśnił, że wyrok z 22 września 2020 r. został przez [...] wykonany 23 grudnia 2019 r. Na potwierdzenie powyższego organ za pismem z 21 kwietnia 2021 r. przedłożył pismo l.dz. [...] z 23 grudnia 2019 r., zaświadczenie z 23 grudnia 2019 r. oraz potwierdzenie wysyłki wnioskowanej informacji na adres [...] z 23 grudnia 2019 r. Przedłożył także dowód uiszczenia kosztów sądowych z 4 września 2020 r. w sprawie III So/Gl 2/20 w kwocie 597 zł. Wyjaśnił, że po udzieleniu informacji uznał sprawę za załatwioną i nie podejmował korespondencji ze skarżącym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 21 kwietnia 2021 r., sygn. akt III SA/Gl 9/21 oddalił skargę skarżącego. Po rozpoznaniu skargi kasacyjnej skarżącego Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 2 czerwca 2022r., o sygn. akt III OSK 5598/21 uchylił powyższy wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach do ponownego rozpoznania oraz zasądził zwrot kosztów postępowania kasacyjnego. Jako zasadny ocenił zarzut naruszenia art. 66 § 1 p.p.s.a. stwierdzając, że z akt sprawy wynika, że odpowiedź na skargę sporządzona przez pełnomocnika organu z 21 kwietnia 2021 r. wpłynęła wraz z załącznikami i odpisem dla strony skarżącej do Sądu w tym samym dniu i nie zawierała oświadczenia o doręczeniu odpisu pisma drugiej stronie albo o jego nadaniu przesyłką poleconą. Skoro skarżący od chwili wniesienia skargi był reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, o czym wiedział organ z doręczonego mu odpisu skargi, to tym samym jego pełnomocnik był zobowiązany, zgodnie z treścią art. 66 § 1 p.p.s.a. zamieścić w treści pisma z 21 kwietnia 2021 r. oświadczenie o doręczeniu odpisu pisma drugiej stronie albo o jego nadaniu przesyłką poleconą. Wobec braku takiego oświadczenia pismo to powinno zostać zwrócone wnoszącemu bez wzywania do usunięcia tego braku. Za zasadny uznał także zarzut naruszenia art. 154 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. stwierdzając, że o ile zostały ujawnione fakty, które mogą ewentualnie stanowić przesłankę do wniesienia skargi o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem WSA w Gliwicach z 22 września 2020 r., sygn. akt III SAB/Gl 121/20, to na chwilę obecną wyrok ten jest niewzruszony i pozostaje w obrocie prawnym, a więc podlega wykonaniu. W odpowiedzi na skargę kasacyjną strona zaprzeczyła, iż otrzymała od organu dokumenty, z których miałaby wynikać żądana przez nią informacja publiczna. Natomiast w postępowaniu zainicjowanym skargą na niewykonanie wyroku zobowiązującego organ do rozpoznania wniosku o udzielenie informacji publicznej przedmiotem badania pozostają wyłącznie fakty związane z tym, czy organ istotnie wykonał nałożony na niego przez sąd obowiązek, tj. czy rozpoznał konkretny wniosek strony w wyznaczonym przez sąd terminie. Niewykonywanie wyroków sądów godzi w samą istotę zasady praworządności, którą organy administracji publicznej są bezwzględnie związane (art. 7 Konstytucji RP, art. 6 k.p.a.) i w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane. Zatem w konkluzji podkreślił, że ponownie rozpatrując skargę na niewykonanie wyroku Sąd dokona również oceny, czy specyficzne okoliczności sprawy wymagają nałożenia na podmiot zobowiązany grzywny oraz wskazują na potrzebę zadośćuczynienia w postaci przyznania na rzecz skarżącego sumy pieniężnej. Ocena ta została pozostawiona sądowi i powinna uwzględniać wszystkie istotne okoliczności sprawy oraz powinna być przeprowadzona przez sąd szczególnie wnikliwie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 154 § 1 p.p.s.a. w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Sąd może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 154 § 2 ppsa). Z kolei grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów (art. 154 § 6 ppsa). Przez niewykonanie wyroku należy rozumieć pozostawanie w bezczynności w podjęciu lub kontynuacji postępowania administracyjnego mającego na celu zakończenie sprawy decyzją administracyjną lub w innej formie przewidzianej prawem (por. wyrok NSA z dnia 22 maja 2012 r. sygn. akt II OSK 578/12, Lex nr 1252111). W rozpoznawanej sprawie poza sporem jest, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach prawomocnym wyrokiem z 22 września 2020 r., sygn. akt III SAB/Gl 121/20: 1) stwierdził bezczynność Dyrektora [...] w Z., która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 2) zobowiązał Dyrektora [...] w Z. do załatwienia sprawy w terminie 14 dni od zwrotu akt, 3) zasądził od Dyrektora [...] w Z. na rzecz skarżącego kwotę 597 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wyrok uprawomocnił się 3 listopada 2020r.; został wysłany 27 listopada 2020r.; akta wraz z prawomocnym powołanym wyżej wyrokiem wpłynęły do organu 11 grudnia 2020 r. i od tej daty, zgodnie z art. 286 § 2 ppsa, rozpoczął swój bieg wyznaczony wyrokiem termin w jakim sprawa, w której organ pozostawał bezczyny, winna być rozpoznana. W konsekwencji upłynął on 25 grudnia 2020 r. Do dnia orzekania w niniejszej sprawie wniosek skarżącego nie został załatwiony bowiem organ nie przedstawił żądnego wiarygodnego i konkretnego dowodu potwierdzającego tą okoliczność, a tym samym nie wykonał wspomnianego wyroku z dnia 22 września 2020 r. Wskazać należy, że norma art. 190 p.p.s.a. reguluje związanie wykładnią stanowiąc, że sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Zaakcentować należy, że NSA za zasadny ocenił zarzut skargi kasacyjnej skarżącego naruszenia art. 66 § 1 p.p.s.a. tj., że w toku sprawy adwokaci, radcy prawni, doradcy podatkowi, rzecznicy patentowi i Prokuratoria Generalna Rzeczypospolitej Polskiej doręczają sobie nawzajem pisma bezpośrednio za potwierdzeniem odbioru i oznaczeniem daty lub przesyłką poleconą. W treści pisma procesowego wniesionego do sądu zamieszcza się oświadczenie o doręczeniu odpisu pisma drugiej stronie albo o jego nadaniu przesyłką poleconą. Pisma niezawierające powyższego oświadczenia podlegają zwrotowi bez wzywania do usunięcia tego braku. Natomiast z akt sprawy wynika, że odpowiedź na skargę sporządzona przez pełnomocnika organu z 21 kwietnia 2021 r. wpłynęła wraz z załącznikami i odpisem dla strony skarżącej do Sądu w tym samym dniu i nie zawierała oświadczenia o doręczeniu odpisu pisma drugiej stronie albo o jego nadaniu przesyłką poleconą pomimo, że pełnomocnik organu był zobowiązany, zgodnie z treścią art. 66 § 1 p.p.s.a., zamieścić w treści pisma z 21 kwietnia 2021 r. oświadczenie o doręczeniu odpisu pisma drugiej stronie albo o jego nadaniu przesyłką poleconą. Skutkiem tego - wobec braku takiego oświadczenia - pismo to powinno zostać zwrócone wnoszącemu bez wzywania do usunięcia tego braku. Mimo, że tego nie uczyniono, a w odpowiedzi na skargę kasacyjną strona skarżąca zaprzeczyła, iż otrzymała od organu dokumenty, z których miałaby wynikać żądana przez nią informacja publiczna, nadto organ nie udowodnił udzielenia wnioskowanej informacji publicznej – to tym samym należało stwierdzić, że organ w terminie wyznaczonym wyrokiem o sygn. akt III SAB/Gl 121/20 sprawy nie załatwił. Tym samym wniosek o wymierzenie mu z tego powodu grzywny jest niewątpliwie uzasadniony. Zważyć bowiem należy, że niewykonywanie wyroków sądów godzi w samą istotę zasady praworządności, którą organy administracji publicznej są bezwzględnie związane (art. 7 Konstytucji RP, art. 6 kpa) i w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane. Skutkowało to wymierzeniem organowi grzywny w kwocie 3000 zł, której wysokość mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 ppsa i jest adekwatna z punktu widzenia wielkości przekroczenia terminu załatwienia sprawy wyznaczonego przez Sąd. Określając wysokość grzywny Sąd miał na uwadze także fakt, iż jest to już druga grzywna wymierzona przez Sąd, a uprzednie ukaranie organu grzywną nie przyniosło żadnego skutku w kwestii zdyscyplinowania organu do praworządnego działania. Ponadto organ podał Sądowi w odpowiedzi na skargę nieprawdziwe dane o udzieleniu skarżącemu żądanej informacji - w żaden sposób bowiem później nie uwiarygodnił swego twierdzenia. Wymierzenie grzywny organowi na podstawie art. 154 § 1 ppsa ma za zadanie bowiem nie tylko skłonienie organu do wywiązania się z nałożonego na niego prawomocnym wyrokiem obowiązku, ale zawiera też element represyjny, stanowiący w istocie sankcję za ignorowanie przez zobowiązane organy orzeczeń sądowych. Wskazać także należy, że rozpoznając sprawę, Sąd jednocześnie - stosownie do art. 154 § 2 ppsa - stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Sąd rozpoznający ponownie skargę skarżącego zarzucającą Dyrektorowi [...] niewykonanie prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 22 września 2020 r. wydanego w sprawie sygn. akt II SAB/Gl 121/20 - stanął na stanowisku, że w przedmiotowej sprawie zaistniała bezczynność ze względu na bardzo duże przekroczenie terminu do wykonania wyroku nosi cechy rażącego naruszenia prawa. Zastrzeżenia Sądu budzi okoliczność, że organ - mimo wyroku Sądu stwierdzającego bezczynność i mimo ukarania go uprzednio grzywną za niewykonanie wyroku – nie zakończył sprawy, choć upłynęły prawie 2 lata od wyznaczonego terminu. Z punktu widzenia zasady praworządności, która ze swej istoty stanowi o działaniu zgodnym z prawem, nie do zaakceptowania jest sytuacja, w której wyrok Sądu nie jest wykonywany. Przedstawiony sposób działania organu godzi niewątpliwie w zasadę szybkości postępowania (art. 12 kpa), co z kolei prowadzić musi do podważenia zaufania uczestników tego postępowania do organów władzy publicznej (art. 8 kpa). Tymczasem, stanie na straży praworządności wymaga od organu prowadzenia postępowania w taki sposób, aby nie było wątpliwości, że podejmuje on wszelkie niezbędne działania zmierzające do załatwienia sprawy. W przedmiotowej sprawie zdaniem Sądu wystąpiły także okoliczności przemawiające za przyznaniem na rzecz skarżącego wnioskowanej sumy pieniężnej w kwocie 2500 zł. Kwota ta stanowi formę rekompensaty dla strony skarżącej za oczekiwanie na rozpoznanie i zakończenie jej sprawy zainicjowanej opisanym na wstępie wnioskiem. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji. O kosztach rozstrzygnięto na podstawie art. 205 § 2 p.p.s.a.