VIII SA/Wa 654/09

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda, Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędzia WSA Leszek Kobylski /sprawozdawca/, Protokolant Justyna Kapusta, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi M. H. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy G. L. z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...]; 2) stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3) zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącego kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] lipca 2009r. nr [...] wydaną na podstawie art.138§1 pkt.1 kodeksu postępowania administracyjnego /j.t Dz. U z 2000r. nr 98 poz. 1071, dalej jako "kpa"/ w zw. z art.15 ust.2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji i dowodach osobistych /j.t Dz. U z 2006r. nr 139 poz. 993 ze zm./, po rozpatrzeniu odwołania M. H. od decyzji z dnia [...] czerwca 2009r. nr [...] Wójta Gminy G. – L. w przedmiocie wymeldowania w/wymienionego z pobytu stałego, Wojewoda [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ wskazał, że zaskarżoną decyzją organ I instancji tj. Wójt Gminy G.- L. orzekł o wymeldowaniu M. H. z pobytu stałego w miejscowości G. – L. z mieszkania przy ul. [...] uzasadniając swoje rozstrzygnięcie spełnieniem przesłanek określonych w art.15 ust.2 ustawy o ewidencji i dowodach osobistych. Od powyższej decyzji odwołanie wniósł M. H., podnosząc, że zaskarżona decyzja jest dla niego krzywdząca, wydana została w oparciu o nieprawdziwe ustalenia faktyczne jakoby dobrowolnie opuścił zajmowane mieszkanie, podczas gdy w rzeczywistości został zmuszony do jego opuszczenia przez teściów A. i A. małż. M., którzy są właścicielami tegoż domu. Wymienieni zmienili zamki w drzwiach domu uniemożliwiając mu wielokrotnie wejście do prawnie zajmowanego mieszkania, w którym zamieszkuje wraz z rodziną. Wymieniony wskazał ponadto, że dokonał nakładów na remont domu oraz, że w mieszkaniu pozostały jego rzeczy osobiste. Organ odwoławczy Wojewoda [...] uznał, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie i powołał się na art.15 ust.2 ustawy o ewidencji i dowodach osobistych zgodnie z którym na wniosek strony lub z urzędu wydaje się decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad trzy miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Organ wskazał, że przez opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu należy rozumieć fizyczne nieprzebywanie w lokalu i skoncentrowanie swoich spraw życiowych w innym miejscu, z jednoczesnym zerwaniem związków z dotychczasowym lokalem. Organy administracji w sprawie o wymeldowanie obowiązane są do ustalenia czy występuje okoliczność faktycznego opuszczenia lokalu. Organ odwoławczy wskazał, że materiał dowodowy w sprawie pozwala stwierdzić, że M. H. opuścił dotychczasowe miejsce pobytu stałego w miejscowości G.- L. przy ul. [...]. Powyższy wniosek został wyprowadzony na podstawie dowodów z zeznań świadków przesłuchanych w toku postępowania administracyjnego, przeprowadzonej kontroli meldunkowej, a fakt ten potwierdził sam M. H.. Organ podniósł, że co prawda M. H. zeznał, że lokal opuścił nie dobrowolnie ale zmuszony zachowaniem i postępowaniem teściów, to jednak nie poczynił żadnych środków prawnych zmierzających do przezwyciężenia przeszkód w swobodnym korzystaniu z przedmiotowego lokalu. A zatem należy wywnioskować, iż wprawdzie wyprowadzenie się M. H. z mieszkania nastąpiło na skutek konfliktu z teściami, to w istocie miało ono charakter dobrowolny. Organ w odniesieniu do przyjętych ocen, powołał się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, przywołując tezy, że jeżeli osoba której dotyczy postępowanie nie podejmowała środków prawnych zmierzających do przezwyciężenia przeszkód w swobodnym korzystaniu z lokalu i nie powróciła do mieszkania, to taki stan jest równoznaczny z opuszczeniem miejsca stałego pobytu bez wymeldowania się. Na powyższą ostateczną w administracyjnym toku postępowania decyzję, skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożył M. H.. W skardze podniósł, że wbrew swej woli nie zamieszkuje w przedmiotowym mieszkaniu. Zarzucił także, że podniesione w uzasadnieniu decyzji okoliczności, są niezgodne z rzeczywistym stanem faktycznym w odniesieniu jakoby nie podejmował środków prawnych zmierzających do powrotu do mieszkania. Wskazał, że zgłaszał w związku z uniemożliwianiem mu zamieszkiwania, interwencje w miejscowym Posterunku Policji. W czasie rozprawy skarżący podtrzymując skargę, oświadczył, że chce zamieszkiwać w miejscu stałego pobytu, ale teściowie mu to uniemożliwiają, nadal w tym mieszkaniu ma część swoich rzeczy osobistych i służbowych. Była sprawa w sądzie o widzenia z dziećmi i odwiedza je, natomiast nie było innych spraw jak eksmisja, rozwód czy podział majątku /k. 31 akt sprawy sądowej /. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art.1§1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych / Dz. U nr 153 poz.1269 ze zm./ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle §2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Należy nadto zaznaczyć, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, o czym stanowi art.134§1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U nr.153 poz.1270 ze zm., dalej określana jako u.p.p.s.a /. Kontrolowana, zgodnie z wyżej wskazanymi kryteriami sądowej kontroli działalności administracji publicznej, skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji naruszają w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy przepisy kpa. Przede wszystkim organy nie rozważyły należycie całokształtu sprawy, traktując zgromadzony materiał dowodowy wybiórczo, a więc sprzecznie z zasadą określoną w art.77§1 kpa, zgodnie z którym "organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzeć cały materiał dowodowy", a także w sposób niezgodny z zasadą wskazaną w art.80 kpa zgodnie z którym "organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona". Zebrany w rozpoznawanej sprawie materiał dowodowy jest niekompletny, a jego analiza została przeprowadzona w sposób niewystarczający. Organy nie rozważyły dostatecznie czy opuszczenie lokalu przez skarżącego było trwałe i dobrowolne w rozumieniu art.15 ust.2 cyt. ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Przesłankę tę podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych /vide wyrok NSA z dn.7.12.2005r. sygn. akt II OSK 302/05, Lex nr 190696, wyrok NSA z dn.1.02.2006r. sygn. akt II OSK 482/05, Lex nr 196690/. Z ustalonych w sprawie faktów wynika, że opuszczenie przez skarżącego mieszkania było spowodowane zachowaniem i postępowaniem teściów, którzy, jako właściciele mieszkania, przy interwencji Policji zażądali jego opuszczenia przez skarżącego, a następnie skutecznie mu uniemożliwiali powrót przez wymianę zamków w drzwiach mieszkania. A więc były to okoliczności mające charakter przymusu. W tych okolicznościach trudno przyjąć, że brak zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu jest skutkiem przemyślanej i trwałej koncepcji ułożenia sobie życia w odmienny sposób. Przepisy meldunkowe abstrahują od oceny motywacji podjętych kroków, kładąc nacisk na trwałość podjętego postanowienia i dobrowolność opuszczenia lokalu. Ewentualne problemy występujące w pożyciu rodzinnym i ich skutki poddawane są ocenie innych norm prawnych niż meldunkowe. Trudno uznać za docelowe zamieszkiwanie w często zmienianych miejscach. Jasne jest, że gdyby skarżącemu umożliwiono to bez konieczności podejmowania szczególnych środków prawnych, zamieszkiwałby dalej wraz z rodziną w przedmiotowym lokalu, co wynika z jego zeznań, treści pism procesowych oraz oświadczenia na rozprawie. Niezależnie od wskazanych wadliwości w zakresie oceny materiału dowodowego, Sąd stwierdza naruszenie przez organ zasad prowadzenia postępowania dowodowego regulowanego kpa. Przede wszystkim M. H., jako strona postępowania powinien mieć możliwość czynnego udziału w toczącym się postępowaniu. Szczególne obowiązki dotyczące udziału strony w postępowaniu dowodowym statuuje art.79§1 kpa, nakładając na organ obowiązek zawiadamiania stron o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu ze świadków, biegłych lub oględzin przynajmniej na 7 dni przed terminem. Strona ma prawo brać udział w przeprowadzeniu dowodu, może zadawać pytania świadkom, biegłym i stronom oraz składać wyjaśnienia. Tymczasem w niniejszej sprawie skarżący nie został powiadomiony o terminie przesłuchania świadków. Uniemożliwiono mu zatem skorzystanie z prawa uczestnictwa w przeprowadzeniu dowodu z przesłuchania świadków, tym samym zadawania pytań, co mogłoby się przyczynić do właściwego ustalenia stanu faktycznego. To uchybienie procesowe mogło mieć, o ocenie Sądu, istotny wpływ na wynik sprawy. Organ I instancji w stosunku do skarżącego ograniczył się jedynie do zawiadomienia o możliwości przejrzenia akt i wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego. Ponadto dla ustalenia okoliczności trwałości opuszczenia mieszkania znaczenie ma właściwie przeprowadzona kontrola meldunkowa, ewentualnie czynność oględzin lokalu. Sąd stwierdza, że pismo Posterunku Policji w G. L. z dn. [...].05.2009r. /k. [...] akt administracyjnych/ nie spełnia warunków formalnych udokumentowania kontroli meldunkowej. Brak jest bowiem określenia daty dokonania tej czynności, obecnych osób, stanu przedmiotowego mieszkania. Także nie wyjaśnioną kwestią w kontekście opuszczenia przez skarżącego mieszkania, tak jak to wskazują wnioskodawcy, jest pozostawanie rzeczy osobistych i służbowych skarżącego w tymże mieszkaniu. Jeżeli tej okoliczności nie można wyjaśnić dowodem z zeznań stron, organ powinien przeprowadzić oględziny na podstawie art.85 kpa. Z powyższych względów Sąd zbadawszy argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, nie podziela poglądu organu odwoławczego, że ocena zgromadzonego materiału dowodowego została dokonana przez organ I instancji prawidłowo. Zachodziła zatem konieczność uchylenia także rozstrzygnięcia organu I instancji w oparciu o art.135 u.p.p.s.a. Rozpatrując ponownie sprawię, organ I instancji uzupełni materiał dowodowy w zakresie i sposób zgodny ze wskazaniami zawartymi w niniejszym wyroku, a następnie oceni go zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów i wyda stosowne rozstrzygnięcie mając na uwadze konieczność przesądzenia trwałości i dobrowolności opuszczenia mieszkania przez skarżącego. W związku z powyższym Sąd w pkt.1 sentencji wyroku uchylił decyzje organów obu instancji na podstawie art.145§1 pkt.1 lit.c u.p.p.s.a. Zgodnie z art.152 u.p.p.s.a, w razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane. W sprawie niniejszej zaskarżone orzeczenia, jako uchylone w całości, nie powinny być wykonane /pkt.2 sentencji wyroku/. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art.200 u.p.p.s.a /pkt.3 sentencji wyroku/.