III FZ 511/22

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Wojciech Stachurski po rozpoznaniu w dniu 5 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 27 czerwca 2022 r., sygn. akt I SA/Gl 1297/20 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 24 sierpnia 2020 r., nr SKO.F/41.4/510/2020/7336 w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2018 r. postanawia oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Postanowieniem z 27 czerwca 2022 r., I SA/Gl 1297/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił M. S. przywrócenia terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach, nr SKO/F/41.4/510/2020/7336 w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2018 r. W uzasadnieniu postanowienie sąd wskazał, że zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 7 kwietnia 2021 r., wezwano pełnomocnika skarżącej do usunięcia braków formalnych skargi poprzez jej podpisanie i złożenie pełnomocnictwa procesowego, bądź jego odpisu w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi oraz do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Wezwanie do uzupełnienia wskazanych braków skargi zostało skutecznie doręczone pełnomocnikowi skarżącej za pomocą e-PUAP 22 kwietnia 2021 r., a zatem termin do uzupełninia braków upływał 29 kwietnia 2021 r. Pełnomocnik skarżącej w przewidzianym terminie uzupełnił brak formalny skargi poprzez złożenie odpisu pełnomocnictwa, uiścił również wymagany wpis od skargi, nie uzupełnił jednakże braku skargi poprzez jej podpisanie (nadesłał niepodpisany egzemplarz skargi). Z tego względu, postanowieniem z 18 maja 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę skarżącej. Odpis postanowienia doręczono skutecznie pełnomocnikowi 26 maja 2021 r. Na powyższe orzeczenie skarżąca wniosła zażalenie. Jednocześnie, pismem z 10 czerwca 2021 r. skarżąca wniosła o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi podnosząc, że pełnomocnik skarżącej został wezwany przez sąd do uzupełnienia braków skargi w pięciu sprawach. Chcąc zastosować się do wezwania sądu we wszystkich pięciu sprawach, przygotował pięć uzupełnień skarg i przekazał je w jednej kopercie listem poleconym do sądu. Jednakże, z uwagi na poddanie się wówczas izolacji w związku z objawami COVID-19 i niemożnością podjęcia jakichkolwiek czynności poza mieszkaniem, sama czynność kopertowania i wysyłki została powierzona jego żonie, która w wyniku omyłki w trzech z pięciu sprawach dołączyła do pisma przewodniego niepodpisany egzemplarz skargi, mający stanowić jedynie dodatkowy egzemplarz do akt własnych pełnomocnika. Z akt niniejszej sprawy wynika, że postanowieniem z 10 marca 2022 r., III FZ 569/21 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie skarżącej na postanowienie o odrzuceniu skargi. Odmawiając przywrócenia terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach powołał się na art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329; dalej: "p.p.s.a.") wskazując, że złożony wniosek o przywrócenie terminu uznać należy za wniesiony w terminie, aczkolwiek nie można uznać go za zasadny, w szczególności w sytuacji, gdy strona jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika procesowego (w realiach niniejszej sprawy radcę prawnego), na którym spoczywa wyższy od przeciętnego stopień staranności w wykonywaniu obowiązków zawodowych. Sąd stwierdził, że profesjonalny pełnomocnik dochowując należytej staranności powinien skontrolować dokonanie przez osobę, którą się posłużył czynności, nad prawidłowością skompletowania dokumentów, celem uzupełnienia braków formalnych skargi. Uchybienie w tym zakresie świadczy o niedochowaniu należytej staranności, z tych względów nie można stwierdzić, że w okolicznościach niniejszej sprawy reprezentujący skarżącą radca prawny uchybił terminowi do podjęcia czynności procesowej bez swojej winy. Do wniosku nie przedstawiono żadnego dokumentu np. zwolnienia lekarskiego potwierdzającego fakt choroby pełnomocnika w trakcie kiedy upływał termin do uzupełnienia braku formalnego skargi, czy też dokumentu potwierdzającego fakt pozostawania przez pełnomocnika w izolacji w związku z objawami COVID-19. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca wnosząc o zmianę zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi, zarzuciła naruszenie art. 86 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 87 § 2 p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i odmowę przywrócenia terminu do uzupełninia braku formalnego skargi, pomimo, że pełnomocnik skarżącej uprawdopodobnił okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 zd. 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Stosownie do art. 87 § 2 p.p.s.a., w piśmie z wnioskiem o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. W świetle tych przepisów, konieczną i jednocześnie podstawową przesłankę przywrócenia terminu stanowi brak winy po stronie podmiotu dokonującego czy zamierzającego dokonać określonej czynności procesowej. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy. Przywrócenie terminu ma bowiem charakter wyjątkowy i może mieć miejsce tylko wówczas, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych, nie ryzykując zdrowiem lub życiem własnym bądź innych osób, lub nie narażając siebie bądź innych na poważne straty majątkowe (zob. H. Knysiak-Sudyka, Skarga i skarga kasacyjna w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Komentarz i orzecznictwo, LEX/el. 2018, komentarz do art. 87 p.p.s.a.). Przywrócenie uchybionego terminu może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona przedstawi przekonującą argumentację, która uprawdopodobnia brak winy w uchybieniu terminu, a przy tym wskaże, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia prośby o przywrócenie terminu. Trzeba też dodać, że winą za uchybienie terminu może być także obarczona osoba trzecia, której strona postępowania sądowoadministracyjnego powierza dokonanie określonej czynności procesowej. W przypadku, gdy strona reprezentowana jest przez profesjonalnego pełnomocnika, warunkiem przywrócenia terminu jest brak jego winy, bowiem to na nim spoczywa obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych; dla uznania winy profesjonalnego pełnomocnika wystarczy jednak nawet lekkie niedbalstwo z jego strony. O rozumianym w ten sposób niedbalstwie pełnomocnika w szczególności świadczy niewłaściwe zorganizowanie obsługującego go biura, w tym wadliwe przeprowadzenie technicznej czynności wysyłki pisma, odnosi się to także do wysłania korespondencji niekompletnej czy niepodpisanej. Odnosząc powyższe rozważania do okoliczności rozpoznawanej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że prawidłowym było przyjęcie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, że w rozpatrywanej sprawie nie uprawdopodobniono okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braku skargi. Skarżąca działała przez profesjonalnego pełnomocnika, od którego należy oczekiwać należytej staranności wynikającej z zawodowego charakteru prowadzonej działalności. Pełnomocnik, który zgodził się reprezentować stronę, ma obowiązek działania w imieniu i na rzecz mocodawcy z równą starannością, jakby działał na własną rzecz, a mocodawca ponosi ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania się profesjonalnego pełnomocnika. W związku z tym zaniedbania osób, którymi posługuje się profesjonalny pełnomocnik (w niniejszej sprawie jego żona) obciążają jego samego, a jednocześnie nie uwalniają strony od poniesienia procesowej odpowiedzialności za takie działania bądź zaniechania. Odpowiedzialność pełnomocnika obejmuje działania wszystkich osób, którymi posługuje się wykonując swój zawód. Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, zgodnie z którym profesjonalny pełnomocnik, świadomy negatywnych dla strony skutków niedopełnienia obowiązków nałożonych przez Sąd, winien wykazać więcej staranności w dokonaniu tej czynności. Na radcy prawnym ciąży bowiem obowiązek takiego zorganizowania swojej pracy, aby w sposób właściwy dbano o interesy mocodawcy (zob. postanowienie NSA z 7 maja 2014 r., II OZ 412/14). Dodatkowo, w treści zaskarżonego postanowienia Wojewódzki Sąd Administracyjny słusznie zwrócił uwagę, że nie przedstawiono żadnego dokumentu potwierdzającego COVID-19, czy też innej niedyspozycji zdrowotnej pełnomocnika skarżącej. Reasumując, należy zaaprobować ocenę Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, że skarżąca nie uprawdopodobniła, jakoby uchybienie terminu do uzupełnienia braku skargi miało charakter niezawiniony, a tym samym nie wykazała zasadności zastosowania art. 86 § 1 p.p.s.a, wyklucza to możliwość przywrócenia terminu na podstawie art. 87 § 2 p.p.s.a. W świetle powyższych rozważań należy uznać, że orzeczenie Sądu pierwszej instancji, odmawiające przywrócenia terminu, odpowiadało prawu. Dlatego też, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie skarżącej.