I OSK 1175/11

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Irena Kamińska, Sędzia NSA Joanna Runge-Lissowska (spr.), Sędzia del. WSA Mirosław Gdesz, Protokolant asystent sędziego Krzysztof Tomaszewski, po rozpoznaniu w dniu 25 października 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej T. S., J. S., E. S. i J. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 lutego 2011 r. sygn. akt I SA/Wa 2526/10 w sprawie ze skargi T. S. , J. S. , E. S. i J. S. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] października 2010 r. nr [...] w przedmiocie wywłaszczenia i ustalenia odszkodowania za nieruchomość oddala skargę kasacyjną. UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 28 lutego 2011 r. sygn. akt I SA/Wa 2526/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę T. i J. S. oraz E. i J. S. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] października 2010 r. nr [...], którą utrzymana została w mocy decyzja Wojewody Śląskiego z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...]. Decyzjami tymi orzeczono o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej w gminie G. , oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 546 m2, stanowiącej własność T. i J. S. oraz J. i E. S. , objętej lokalizacją autostrady A1 za odszkodowaniem ustalonym w kwocie 70.172 zł. Wywłaszczenie poprzedzone zostało propozycją nabycia nieruchomości w drodze umowy i wyznaczeniem terminu do jej zawarcia. Współwłaściciele nie zgadzali się z orzeczonym odszkodowaniem i w tym zakresie zaskarżyli decyzje, podnoszą, że tylko odszkodowanie jakie mogliby uzyskać na wolnym rynku może stanowić ekwiwalent utraconego prawa własności. Nadto stwierdzili, iż § 36 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzanie operatu szacunkowego, mówiącego o przyjmowaniu cen transakcyjnych uzyskiwanych przy sprzedaży gruntów przeznaczonych lub zajętych pod drogi publiczne jest niezgodny z art. 134 ustawy o gospodarce nieruchomościami i nie powinien mieć zastosowania w sprawie. Rozpoznając skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny wyjaśnił, iż postępowanie wywłaszczeniowe toczyło się na podstawie ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r., o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych i stwierdził, że wszystkie wymogi wymagane jej przepisami zostały zachowane. Odnosząc się natomiast do wysokości odszkodowania, Sąd stwierdził, że zastosowanie mają przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami, zgodnie z którymi konieczne jest uzyskanie opinii rzeczoznawcy i operat został sporządzony. Wartość nieruchomości została oszacowana na podstawie § 36 ust. 1 cyt. wyżej rozporządzenia w sprawie wyceny nieruchomości, z uwagi na dostateczną ilość transakcji dotyczących nabywania gruntów pod drogi publiczne, co należy uznać za prawidłowe – podkreślił Sąd. Natomiast nie mają znaczenia w sprawie ceny rynkowe nieruchomości uzyskane w obrocie z tego względu, że celem wyceny było określenie wartości gruntu przeznaczonego pod inwestycję drogową, a nie do sprzedaży na wolnym rynku – konkludował Sąd. Reprezentowani przez adwokata, T. i J. S. oraz E. i J. S. wnieśli skargę kasacyjną od wskazanego na wstępie wyroku, domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie w zakresie ustalenia wysokości odszkodowania i zarzucając w granicach wskazanych w art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi naruszenie prawa materialnego, poprzez błędną wykładnie, a to: – art. 21 pkt 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. w zw. z art. 134 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, prowadzącą do przyjęcia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, iż ustalenie wysokości odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość położoną w gminie G. , obręb N. oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,0546 zapisanej w księdze wieczystej nr GL1G/00017546/8 prowadzonej przez Sąd Rejonowy w G. będącą współwłasnością skarżących w łącznej kwocie 70.172 zł stanowi zgodnie z treścią powołanych przepisów stosowne odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość, w sytuacji gdy prawidłowa wykładania wskazanych przepisów winna doprowadzić WSA do przekonania, iż stosowne odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość winno odpowiadać rynkowej wartości nieruchomości, – art. 87 pkt 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. poprzez niedostrzeżenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, iż ustalenie wysokości odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość na podstawie § 36 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzenia operatu szacunkowego narusza treść art. 134 w zw. z art. 151 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, i wbrew określonej hierarchii źródeł prawa jest niezgodny z treścią ustawy w wykonaniu, której rozporządzenie zostało wydane. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie posiada usprawiedliwionych podstaw. Zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej jak i zresztą w całym postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym dotyczą niewłaściwie ustalonego odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, bowiem nieodpowiadającego wartości rynkowej nieruchomości. Art. 21 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej istotnie nakazuje aby odszkodowanie za nieruchomość było słuszne. Przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, które regulują m.in. kwestie odszkodowań za wywłaszczone nieruchomości, wypełniając konstytucyjny nakaz, określają jak należy rozumieć to pojęcie i jak postępować aby ustalić odszkodowanie. Przepisy tej ustawy, które mają w sprawie zastosowanie, z mocy ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, które stanowiły podstawę wywłaszczenia, stanowią, że podstawę ustalenia wysokości odszkodowania stanowi jej wartość rynkowa (art. 134 ust. 1), zaś wartość ta to najbardziej prawdopodobna jej cena, możliwa do uzyskania na rynku (art. 151 ust. 1). Są to przepisy ustalające ogólną zasadę co do określenia wysokości odszkodowania, zaś wartość nieruchomości obliczają rzeczoznawcy, kierując się szczególnymi zasadami, zawartymi w akcie wykonawczym do ustawy, tj. rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego. Przepis tego aktu, tj. § 36 ust. 1 tego rozporządzenia, w brzmieniu obowiązującym w dniu orzekania przez organy i Wojewódzki Sąd, stanowił podstawę szacowania przez biegłego wartości nieruchomości, zaś skarżący kwestionują możliwość zastosowania tego przepisu, z uwagi na to, że wartość nieruchomości obliczona zgodnie z nim nie odpowiada jej wartości rynkowej. Zarzucili też sprzeczność tego przepisu z art. 134 i 151 ustawy o gospodarce nieruchomościami. § 36 ust. 1 rozporządzenia, w wersji do 25 sierpnia 2011 r. stanowił, że przy określaniu wartości rynkowej gruntów przeznaczonych lub zajętych pod drogi publiczne stosuje się podejście porównawcze, przyjmując ceny transakcyjne uzyskiwane przy sprzedaży gruntów odpowiednio przeznaczonych lub zajętych pod drogi publiczne, a zasada ta ma zastosowanie z mocy ust. 4 do nieruchomości nabywanych na cele budowy autostrad lub dróg krajowych. Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 16 października 2012 r. sygn. akt K 4/10 stwierdził, iż § 36 ust. 1 i 4 rozporządzenia w brzmieniu obowiązującym od 7 października 2005 r. do 25 sierpnia 2011 r. jest zgodny z art. 21 ust. 2 oraz 64 ust. 1 i 2 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Wyrok ten przesądza o tym, że § 36 ust. 1 i 4 miał zastosowanie w sprawie, jako zgodny z Konstytucją. Z opinii rzeczoznawcy wynika, że miał do porównania wystarczającą ilość transakcji dotyczących nabywania gruntów pod drogi publiczne na rynku regionalnym i stosownie do nich określił wartość nieruchomości skarżących. Wartość rynkowa nieruchomości przeznaczonej pod drogę publiczną odpowiada, zgodnie z ww. przepisem rozporządzenia, wartości nieruchomości przeznaczonych lub nabywanych na drogi, co nie musi odpowiadać wartości rynkowej nieruchomości w wolnorynkowym obrocie. Jednak takie określenie zasady ustalania wartości odszkodowania za nieruchomości przeznaczone na taki cel został uznany za odpowiadający pojęciu słusznego odszkodowania, o którym mowa w art. 21 ust. 2 Konstytucji. Z tych względów należało zatem uznać, że Wojewódzki Sąd Administracyjny zasadnie oddalił skargę, stwierdzając, iż odszkodowanie zostało ustalone w sposób odpowiadający prawu. Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 202 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270).