III OSK 887/22

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz Sędziowie Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak Sędzia del. WSA Dariusz Chaciński (spr.) po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 7 grudnia 2021 r. sygn. akt II SA/Op 512/21 w sprawie ze skargi K. T. na orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie uznania za winnego zarzucanego przewinienia dyscyplinarnego i wymierzenia kary dyscyplinarnej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] na rzecz K. T. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wyrokiem z 7 grudnia 2021 r. II SA/Op 512/21, po rozpoznaniu skargi K. T. na orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji w Opolu z 16 sierpnia 2021 r. nr 7/2021, w przedmiocie uznania za winnego zarzucanego przewinienia dyscyplinarnego i wymierzenia kary dyscyplinarnej: 1. uchylił zaskarżone orzeczenie oraz poprzedzające je orzeczenie Komendanta Powiatowego Policji w [...] z 17 czerwca 2021 r. nr 21/2021; 2. zasądził od Komendanta Wojewódzkiego Policji w Opolu na rzecz skarżącej K. T. kwotę 497 złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Komendant Wojewódzki Policji w Opolu. Zaskarżając wyrok w całości zarzucił mu naruszenie: I. prawa materialnego, a mianowicie art. 32 ust. 1 w zw. z art. 133 ust. 1 oraz w zw. z art. 135 ust. 3 ustawy z dnia 10 czerwca 1990 r. o Policji (t.j.: Dz. U. z 2021 r., poz. 1882; dalej: ustawa o Policji), poprzez błędną wykładnię i uznanie, że p.o. Naczelnika Wydziału Prewencji KPP w [...] jest przełożonym dyscyplinarnym w rozumieniu ustawy o Policji, podczas gdy jest nim Komendant Powiatowy Policji w [...]; II. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: 1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. 132 ust. 2 ustawy o Policji poprzez uchylenie zaskarżonego orzeczenia, wobec błędnego przyjęcia przez Sąd, że obwinionej został postawiony zarzut i ukarana została za naruszenie dyscypliny służbowej Orzeczeniem Nr 7/2021 r. Komendanta Wojewódzkiego Policji w Opolu z dnia 16 sierpnia 2021 r., podczas gdy obwinionej zarzucono i uznano winną naruszenia zasad etyki zawodowej policjanta, tj. czynu z art. 132 ust. 1 ustawy o Policji w związku z § 24 Zarządzenia Nr 805 Komendanta Głównego Policji z dnia 31 grudnia 2003 r. w sprawie "Zasad etyki zawodowej policjanta" (Dz. Urz. KGP z dnia 7 stycznia 2004 r.), co skutkowało błędem w ustaleniach faktycznych; 2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 135 ust. 3 oraz w zw. z art. 133 ust. 1 ustawy o Policji poprzez uchylenie zaskarżonego orzeczenia, wobec błędnego uznania przez Sąd, że fakt powzięcia przez asp. Sztab. J. S. p.o. Naczelnika Wydziału Prewencji KPP w [...], wiadomości o przewinieniu obwinionej jest równoznaczny z powzięciem przez przełożonego dyscyplinarnego wiadomości o popełnieniu przewinienia dyscyplinarnego, co skutkowało błędem w ustaleniach faktycznych, podczas gdy przełożonym dyscyplinarnym obwinionej jest Komendant Powiatowy Policji w [...]; 3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 135 ust. 3 ustawy o Policji poprzez uchylenie zaskarżonego orzeczenia, wobec błędnego przyjęcia przez Sąd, że upłynął 90-cio dniowy termin na wszczęcie postępowania dyscyplinarnego od dnia powzięcia przez przełożonego dyscyplinarnego wiadomości o popełnieniu przewinienia dyscyplinarnego, podczas gdy przełożony dyscyplinarny powziął wiedzę o zdarzeniu mogącym stanowić przewinienie dyscyplinarne obwinionej 8 stycznia 2021 r., a tym samym wszczęcie postępowania dyscyplinarnego w dniu 25 marca 2021 r. mieściło się w terminie, o którym mowa w art. 135 ust. 3 ustawy o Policji, co skutkowało błędem w ustaleniach faktycznych; 4. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 134ha ust. 1 ustawy o Policji poprzez uchylenie zaskarżonego orzeczenia, wobec błędnego uznania przez Sąd, że dokonanie zapisu w notatniku służbowym; "w toku interwencji w mieszkaniu R.D. o godz. 4:30, policjant J.K. zapisał: "w/w mężczyzna doznał urazu skóry w okolicy czoła co było skutkiem w/opisanych wydarzeń (tj. awantury domowej)’’, nastąpiło przed sporządzeniem notatki ze zdarzenia z udziałem R. D. w pomieszczeniu przejściowym w Komendzie Powiatowej Policji w [...], podczas gdy A. W. po sporządzeniu notatki polecił J. K. wpisanie jej treści do notatnika służbowego, co skutkowało błędem w ustaleniach faktycznych; 5. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 134ha ust. 1 ustawy o Policji poprzez uchylenie zaskarżonego orzeczenia, wobec błędnego przyjęcia i oceny przez Sąd zeznań świadka A. W. w protokole konfrontacji (k. 214-215), podczas gdy zeznania A. W. stanowiły element jego linii obrony, gdyż poświadczenie nieprawdy w notatce z 10.12.2020 r. było przedmiotem innego postępowania dyscyplinarnego prawomocnie zakończonego, natomiast w postępowaniu karnym za ten czyn został mu przedstawiony zarzut z art. 231 § 1 k.k. w zw. z art. 271 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k., co w konsekwencji skutkowało błędem w ustaleniach faktycznych; 6. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. z art. 134ha ust. 1 ustawy o Policji poprzez uchylenie zaskarżonego orzeczenia, wobec błędnego przyjęcia przez Sąd, że istotne znaczenie dla ustalenia stanu faktycznego mają zeznania R. D. i jego matki, podczas gdy nie byli oni świadkami sporządzania dokumentacji (notatki i zapisu w notatniku służbowym) z zatrzymania R. D. na polecenie R. B., na które to polecenie skarżąca nie zareagowała akceptując je, co skutkowało błędem w ustaleniach faktycznych; 7. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. z art. 134ha ust. 1 ustawy o Policji poprzez uchylenie zaskarżonego orzeczenia, wobec błędnego przyjęcia przez Sąd, że istotne znaczenie dla ustalenia stanu faktycznego mają zeznania R. B. i pominięcie przeprowadzenia tego dowodu, podczas gdy R. B. nie stawił się na wezwanie w charakterze świadka, a przepisy rozdziału X ustawy o Policji nie przewidują możliwości przymusowego doprowadzenia świadka, co skutkowało błędem w ustaleniach faktycznych; 8. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 132 ust. 1 w zw. z art. 134ha ust. 1 ustawy o Policji poprzez uchylenie zaskarżonego orzeczenia, wobec błędnego uznania przez Sąd, że "sprzeczności w ustaleniach stanu faktycznego a także w zgromadzonej dokumentacji nie dają podstaw do postawienia K. T. zarzutu naruszenia dyscypliny służbowej poprzez zaakceptowanie i zlekceważenie zachowania policjantów (...)", podczas gdy prowadzone postępowanie dyscyplinarne, jak i postawiony zarzut K. T. , dotyczy przewinienia dyscyplinarnego polegającego na nieprzestrzeganiu zasad etyki zawodowej. Wobec powyższego skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Opolu oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa prawnego, według norm przepisanych. Zrzekł się także rozprawy. W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik K. T. wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329) – p.p.s.a. – skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, albowiem zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. w tej sprawie nie wystąpiły. Kontrolując zatem zgodność z prawem zaskarżonego wyroku w granicach skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył tę kontrolę do wskazanych w niej zarzutów. Rozpatrywana pod tym kątem skarga kasacyjna została oddalona, bowiem zaskarżony wyrok, mimo częściowo błędnego uzasadnienia, odpowiada prawu. Zgodnie z art. 193 zdanie drugie p.p.s.a. uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Zatem Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organ i Sąd I instancji. Jeśli skarga kasacyjna oparta jest na obydwu podstawach kasacyjnych, co do zasady rozpatrzeniu w pierwszej kolejności podlegać powinny zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, albowiem zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego mogą być oceniane przez Naczelny Sąd Administracyjny wówczas, gdy stan faktyczny sprawy i motywy rozstrzygnięcia nie budzą wątpliwości. W niniejszej sprawie jednak zarzut naruszenia prawa materialnego ma bezpośredni związek z zarzutami ujętymi w pkt II.2.3. skargi kasacyjnej, czyli z zarzutami opartymi na drugiej podstawie kasacyjnej, a zatem będą one rozpatrzone łącznie. Rację ma skarżący kasacyjnie organ, że na gruncie art. 133 ust. 1 zdanie pierwsze ustawy o Policji, który stanowi, że przełożonym dyscyplinarnym jest przełożony, o którym mowa w art. 32 ust. 1 – w niniejszej sprawie przełożonym dyscyplinarnym był Komendant Powiatowy Policji w [...], a nie p.o. Naczelnika Wydziału Prewencji KPP w [...]. Przełożonym, o którym mowa w art. 32 ust. 1 ustawy o Policji, jest bowiem w tym wypadku Komendant Powiatowy Policji, a nie bezpośredni przełożony, jakim jest p.o. Naczelnika Wydziału Prewencji KPP w [...]. Zgodnie z art. 134i ust. 6 pkt 9 ustawy o Policji, postanowienie o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego powinno zawierać datę otrzymania przez przełożonego dyscyplinarnego informacji uzasadniającej podejrzenie popełnienia przez policjanta zarzucanego mu czynu. Z postanowienia wydanego w niniejszej sprawie z 25 marca 2021 r. wynika, że przełożony dyscyplinarny uzyskał informację uzasadniającą podejrzenie popełnienia przez policjanta zarzucanego mu czynu 8 stycznia 2021 r., a zatem 90-cio dniowy termin z art. 135 ust. 3 ustawy o Policji został dochowany, co czyni uzasadnionym zarzuty wymienione w pkt II.2. i 3. skargi kasacyjnej. Zasadny jest również zarzut ujęty w pkt II.1. skargi kasacyjnej, że obwinionej postawiono zarzut i wymierzono karę dyscyplinarną za naruszenie zasad etyki zawodowej, a nie dyscypliny służbowej, jak przyjął Sąd I instancji, co jednak nie przekłada się bezpośrednio na ocenę, czy w ogóle bezspornie wykazane zostało, że obwiniona popełniła zarzucany jej czyn. Przepis art. 134ha ust. 1 ustawy o Policji, do którego odwołują się pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej, postawione w ramach drugiej podstawy kasacyjnej, stanowi, że "Podstawę wszelkich rozstrzygnięć w postępowaniach dyscyplinarnych stanowią ustalenia faktyczne." W doktrynie podnosi się że "[j]est niemal oczywiste, że podstawą rozstrzygnięć mogą być tylko ustalenia faktyczne, do których doprowadzić może jedynie wnikliwa analiza całokształtu należycie zebranego materiału dowodowego. Materiał ten podlega swobodnej ocenie przez organy postępowania, którymi są przełożony dyscyplinarny i rzecznik dyscyplinarny. Jeżeli jednak przy należycie ukształtowanym materiale dowodowym pojawią się wątpliwości, których nie da się usunąć, wówczas postępowanie należy rozstrzygnąć na korzyść policjanta. W przeciwnym razie swobodna ocena dowodów zostanie przekształcona w nieznaną polskiej procedurze dowolną ocenę dowodów, a orzeczenie wydane w takiej postaci będzie skażone naruszeniem prawa" (W. Kotowski [w:] Ustawa o Policji. Komentarz, wyd. IV, LEX/el. 2021, art. 134ha). K. T. został postawiony zarzut, że 10 grudnia 2020 r. ok. godz. 6:00 pełniąc służbę zastępcy dyżurnego KPP w [...] zaakceptowała oraz zlekceważyła zachowanie policjantów R. B. i A. W. naruszających prawo w trakcie sporządzania dokumentacji z zatrzymania R. D., czym naruszyła zasady etyki. Sąd I instancji uznał, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynika jaki był udział w całym zdarzeniu K. T. . Wiadomo z całą pewnością jedynie to, że 10 grudnia 2020 r., gdy zatrzymano i doprowadzono R. D., pełniła służbę jako zastępca dyżurnego na stanowisku kierowania w KPP w [...]. Zgromadzony w sprawie materiał nie potwierdza, że takie zachowania skarżącej miały miejsce. Brak jest wystarczających dowodów na udział skarżącej w tych zdarzeniach ani na wiedzę o nich, gdyż zeznania świadków i sporządzona przez nich dokumentacja pisemna są sprzeczne, w znacznej części oparte na zeznaniach odwołanych przez A. W. podczas konfrontacji przeprowadzonej 19 maja 2021 r. W tej kwestii Naczelny Sąd Administracyjny podziela ocenę Sądu I instancji. Spośród dwóch policjantów, których zachowanie miała zaakceptować i zlekceważyć. K. T. , R. B. nie został w ogóle przesłuchany w charakterze świadka, przy czym to rzeczą organu jest, jak prowadzi postępowanie dyscyplinarne i to na organie ciąży obowiązek udowodnienia winy obwinionemu. Natomiast A. W. skorygował swoje zeznania w trakcie konfrontacji i w ogóle nie przyznał się do popełniania czynu, jaki miała akceptować i zlekceważyć K. T. . Wyjaśnił, że wspólnie z R. B. doszli do wniosku, na podstawie posiadanych informacji, że zadrapania na czole R. D. powstały w domu (k. 214) i powinno to się znaleźć w notatce służbowej. Zeznał też, że nie ma pewności, czy przy tej rozmowie była obecna K. T.. Jeśli do tego dodamy, że według wyjaśnień tej ostatniej była ona w tym czasie zajęta innymi sprawami i nie skupiała się na rozmowie A. W. z R. B. , a J. K. podczas konfrontacji zeznał, że K. T. nie było w pokoju, gdzie A. W. sporządzał notatkę i nie kontaktował się z nią w tej sprawie (odpowiedź na pytanie 10 i 11, k. 211) oraz że rozmowa była między A. W. i R. B. (odpowiedź na pytanie 4), to nie sposób uznać, że nie istnieją wątpliwości, co do tego, czy K. T. była świadoma naruszających prawo zachowań A. W. i R. B., pomijając to, czy do zachowań naruszających prawo w postaci przekłamań w dokumentacji w ogóle doszło, co też jest sporne. Tego miała dotyczyć argumentacja Sądu I instancji odnośnie braku przesłuchania R. D. i jego matki, gdyż ustalenie gdzie doszło do obrażeń R. D. ma też wpływ na to, czy dokumentacja była sporządzona niezgodnie z prawdą. W tej sytuacji, pomimo, że część zarzutów skargi kasacyjnej okazała się zasadna, co omówiono na wstępie rozważań, to zaskarżony wyrok, mimo błędnego w tej części uzasadnienia, co do rozstrzygnięcia odpowiada prawu, gdyż nie dające się usunąć wątpliwości, co do zawinienia K. T. w zakresie postawionego jej zarzutu naruszenia zasad etyki zawodowej, nakazują rozstrzygnąć sprawę na korzyść policjanta. "Elementem koniecznym naruszenia dyscypliny jest zawinienie. Nie może odpowiadać dyscyplinarnie funkcjonariusz, któremu nie można przypisać winy" (S. Maj [w:] Komentarz do niektórych przepisów ustawy o Policji [w:] Postępowanie dyscyplinarne w służbach mundurowych. Komentarz, Warszawa 2008, art. 132). Mając to na uwadze, na podstawie art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 p.p.s.a. Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym, w trybie art. 182 § 2 p.p.s.a.