I OPP 23/21

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) Sędziowie sędzia NSA Marian Wolanin sędzia NSA Wojciech Jakimowicz po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi I.S. na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w sprawie o sygn. akt I SA/Wa 2286/20 ze skargi I.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2020 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego postanawia: oddalić skargę na przewlekłość postępowania. UZASADNIENIE W dniu 5 października 2021 r. I.S. wniosła do Naczelnego Sądu Administracyjnego – za pośrednictwem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – skargę na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w sprawie o sygn. akt I SA/Wa 2286/20 ze skargi I.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2020 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego. Z akt sprawy wynika, że skarga I.S. na ww. decyzję wpłynęła do WSA w Warszawie w dniu 14 października 2020 r. i została zarejestrowana pod sygn. akt I SA/Wa 2286/20. Następnie zgodnie z zarządzeniem z dnia 16 października 2020 r. sprawa została przedstawiona sędziemu sprawozdawcy celem wydania dalszych zarządzeń. Zarządzeniem z dnia 15 lutego 2021 r. sędzia sprawozdawca uznał, że sprawa jest gotowa do rozpoznania. W związku z powyższym, na podstawie zarządzenia Przewodniczącej Wydziału I WSA w Warszawie z dnia 15 lutego 2021 r., w sprawie wyznaczono termin posiedzenia niejawnego na dzień 19 marca 2021 r., mając na uwadze treść art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem Covid-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych. Jednocześnie zarządzono o doręczeniu skarżącej odpisu odpowiedzi na skargę i pouczono o możliwości złożenia dodatkowych wyjaśnień w terminie 7 dni. Wyrokiem z dnia 19 marca 2021 r., sygn. akt I SA/Wa 2286/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę wniesioną przez skarżącą. W wykonaniu zarządzenia z dnia 19 marca 2021 r., przy piśmie z dnia 22 marca 2021 r., doręczono skarżącej odpis sentencji wyroku wraz z pouczeniem o treści art. 141 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W odpowiedzi skarżąca w dniu 26 marca 2021 r. wystąpiła z wnioskiem o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Zgodnie z zarządzeniem z dnia 6 kwietnia 2021 r. akta sprawy przedstawiono sędziemu sprawozdawcy celem sporządzenia uzasadnienia. W dniu 9 kwietnia 2021 r., po sporządzeniu uzasadnienia wyroku przez sędziego sprawozdawcę, akta sprawy zostały zwrócone i podpisane przez cały skład orzekający. Przy piśmie z dnia 29 czerwca 2021 r. przesłano skarżącej odpis wyroku wraz z uzasadnieniem. W dniu 26 lipca 2021 r. do WSA w Warszawie została zwrócona przesyłka zawierająca doręczenie odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem skierowana do skarżącej. Sędzia sprawozdawca w dniu 28 lipca 2021 r. zarządził o ponownym doręczeniu skarżącej zwróconej korespondencji z uwagi na nieprawidłową awizację. W wykonaniu tego zarządzenia, przy piśmie z dnia 18 października 2021 r., doręczono skarżącej odpis wyroku wraz z uzasadnieniem z dnia 19 marca 2021 r. W tych okolicznościach skarżąca w dniu 5 października 2021 r. złożyła skargę na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie. W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że w dniu 26 marca 2021 r. otrzymała wyrok zapadły w sprawie o sygn. akt I SA/Wa 2286/20 i w tym samym dniu złożyła wniosek o sporządzenie uzasadnienia, który przesłała listem poleconym. Ponadto podała, że do dnia wniesienia skargi nie otrzymała uzasadnienia wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga o stwierdzenie, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym nastąpiła przewlekłość postępowania może być uwzględniona, jeżeli są podstawy do przyjęcia, że na skutek działania lub bezczynności sądu naruszone zostało prawo strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki, Dz. U. z 2018 r., poz. 75, dalej jako "ustawa"). Konieczne jest zatem ustalenie, że wystąpiła zwłoka w postępowaniu sądowym (przewlekłość postępowania) oraz że jest ona nieuzasadniona. Stosownie zaś do art. 2 powołanej ustawy, o nieuzasadnionej zwłoce można mówić wówczas, jeżeli postępowanie w sprawie trwa dłużej, niż to konieczne, uwzględniając ocenę terminowości i prawidłowości czynności sądowych, biorąc pod uwagę charakter sprawy, stopień faktycznej i prawnej zawiłości, ale także zachowań stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania. Dokonując tej oceny, uwzględnia się zatem łączny dotychczasowy czas postępowania od jego wszczęcia do chwili rozpoznania skargi, niezależnie od tego, na jakim etapie skarga została wniesiona, a także charakter sprawy, stopień faktycznej i prawnej jej zawiłości, znaczenie dla strony, która wniosła skargę, rozstrzygniętych w niej zagadnień oraz zachowanie się stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania. Ocena ta nie może być jednak oderwana od obowiązku sądu rozpoznania wszystkich wniesionych spraw bez nieuzasadnionej zwłoki, przy zachowaniu zasady rozpoznawania spraw według kolejności ich wpływu oraz uwzględnieniu przepisów nakazujących rozpoznanie niektórych rodzajów spraw w ustawowo określonych terminach. Należy również zauważyć, że ustawa nie określa wprost, jaki okres oczekiwania na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę. Pewną wskazówkę może stanowić jednak art. 14 tej ustawy, który stanowi, że skarżący może wystąpić z nową skargą w tej samej sprawie po upływnie 12 miesięcy. W orzecznictwie NSA wskazuje się więc, że ustawodawca uznał za przewlekłe takie postępowanie, które trwa dłużej niż 12 miesięcy. Przy czym, jeżeli postępowanie trwa dłużej niż 12 miesięcy nie oznacza to samo przez się, że nastąpiła przewlekłość postępowania w rozumieniu tej ustawy (por. postanowienia NSA: z 7 marca 2014 r., sygn. akt II OPP 14/14, z 25 lipca 2013 r., sygn. akt II OPP 25/13, z 19 sierpnia 2011 r., sygn. akt II OPP 27/11, z 3 października 2014 r., sygn. akt I OPP 101/14). Istotne są bowiem ustalenia faktyczne danej sprawy. W rozpoznawanej sprawie nie można zarzucić przewlekłości postępowania w rozumieniu ww. ustawy. Od dnia wpływu skargi do Sądu (16 października 2020 r.) do dnia jej rozpoznania wyrokiem z dnia 19 marca 2021 r. upłynęło pięć miesięcy. Należy mieć jednak na względzie, że sprawy wpływające do Sądu są rozpoznawane – co do zasady – według kolejności ich wpływu. Ponadto uwzględnić także należy sprawy, które są rozpoznawane poza kolejnością wpływu, z uwagi na to, że przepisy szczególne nakazują ich rozpoznanie przez Sąd w krótszych terminach, co ma wpływ na wydłużenie się czasu oczekiwania na rozpoznanie pozostałych spraw. Zasada rozpoznawania spraw według kolejności ich wpływu oznacza, że sprawa wniesiona później nie może być rozpoznana przed sprawą, która została wniesiona do sądu wcześniej. Znaczna liczba spraw wpływających do sądów administracyjnych stanowi przyczynę oczekiwania na wyznaczenie terminu rozpoznania sprawy i - co się z tym wiąże - przyczynę oczekiwania na jej rozpoznanie. Należy także wskazać, że od marca 2020 r. zarówno Sądy, jak i wszystkie organy państwowe działają w reżimie sanitarnym w związku z epidemią COVID-19, co także miało wpływ na czas oczekiwania i było okolicznością niezależną od Sądu. Z akt sprawy nie wynika zaś, aby skarżąca złożyła wniosek o przyspieszenie rozpoznania sprawy w tych szczególnych, epidemicznych warunkach. Natomiast sprawa została rozpoznana wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 marca 2020 r. oddalającym skargę. Co prawda uzasadnienie tego wyroku zostało przesłane skarżącej dopiero przy piśmie z dnia 18 października 2021 r., ale wynikało to z nieprawidłowego doręczenia pierwszej przesyłki przez placówkę pocztową zawierającej uzasadnienie wyroku, co zostało dostrzeżone przez Sąd I instancji. Wobec tego przedłużenie się doręczenia uzasadnieniu wyroku skarżącej spowodowane było okolicznością niezależną od Sądu. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż w tej sprawie nie można stwierdzić, że nastąpiła przewlekłość postępowania sądowego i na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy, orzekł jak w sentencji postanowienia.